Trong cuộc đua xanh hóa ngành vận tải toàn cầu, nước Đức từng được xem là “ngọn hải đăng” với những cam kết mạnh mẽ về nền kinh tế hydrogen. Tuy nhiên, thực tế tại một số thành phố hiện nay đang phơi bày một nghịch lý trớ trêu: những chiếc xe rác công nghệ cao, trị giá hàng triệu Euro, đang phải nằm chờ trong bãi đỗ chỉ vì không có nơi để nạp nhiên liệu.
Tại một thành phố công nghiệp tiêu biểu, chính quyền địa phương đã mạnh dạn đầu tư khoảng 7 triệu Euro để mua sắm dàn xe rác chạy bằng hydrogen hiện đại. Đây được kỳ vọng là bước đi đột phá để giảm phát thải tiếng ồn và khí nhà kính trong khu dân cư. Thế nhưng, một rào cản pháp lý và hạ tầng hy hữu đã xảy ra.
Mặc dù thành phố sở hữu một trạm tiếp nhiên liệu hydrogen dành cho xe buýt công cộng, nhưng những chiếc xe rác mới này lại không được phép nạp nhiên liệu tại đó. Nguyên nhân nằm ở các quy định khắt khe về trợ cấp: trạm nhiên liệu này được xây dựng bằng nguồn vốn hỗ trợ đặc biệt chỉ dành riêng cho xe buýt. Nếu thành phố sử dụng nó để nạp nhiên liệu cho xe rác, họ sẽ vi phạm các điều khoản cam kết và đối mặt với nguy cơ phải hoàn trả hàng triệu Euro tiền trợ cấp cho chính phủ. Kết quả là, những chiếc xe rác đắt đỏ — biểu tượng của sự tiến bộ — lại trở thành minh chứng cho sự thiếu đồng bộ giữa chính sách và thực tiễn hạ tầng.
Nghịch lý này diễn ra trong bối cảnh hạ tầng hydrogen tại Đức đang trải qua một cuộc thanh lọc mạnh mẽ. H2 Mobility, nhà vận hành hạ tầng hydrogen lớn nhất châu Âu, đã thông báo kế hoạch đóng cửa 14 trạm nhiên liệu vào cuối năm 2025. Các trạm này nằm tại nhiều thành phố lớn như Duisburg, Essen, và Braunschweig.
Lý do chính được đưa ra là các trạm này không còn đáp ứng được yêu cầu hiện đại. Chúng được thiết kế từ thời kỳ đầu, chủ yếu phục vụ cho dòng xe du lịch vốn đang có doanh số sụt giảm nghiêm trọng trong hai năm qua (2023-2024). Với công suất lưu trữ nhỏ và hiệu suất thấp, các trạm cũ này không thể phục vụ hiệu quả cho các loại xe thương mại hạng nặng.
Dù các trạm cũ đóng cửa, nhưng đây không hẳn là dấu chấm hết cho hydrogen. Thay vào đó, nó đánh dấu một bước chuyển dịch chiến lược từ xe cá nhân sang xe thương mại và logistics.
H2 Mobility tuyên bố sẽ tập trung vào thế hệ trạm nhiên liệu mới có công suất lớn hơn đáng kể, cho phép nạp đầy các xe buýt và xe tải nặng (sử dụng hệ thống 350 bar) trong vòng chưa đầy 15 phút. Sự chuyển đổi này nhằm “khớp” hạ tầng với nhu cầu thực tế của thị trường vận tải thương mại, nơi hydrogen thực sự có lợi thế so với pin điện.
| Đặc điểm | Trạm nhiên liệu thế hệ cũ | Trạm nhiên liệu thế hệ mới |
|---|---|---|
| Đối tượng mục tiêu | Xe ô tô cá nhân | Xe buýt, xe tải, xe logistics |
| Công suất lưu trữ | Thấp | Rất cao |
| Áp suất phổ biến | 700 bar | 350 bar và 700 bar |
| Thời gian nạp | Chậm (đối với xe lớn) | Dưới 15 phút cho xe nặng |
Tình trạng của các thành phố tại Đức là lời cảnh báo cho các đô thị khác trên thế giới. Việc mua sắm phương tiện xanh chỉ là một nửa của bài toán. Nửa còn lại — và cũng là phần khó khăn nhất — chính là xây dựng một hệ sinh thái hạ tầng đồng bộ và các quy định pháp lý linh hoạt.
Nếu các quy tắc về trợ cấp vẫn còn cứng nhắc và hạ tầng vẫn bị kẹt giữa các tiêu chuẩn cũ, những khoản đầu tư triệu đô vào phương tiện hydrogen sẽ tiếp tục rơi vào tình trạng “có xe mà không có xăng”, gây lãng phí nguồn lực công và làm chậm tiến trình chuyển đổi năng lượng. Sự chuyển hướng của Đức sang các trạm công suất cao cho xe thương mại là bước đi đúng đắn, nhưng con đường từ kế hoạch đến hiện thực vẫn còn nhiều rào cản cần tháo gỡ.