Trong những tuyên bố gần đây trên mạng xã hội Truth Social, cựu Tổng thống Donald Trump đã vẽ nên một viễn cảnh rực rỡ về ngành năng lượng Mỹ với hình ảnh những đoàn tàu dầu khổng lồ đang nối đuôi nhau cập cảng để đón lấy dòng “vàng đen” mà ông gọi là “ngọt nhất thế giới”. Ông khẳng định vị thế độc tôn của Mỹ khi sở hữu trữ lượng vượt xa các cường quốc khác trong nhóm “Bộ ba quyền lực”. Tuy nhiên, nếu gạt bỏ đi lớp vỏ bọc đầy tính chính trị và những con số hào nhoáng, thực tế ngành dầu khí Hoa Kỳ lại đang vận hành theo một quỹ đạo hoàn toàn khác, thực dụng và có phần giới hạn hơn nhiều.
Theo các báo cáo mới nhất từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA), khả năng bứt phá về sản lượng dầu thô của Mỹ dường như đã chạm tới ngưỡng giới hạn. Các kịch bản dự báo đều chỉ ra rằng xuất khẩu dầu sẽ chỉ duy trì ở mức ổn định khoảng 4 triệu thùng mỗi ngày trong nhiều thập kỷ tới. Điều này phản ánh một sự thay đổi sâu sắc trong tư duy của các nhà tài phiệt dầu mỏ Mỹ: thay vì chạy đua sản lượng bằng mọi giá như thời kỳ đầu của cuộc cách mạng đá phiến, họ giờ đây ưu tiên kỷ luật vốn, tập trung vào lợi nhuận cho cổ đông và đối phó với chi phí dịch vụ tăng cao. Nói cách khác, ngành dầu khí Mỹ đang hoạt động ở trạng thái “kịch trần” về khả năng mở rộng nhanh chóng, và những lời tuyên bố về việc gia tăng đột biến sản lượng có lẽ chỉ nên được xem là những tín hiệu truyền thông hơn là một chiến lược thực thụ.
Tuy nhiên, sự tĩnh lặng trong xuất khẩu dầu thô không đồng nghĩa với việc Mỹ mất đi tầm ảnh hưởng. Sự trỗi dậy của các loại khí hóa lỏng như propane, butane và ethane. Đây chính là “sản phẩm phụ” tất yếu của quá trình khai thác đá phiến lâu dài. Khi các giếng dầu dần cạn kiệt, tỷ lệ khí thoát ra lại tăng lên, và chính dòng sản phẩm này đang bắt đầu làm ngập tràn thị trường thế giới.
Khác với khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) đòi hỏi hạ tầng làm lạnh cực sâu và tốn kém, các loại khí dầu mỏ này có ưu điểm vượt trội là dễ dàng hóa lỏng ở nhiệt độ thường với áp suất thấp, giúp tối ưu hóa chi phí vận chuyển và lưu kho. Hiện nay, châu Á đang trở thành khách hàng trọng điểm khi sử dụng nguồn nguyên liệu này không chỉ cho sinh hoạt, giao thông mà còn là đầu vào chiến lược cho ngành hóa dầu để sản xuất polyme và nhựa.
Dù vậy, sự bùng nổ của các sản phẩm phái sinh này lại đang vô tình tạo ra áp lực lên thị trường nhiên liệu truyền thống. Việc dư thừa ethane dẫn đến sản xuất ethanol và các phụ gia sinh học giá rẻ sẽ trực tiếp cạnh tranh và kìm hãm giá xăng dầu thành phẩm trên toàn cầu.
Mỹ đang chuyển mình thành một “siêu thị hóa chất” khổng lồ, cung cấp nguyên liệu nền tảng cho nền công nghiệp thế giới. Ngoại trừ biến số về một cuộc xung đột toàn diện tại Trung Đông có thể làm đảo lộn mọi dự tính, thì kỷ nguyên “vàng đen” của Mỹ đang nhường chỗ cho một kỷ nguyên mới: kỷ nguyên của khí dầu mỏ và sự thống trị về hóa dầu.