Trong bối cảnh cạnh tranh nguồn nhân lực tinh hoa trên toàn cầu ngày càng khốc liệt, Nghị định số 883 do Tổng thống Nga Vladimir Putin ký ngày 2/12/2025 (chính thức có hiệu lực từ ngày 15/4/2026) đang được giới quan sát đánh giá là một “nước cờ” chiến lược mang tính đột phá. Không chỉ tạo ra một làn đường ưu tiên trong hệ thống di trú của Nga, chính sách này còn mở ra cánh cửa rộng lớn cho lao động chất lượng cao đến từ các quốc gia đối tác truyền thống, đặc biệt là Việt Nam.
Điểm sáng lớn nhất của Nghị định 883 nằm ở việc mạnh tay gỡ bỏ những rào cản hành chính vốn bị xem là rườm rà và khắt khe đối với người nước ngoài muốn định cư và làm việc tại Nga. Thay vì các chính sách thắt chặt, Nga đang cho thấy sự cởi mở và thực dụng.
Việc miễn trừ hoàn toàn các yêu cầu về thi tiếng Nga, lịch sử, hay kiến thức pháp luật cho thấy Nga đánh giá cao năng lực chuyên môn thực tế hơn là sự hòa nhập văn hóa ban đầu. Điều này giúp các chuyên gia lập tức tập trung vào công việc và cống hiến thay vì mất thời gian cho các thủ tục hành chính. Quyền lợi tiến thẳng lên Giấy phép cư trú thường trú (VNZ) và bao trùm cả các thành viên trong gia đình là một giá trị nhân văn rất lớn. Các chuyên gia không thể yên tâm cống hiến nếu gia đình họ không có một địa vị pháp lý vững chắc. Bằng việc nhắm đích danh vào các lĩnh vực khoa học, công nghệ, công nghiệp và sáng tạo, Nghị định này như một liều vaccine “bơm” trực tiếp nguồn chất xám ngoại vào các ngành kinh tế mũi nhọn mà Nga đang cần bứt phá.
Việt Nam và Liên bang Nga có một nền tảng quan hệ hợp tác giáo dục và lao động lâu đời. Tuy nhiên, trước đây, nhiều du học sinh và chuyên gia Việt Nam xuất sắc tại Nga thường chọn cách trở về nước hoặc sang quốc gia thứ ba do rào cản xin giấy phép cư trú phức tạp. Nghị định 883 có hiệu lực từ 15/4/2026 này sẽ làm thay đổi hoàn toàn cục diện đó.
Hàng năm, Nga cấp hàng nghìn suất học bổng cho sinh viên Việt Nam, đặc biệt trong các nhóm ngành mà Nga có thế mạnh tuyệt đối như: Công nghệ Thông tin (IT), Năng lượng nguyên tử, Dầu khí, Kỹ thuật hàng không vũ trụ và Y dược. Giờ đây, những sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, các nghiên cứu sinh và chuyên gia Việt Nam có thể dễ dàng chuyển đổi trạng thái lưu trú, tìm kiếm công việc lương cao tại các tập đoàn lớn của Nga như Gazprom, Rosatom, hay Yandex mà không phải bận tâm về hạn ngạch lao động.
Trong bối cảnh địa chính trị hiện tại, Nga đang mạnh mẽ chuyển hướng giao thương và hợp tác công nghệ sang khu vực châu Á. Lực lượng lao động chất lượng cao người Việt Nam tại Nga sở hữu một lợi thế kép:
- Được đào tạo bài bản, tư duy nhạy bén và có sự cần cù đặc trưng.
- Hiểu biết về thị trường châu Á và có khả năng trở thành “cầu nối” chiến lược giúp các doanh nghiệp Nga mở rộng sang thị trường Việt Nam cũng như ASEAN.
Một số lo ngại có thể cho rằng chính sách siêu ưu đãi này của Nga sẽ dẫn đến hiện tượng chảy máu chất xám từ Việt Nam. Tuy nhiên, nhìn ở góc độ tích cực và hiện đại hơn, đây là cơ hội để thiết lập sự tuần hoàn chất xám. Việc các kỹ sư, nhà khoa học Việt Nam có cơ hội làm việc, cọ xát tại một cường quốc công nghệ như Nga sẽ giúp họ tích lũy kinh nghiệm đỉnh cao. Sau này, chính những cá nhân đó có thể mang công nghệ, mạng lưới quan hệ và nguồn vốn quay trở lại đóng góp cho quê hương.
Nghị định 883 có hiệu lực từ giữa tháng 4/2026 không chỉ đơn thuần là một bản nâng cấp về luật di trú, mà là một tuyên ngôn của Nga trong cuộc đua giành lấy những bộ óc ưu tú nhất toàn cầu.
Đối với lao động chất lượng cao của Việt Nam, đây thực sự là “thời điểm vàng”. Cánh cửa đã mở toang, loại bỏ sự cạnh tranh về thủ tục giấy tờ để đưa mọi thứ về đúng bản chất cốt lõi: Năng lực và Giá trị cống hiến. Những trí thức, chuyên gia và thợ bậc cao của Việt Nam hoàn toàn có thể nắm bắt cơ hội này để nâng tầm sự nghiệp quốc tế của mình, đồng thời làm sâu sắc thêm mối quan hệ hợp tác nguồn nhân lực chất lượng cao giữa hai quốc gia.