Tổng quan 

Trong giai đoạn cuối năm 2024 và xuyên suốt năm 2025, Liên bang Nga đã thực hiện một cuộc tái cấu trúc mang tính lịch sử đối với hệ thống quản lý di trú của mình. Không còn đơn thuần là những điều chỉnh hành chính nhỏ lẻ, các thay đổi pháp lý gần đây biểu thị sự chuyển đổi mô hình quản lý từ “kiểm soát hành chính” sang “giám sát kỹ thuật số toàn diện”. Đối với cộng đồng người Việt Nam tại Nga – từ các nhà ngoại giao, doanh nhân, sinh viên cho đến người lao động tự do – môi trường pháp lý đã thay đổi từ một hệ thống quan liêu, đôi khi linh hoạt, sang một cơ chế giám sát thời gian thực với độ rủi ro pháp lý rất cao.

Động lực thúc đẩy sự thay đổi này xuất phát từ một nghịch lý địa chính trị mà Nga đang đối mặt: nhu cầu cấp thiết về nguồn lao động nước ngoài để bù đắp cho sự thiếu hụt nhân lực trong nền kinh tế thời chiến, đối lập gay gắt với yêu cầu an ninh quốc gia sau các sự cố an ninh nghiêm trọng trong năm 2024 (điển hình là vụ tấn công Crocus City Hall). Kết quả là sự ra đời của một học thuyết quản lý mới mà Chủ tịch Duma Quốc gia Vyacheslav Volodin đã mô tả thẳng thắn là “chế độ trục xuất”.

Cơ chế mới này dựa trên ba trụ cột chính: (1) Số hóa toàn diện thông qua sinh trắc học và ứng dụng định vị; (2) Trách nhiệm pháp lý mở rộng đối với cả người nước ngoài và người bảo lãnh; và (3) Cơ chế “cái chết dân sự” thông qua “Sổ đăng ký người bị kiểm soát” (Register of Controlled Persons – RCP).

Bài phân tích này là tài liệu tham khảo chiến lược cho các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng người Việt, nhằm điều hướng qua giai đoạn biến động chưa từng có này.

Chế độ trục xuất và Sổ đăng ký Người bị Kiểm soát

Kể từ tháng 11/2025, khung pháp lý mới điều chỉnh địa vị của người nước ngoài tại Nga đã đi vào hoạt động đầy đủ. Trọng tâm của hệ thống này là “Sổ đăng ký người bị kiểm soát” (RCP) – một cơ chế được thiết kế để tự động hóa việc xác định, cô lập và trục xuất những người vi phạm luật di trú với hiệu quả tối đa.

RCP không chỉ đơn thuần là một danh sách đen về cấm nhập cảnh như trước đây. Nó là một cơ sở dữ liệu động, hoạt động trong nội địa nước Nga, nhằm tước bỏ khả năng tồn tại hợp pháp của người nước ngoài ngay khi họ vi phạm quy định.

Đối với công dân Việt Nam, việc bị đưa vào RCP có thể xảy ra tự động khi vi phạm một trong các điều kiện sau đây. Điều đáng chú ý là ngưỡng vi phạm đã được hạ thấp đáng kể:

• Hết hạn giấy tờ: Ngay tại thời điểm thị thực (visa), giấy phép cư trú tạm thời (RVP/TRP), hoặc thẻ định cư vĩnh viễn (VNZ) hết hạn mà không được gia hạn kịp thời.
• Quyết định hành chính: Bất kỳ quyết định nào của cơ quan chức năng Nga về việc rút ngắn thời gian tạm trú, hoặc tuyên bố sự hiện diện của người nước ngoài là “không mong muốn”.
• Hủy bỏ giấy tờ: Việc hủy bỏ thị thực du học (do nghỉ học, không đóng học phí) hoặc hủy bỏ giấy phép lao động/patent.
• Vi phạm hình sự và hành chính: Bất kỳ bản án hình sự nào có hiệu lực pháp luật, hoặc các vi phạm hành chính liên quan đến trật tự công cộng và ma túy.
• Nhập cảnh trái phép: Vượt biên giới mà không có giấy tờ hợp lệ hoặc qua các cửa khẩu không được phép.

Quy chế “lưu trú bị kiểm soát” được áp dụng ngay từ ngày thông tin cá nhân được nhập vào sổ đăng ký. Không có thời gian ân hạn. Một khi đã có tên trong danh sách, cá nhân đó bị coi là đang chịu sự giám sát đặc biệt của cảnh sát.

Điểm thay đổi sâu sắc nhất trong năm 2025 là hệ thống các biện pháp hạn chế quyền công dân được áp dụng cho những người có tên trong RCP. Các biện pháp này được thiết kế để làm tê liệt khả năng sinh sống hàng ngày, buộc người vi phạm phải “tự trục xuất” hoặc tạo điều kiện tối đa cho cơ quan chức năng thực thi cưỡng chế.

Bảng 1: Các hạn chế áp dụng đối với người có tên trong Sổ đăng ký RCP

Lĩnh vực	Hạn chế cụ thể	Tác động đến Công dân Việt Nam
Tài chính – Ngân hàng	Cấm mở tài khoản ngân hàng; Cấm thực hiện các giao dịch ngân hàng (trừ nộp phạt); Giới hạn rút tiền mặt tối đa 30.000 rúp/tháng.	Nghiêm trọng: Người Việt kinh doanh buôn bán sẽ không thể thanh toán tiền hàng, chuyển tiền về nước hoặc nhận lương. Việc phụ thuộc vào tiền mặt sẽ làm tăng rủi ro an ninh cá nhân.
Di chuyển & Vận tải	Cấm lái xe cơ giới; Cấm đăng ký sở hữu phương tiện; Cấm rời khỏi khu vực cư trú (municipality) mà không có sự cho phép của MVD.	Cao: Ảnh hưởng trực tiếp đến những người làm nghề vận chuyển, lái taxi công nghệ hoặc sử dụng xe riêng để giao thương giữa các chợ đầu mối (như Sadovod).
Hôn nhân & Gia đình	Cấm đăng ký kết hôn.	Trung bình: Loại bỏ hoàn toàn khả năng sử dụng “kết hôn giả” để hợp thức hóa giấy tờ khi đã vi phạm luật cư trú.
Kinh doanh & Tài sản	Cấm đăng ký thành lập pháp nhân hoặc hộ kinh doanh cá thể (IP); Cấm đăng ký quyền sở hữu bất động sản.	Cao: Ngăn chặn việc hợp thức hóa tài sản tích lũy được tại Nga. Bất động sản mua nhưng chưa sang tên sẽ không thể hoàn tất thủ tục.

Quy tắc 90/180 và Sự chấm dứt của “Visa Run”

Một điểm nhầm lẫn dai dẳng trong cộng đồng người Việt, đặc biệt là những người làm dịch vụ du lịch hoặc lao động tự do, đã được luật pháp mới làm rõ triệt để. Từ ngày 1/1/2025, thời hạn tạm trú đối với các trường hợp nhập cảnh miễn thị thực (áp dụng cho các chương trình miễn thị thực trong tương lai hoặc hộ chiếu ngoại giao/công vụ) bị giới hạn nghiêm ngặt ở mức 90 ngày trong một năm dương lịch.

Quy định này chấm dứt thực tiễn “visa run” (xuất cảnh rồi nhập cảnh lại ngay để làm mới thời hạn lưu trú). Việc vi phạm quy tắc này sẽ dẫn đến việc tự động bị đưa vào RCP. Hơn nữa, thẩm quyền giám sát đã được chuyển giao mạnh mẽ cho lực lượng cảnh sát, cho phép họ thực hiện trục xuất không cần qua tòa án (extrajudicial expulsion) đối với một số loại vi phạm.

Trách nhiệm Liên đới của Người bảo lãnh và Giám hộ

Chính phủ Nga đã đặt gánh nặng pháp lý rõ ràng lên vai người nước ngoài trong việc duy trì tính hợp pháp cho người phụ thuộc. Công dân Việt Nam là người đại diện hợp pháp cho người chưa thành niên (trẻ em dưới 18 tuổi) hoặc người mất năng lực hành vi dân sự bắt buộc phải đảm bảo tính hợp pháp về cư trú của những người này. Nếu cha mẹ để giấy tờ của con cái hết hạn, hoặc không đăng ký cho con đi học, chính cha mẹ sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý và có thể bị trục xuất.

Thí nghiệm Sinh trắc học Moscow và ứng dụng Amina

Sự phát triển đáng ngại nhất đối với quyền riêng tư và tự do đi lại của người Việt tại Nga là việc triển khai hạ tầng giám sát kỹ thuật số. Đây không phải là các biện pháp tạm thời mà là nền móng cho một “Hồ sơ số” (Digital Profile) vĩnh viễn quản lý mọi người nước ngoài.

Theo Nghị định số 1510 và Luật Liên bang số 114-FZ, Nga đã khởi động một cuộc “thí nghiệm” quy mô lớn về kiểm soát biên giới, chia làm hai giai đoạn.

Giai đoạn 1: Vành đai Sân bay Moscow (01/12/2024 – 30/06/2026)

Bắt đầu từ ngày 1/12/2024, tất cả công dân nước ngoài (bao gồm công dân Việt Nam) nhập cảnh Nga qua các cửa khẩu hàng không chính tại Moscow và một cửa khẩu đường bộ sẽ phải cung cấp dữ liệu sinh trắc học bắt buộc ngay tại cửa khẩu.

• Địa điểm áp dụng: Các sân bay quốc tế Sheremetyevo (SVO), Domodedovo (DME), Vnukovo (VKO), Zhukovsky (ZIA) và cửa khẩu ô tô Mashtakovo (vùng Orenburg).
• Dữ liệu thu thập: Ảnh chụp khuôn mặt kỹ thuật số và dấu vân tay của tất cả các ngón tay (papillary patterns).
• Phạm vi: Áp dụng cho cả người có thị thực và người được miễn thị thực. Các ngoại lệ rất hạn chế (công dân Belarus, trẻ em dưới 6 tuổi, nhà ngoại giao).
• Tác động thực tế: Hành khách Việt Nam cần chuẩn bị tâm lý cho thời gian chờ đợi lâu hơn tại quầy nhập cảnh. Bất kỳ sự không khớp nào giữa đặc điểm sinh trắc học thực tế và dữ liệu hộ chiếu sẽ dẫn đến việc bị giữ lại để kiểm tra chuyên sâu.

Giai đoạn 2: Mở rộng Toàn quốc và Đăng ký Trước (30/06/2025 – 30/06/2026)

Từ giữa năm 2025, quy chế sẽ được siết chặt hơn nữa:

• Phủ sóng toàn quốc: Yêu cầu sinh trắc học sẽ áp dụng tại tất cả các cửa khẩu trên toàn lãnh thổ Liên bang Nga.
• Đăng ký từ xa: Người nước ngoài nhập cảnh theo diện miễn thị thực sẽ bắt buộc phải đăng ký trong hệ thống nhận dạng thống nhất và nộp đơn điện tử thông qua ứng dụng di động ít nhất 72 giờ trước khi nhập cảnh.
• Yêu cầu hồi tố: Một chi tiết cực kỳ quan trọng thường bị bỏ qua là những người nước ngoài đã nhập cảnh Nga trước ngày 1/12/2024 và vẫn đang ở Nga trong thời gian thí nghiệm, bắt buộc phải đi đăng ký bổ sung dữ liệu sinh trắc học của mình vào hệ thống thống nhất trước ngày 30/06/2025. Việc không thực hiện điều này sẽ tạo ra một “lỗ hổng” pháp lý khiến họ có thể bị từ chối các dịch vụ công hoặc gia hạn giấy tờ sau này.

Ứng dụng “Amina” và sự giám sát địa lý

Đối với cộng đồng người lao động tại Moscow, ứng dụng di động “Amina” đại diện cho một sự thay đổi căn bản trong quan hệ giữa người lao động và nhà nước.

• Tính Bắt buộc và Tự nguyện: Theo các quy định hiện hành đến tháng 11/2025, việc cài đặt “Amina” là bắt buộc đối với lao động nhập cảnh theo diện miễn thị thực (chủ yếu là công dân CIS) làm việc tại Moscow. Đối với công dân nhập cảnh bằng thị thực (như đa số người Việt Nam), việc sử dụng hiện tại được coi là tự nguyện, NHƯNG nó được khuyến khích mạnh mẽ như một công cụ để đơn giản hóa thủ tục đăng ký cư trú. Tuy nhiên, xu hướng chính sách cho thấy khả năng cao quy định này sẽ mở rộng sang tất cả các loại hình lao động trong tương lai gần.
• Cơ chế “Vòng kim cô”: Ứng dụng yêu cầu quyền truy cập định vị (geolocation) liên tục. Nó sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt để yêu cầu người dùng chụp ảnh “check-in” tại thời gian thực để xác minh họ đang ở đúng địa chỉ đăng ký.
• Hậu quả của sự “Im lặng”: Nếu ứng dụng không nhận được tín hiệu định vị trong hơn 3 ngày, hoặc người dùng không phản hồi yêu cầu xác minh, hệ thống sẽ tự động hủy đăng ký cư trú (deregistration) và đưa người đó vào danh sách RCP.
• Rào cản Kỹ thuật: Các báo cáo từ cuối năm 2025 cho thấy ứng dụng “Amina” chủ yếu có mặt trên RuStore (kho ứng dụng của Nga) và gặp nhiều vấn đề tương thích với hệ điều hành iOS (iPhone). Điều này tạo ra rủi ro lớn cho người Việt sử dụng iPhone, khi họ có thể bị coi là vi phạm pháp luật chỉ vì lỗi phần mềm hoặc không thể cài đặt ứng dụng.

Hồ sơ Số (Digital Profile)

Đến giữa năm 2025, “Hồ sơ số” sẽ trở thành nguồn dữ liệu duy nhất xác định địa vị của một người nước ngoài. Nó tích hợp dữ liệu từ Bộ Nội vụ (MVD), Cơ quan An ninh (FSB) và cơ quan thuế. Quyền truy cập vào các dịch vụ công, khả năng thi tiếng Nga, và hiệu lực của giấy phép lao động đều sẽ được kiểm soát thông qua hồ sơ này. Bất kỳ sai sót nhỏ nào trong việc nhập liệu tên họ (vốn thường xảy ra khi chuyển tự tên tiếng Việt sang tiếng Nga) cũng có thể dẫn đến việc bị từ chối dịch vụ.

4. Siết chặt thị trường lao động

Khả năng tiếp cận thị trường lao động hợp pháp của người Việt tại Nga đang bị thu hẹp bởi hai gọng kìm: chi phí hành chính leo thang và các lệnh cấm làm việc trong một số ngành cụ thể. Mặc dù công dân Việt Nam thường làm việc theo giấy phép lao động (Work Permit) hoặc thị thực lao động, nhưng sự gia tăng chi phí của hệ thống Patent (dành cho các nước CIS) thiết lập một mặt bằng giá mới và báo hiệu sự tăng giá chung của các thủ tục hành chính.

Tăng phí Patent tại một số khu vực trọng điểm (Áp dụng từ 1/1/2026)

Khu vực	Phí hiện tại (2025)	Phí mới (2026)	Mức tăng
Moscow & Vùng Moscow	8.900 RUB/tháng	10.000 RUB/tháng	+12%
Kamchatka	9.000 RUB/tháng	13.800 RUB/tháng	+53%
Irkutsk	–	12.000 RUB/tháng	–
St. Petersburg	6.000 RUB/tháng	8.000 RUB/tháng	+33%

Ngoài ra, các loại phí nhà nước mới cũng được áp dụng từ 2025, bao gồm phí 4.200 RUB cho việc cấp hoặc gia hạn patent/giấy phép, và phí 1.000 RUB cho việc gia hạn tạm trú.

Các lệnh Cấm Ngành nghề

Xu hướng đáng lo ngại nhất trong năm 2025 là việc các thống đốc vùng ban hành lệnh cấm người nước ngoài làm việc trong các lĩnh vực tiếp xúc trực tiếp với công chúng.

• St. Petersburg: Tính đến cuối năm 2025, lệnh cấm người lao động di cư làm việc trong lĩnh vực chuyển phát nhanh (courier) và lái xe taxi đã có hiệu lực. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sinh viên Việt Nam và những người lao động bán thời gian thường sử dụng các ứng dụng giao hàng để kiếm thêm thu nhập.
• Vùng Moscow: Từ ngày 1/1/2025, lệnh cấm thuê lao động nước ngoài (diện patent) sẽ được áp dụng cho các lĩnh vực bán lẻ rượu, thuốc lá, dịch vụ ăn uống đường phố (street food), dịch vụ xã hội, y tế và giáo dục.
• Tác động: Lệnh cấm “street food” là một đòn giáng mạnh vào cộng đồng người Việt, vốn có thế mạnh truyền thống trong lĩnh vực kinh doanh ki-ốt ăn uống và quầy hàng thực phẩm tại các chợ. Các chủ doanh nghiệp Việt sẽ buộc phải thuê công dân Nga hoặc công dân EAEU (như Kyrgyzstan, Armenia) với chi phí cao hơn nhiều để duy trì hoạt động hợp pháp.

Chuyển dịch sang “Tuyển dụng Có tổ chức”

Bộ Nội vụ Nga đang thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển đổi từ mô hình lao động tự do sang mô hình “tuyển dụng có tổ chức” (organized recruitment). Điều này có nghĩa là trong tương lai, lao động Việt Nam sẽ phải được tuyển dụng trực tiếp từ Việt Nam cho một chủ sử dụng lao động cụ thể, với trách nhiệm hồi hương thuộc về chủ sử dụng. Mô hình này hạn chế tối đa sự tự do chuyển việc của người lao động và gắn chặt quyền cư trú của họ với hợp đồng lao động.

Quan hệ Song phương

Giữa bối cảnh siết chặt nội địa, các kênh ngoại giao giữa Việt Nam và Nga vẫn hoạt động tích cực nhằm tìm kiếm giải pháp tháo gỡ khó khăn. Cuộc Tham vấn Lãnh sự lần thứ 12 diễn ra tại Hà Nội vào ngày 6/11/2025 cung cấp những thông tin quan trọng về nỗ lực ngoại giao của Việt Nam. Cuộc họp do Cục trưởng Cục Lãnh sự Doãn Hoàng Minh (Việt Nam) và Cục trưởng Cục Lãnh sự Aleksey Vladimirovich Klimov (Nga) đồng chủ trì. Mặc dù ngôn ngữ ngoại giao mô tả sự kiện là “toàn diện và thực chất”, nội dung thảo luận phản ánh tính cấp bách của tình hình.

• Chủ đề trọng tâm: Hai bên tập trung thảo luận về “nhập cư, cư trú của công dân… và bảo hộ công dân”. Điều này xác nhận rằng phía Việt Nam nhận thức rõ ràng về những khó khăn mà công dân mình đang đối mặt dưới “chế độ trục xuất” mới.
• Đơn giản hóa đi lại: Hai bên đã thảo luận về việc “đơn giản hóa điều kiện đi lại”. Tuy nhiên, không có đột phá ngay lập tức nào về việc miễn thị thực hoàn toàn cho hộ chiếu phổ thông được công bố, bất chấp đề nghị từ phía Việt Nam nhằm thúc đẩy du lịch và thương mại.
• Miễn thị thực theo nhóm: Có những đàm phán tích cực về một thỏa thuận miễn thị thực cho khách du lịch theo nhóm, tương tự như thỏa thuận Nga đã ký với Trung Quốc và Iran. Bộ Phát triển Kinh tế Nga từng bày tỏ hy vọng ký kết văn kiện này vào cuối năm 2025, nhưng tính đến giữa tháng 11, nó vẫn đang trong giai đoạn “thống nhất liên ngành”.

Một động thái đáng chú ý là sự bất cân xứng (asymmetry) trong chính sách thị thực hiện tại:

• Phía Việt Nam: Đã đơn phương gia hạn chính sách miễn thị thực cho công dân Nga lên 45 ngày (tăng từ 15 ngày) và cung cấp e-visa 90 ngày, chính sách này có hiệu lực đến ít nhất năm 2028.
• Phía Nga: Vẫn chưa có động thái tương xứng bằng việc miễn thị thực phổ thông. Nga hiện chỉ cung cấp e-visa (nhập cảnh 1 lần, lưu trú 16 ngày, phí khoảng 52 USD) và hứa hẹn về cơ chế miễn thị thực theo nhóm trong tương lai.
• Nhận định: Việt Nam đang sử dụng sự cởi mở đơn phương như một đòn bẩy ngoại giao để đảm bảo sự bảo vệ tốt hơn cho cộng đồng lao động tại Nga, nhưng bộ máy an ninh của Nga (MVD) hiện ưu tiên quyền kiểm soát hơn là nguyên tắc có đi có lại (reciprocity).

Giá trị Truyền thống

Trong một diễn biến mang tính ý thức hệ, Nga đã mở ra một con đường cư trú mới có thể mang lại lợi ích cho một bộ phận nhỏ người Việt, dù mục đích ban đầu của nó nhắm vào phương Tây.

1Theo Sắc lệnh Tổng thống số 702 (tháng 8/2024) và được triển khai thực tế trong năm 2025, người nước ngoài bác bỏ các “lý tưởng tân tự do phá hoại” và chấp nhận “các giá trị tinh thần và đạo đức truyền thống của Nga” có thể nộp đơn xin Giấy phép Cư trú Tạm thời bên ngoài hệ thống hạn ngạch (quota).

• Đặc quyền: Điểm quan trọng nhất là người nộp đơn theo diện này được miễn thi tiếng Nga, lịch sử và pháp luật.
• Quy trình: Người nộp đơn cần liên hệ với cơ quan lãnh sự Nga tại nước ngoài, xin cấp thị thực tư nhân (lên đến 3 tháng) dựa trên lý do “chia sẻ giá trị”, và sau khi nhập cảnh sẽ nộp đơn xin TRP.
• Cơ hội cho người Việt: Mặc dù Việt Nam không nằm trong danh sách “các quốc gia không thân thiện”, luật này về mặt kỹ thuật cho phép người nước ngoài “chia sẻ giá trị truyền thống” nộp đơn. Đây có thể là một giải pháp ngách cho những người Việt lớn tuổi, có tư tưởng gắn bó với nước Nga Xô viết cũ nhưng gặp khó khăn trong việc thi chứng chỉ tiếng Nga. Tuy nhiên, đây là một con đường chưa được kiểm chứng rộng rãi và đòi hỏi sự giải trình tư tưởng khéo léo.

Trái ngược với ngoại lệ trên, xu hướng chung của Chiến lược Di trú 2026-2030 là yêu cầu hội nhập văn hóa khắt khe hơn. Chính sách mới kêu gọi thu hút những người sẵn sàng “hòa nhập vào các giá trị tinh thần Nga” và đảm bảo con cái người di cư phải đi học và nói tiếng Nga. Đối với cộng đồng người Việt, điều này báo hiệu sự kết thúc của kỷ nguyên sống trong các khu biệt lập (enclaves) như “Làng Sen” hay các khu chợ mà không cần biết tiếng Nga.

Tác động đến Cộng đồng

Tác động của các chính sách này không đồng nhất trên toàn lãnh thổ Nga, mà tập trung mạnh vào các trung tâm kinh tế nơi người Việt sinh sống đông đúc.

Chợ Sadovod và các trung tâm thương mại lân cận (như Lyublino) vẫn là tâm điểm của đời sống người Việt tại Nga.

• Giám sát: Ứng dụng “Amina” và hệ thống camera nhận diện khuôn mặt được triển khai dày đặc tại khu vực này. Người lao động Việt Nam tại Sadovod cần tuân thủ tuyệt đối quy định về địa chỉ cư trú. Việc đăng ký cư trú tại một nơi nhưng sinh sống tại một nơi khác (thường là tại kho hàng hoặc căn hộ chung) hiện nay là con đường ngắn nhất dẫn đến trục xuất.
• Chiến dịch truy quét: Dữ liệu lịch sử và xu hướng hiện tại cho thấy các khu chợ luôn là mục tiêu đầu tiên của các đợt truy quét. Với RCP, cảnh sát không cần phải bắt giữ người để trừng phạt; họ chỉ cần kiểm tra trạng thái kỹ thuật số và “tắt” khả năng giao dịch ngân hàng của người đó, buộc họ phải tự rời đi do không thể kinh doanh.

Lệnh cấm người di cư làm việc trong dịch vụ giao hàng và taxi tại St. Petersburg là một đòn giáng mạnh vào kinh tế của sinh viên Việt Nam. Nhiều sinh viên dựa vào thu nhập từ việc chạy Grab/Yandex hoặc giao đồ ăn để trang trải sinh hoạt phí. Cánh cửa này nay đã đóng lại về mặt pháp lý, đẩy họ vào rủi ro nếu cố tình làm “chui”.

Nhận thức được nguy cơ từ rào cản ngôn ngữ dưới luật pháp mới, Liên hiệp các tổ chức người Việt Nam tại Liên bang Nga (tiền thân là Hội người Việt Nam) đã tổ chức các lớp học tiếng Nga miễn phí cho người lớn. Đây là một chiến lược giảm thiểu rủi ro quan trọng, vì việc trượt kỳ thi tiếng Nga hoặc không thể sử dụng ứng dụng “Amina” do không hiểu ngôn ngữ có thể dẫn đến trục xuất.

Dự báo và khuyến nghị

Nhìn về phía trước, “Khái niệm Chính sách Di trú Quốc gia 2026–2030” do Tổng thống Putin phê duyệt đã vạch rõ lộ trình.

Đến năm 2026, “Hồ sơ số” sẽ mang tính phổ quát. Nhà nước Nga đặt mục tiêu nắm giữ dữ liệu sinh trắc học của từng người nước ngoài trên lãnh thổ. Khái niệm về một người di cư “bất hợp pháp” sống ẩn dật sẽ trở nên lỗi thời về mặt công nghệ. Nếu không có trong cơ sở dữ liệu, bạn sẽ không thể mua SIM điện thoại, thuê nhà, hay gửi tiền về nước.

Chính sách ưu tiên rõ ràng mô hình “tuyển dụng có tổ chức” và di cư chất lượng cao (sinh viên, nhà khoa học) thay vì lao động phổ thông tự phát. Chúng ta có thể kỳ vọng Nga sẽ ký kết các thỏa thuận cung ứng lao động chính thức với Việt Nam, nơi người lao động được giám sát chặt chẽ từ khi xuất cảnh đến khi hồi hương.

Dựa trên phân tích dữ liệu tháng 11/2025 và khung pháp lý hiện hành:

Chuẩn bị cho Nhập cảnh: Cần đảm bảo ngoại hình thực tế giống với ảnh hộ chiếu để tránh rắc rối tại ki-ốt sinh trắc học, và chuẩn bị tinh thần cho việc lấy vân tay 10 ngón.

Vệ sinh Kỹ thuật số (Digital Hygiene): Đảm bảo tất cả dữ liệu sinh trắc học đã được đăng ký. Nếu đang ở Moscow, hãy tìm hiểu kỹ về ứng dụng “Amina”. Nếu sử dụng iPhone, cân nhắc mua thêm một điện thoại Android giá rẻ để cài đặt các ứng dụng bắt buộc của Nga (do hạn chế trên App Store).

Tuân thủ Tài chính: Tuyệt đối không phụ thuộc hoàn toàn vào tiền mặt. Đảm bảo có một tài khoản ngân hàng hợp lệ liên kết với đăng ký cư trú chính xác. Việc tài khoản bị đóng băng là dấu hiệu cảnh báo sớm nhất của việc bị đưa vào RCP.

Hợp pháp hóa hoặc Rời đi: “Chế độ trục xuất” cho phép trục xuất không qua xét xử. Chi phí để “mua” giấy tờ giả hiện nay không còn xứng đáng với rủi ro bị phát hiện bởi hệ thống số. Hệ thống đối chiếu định vị thực tế với địa chỉ đăng ký sẽ phát hiện ra sự gian dối.

Theo dõi Tin tức Lãnh sự: Chú ý kỹ đến việc hoàn tất thỏa thuận miễn thị thực theo nhóm. Đây có thể là kênh an toàn nhất để người thân sang thăm, thay vì các loại visa thương mại/tư nhân rủi ro cao.