Cú sốc thiếu hụt lưu huỳnh toàn cầu, nếu xảy ra đúng như kịch bản đứt gãy từ Trung Đông, sẽ giáng một đòn mạnh vào nền nông nghiệp Việt Nam. Nông nghiệp vốn là bệ đỡ của nền kinh tế quốc gia, nhưng lại có độ mở cao và phụ thuộc lớn vào nguồn vật tư nhập khẩu.
Lưu huỳnh không được bón trực tiếp xuống ruộng, mà nó đi đường vòng qua chuỗi công nghiệp hóa chất để tạo ra phân bón. Việt Nam mỗi năm phải nhập khẩu hàng triệu tấn phân bón các loại và lượng lớn lưu huỳnh nguyên liệu cho các nhà máy trong nước (như DAP Đình Vũ, DAP Lào Cai). Lưu huỳnh là nguyên liệu sống còn để sản xuất axit sulfuric (H2SO4), từ đó dùng để hòa tan quặng apatit tạo ra phân lân (DAP, MAP, Supe lân). Đây là nhóm phân bón thiết yếu để phát triển bộ rễ cho mọi loại cây trồng. Phân SA chứa tới 24% lưu huỳnh, được sử dụng cực kỳ phổ biến tại Việt Nam. Nó vừa cung cấp đạm, vừa cung cấp lưu huỳnh và giúp cải tạo các vùng đất phèn, đất kiềm.
Khi nguồn cung lưu huỳnh đứt gãy, giá các loại phân bón này sẽ tăng phi mã. Chi phí phân bón hiện chiếm khoảng 40 – 50% tổng chi phí sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam. Một cú sốc giá vật tư sẽ lập tức thổi bay biên lợi nhuận vốn đã rất mỏng của người nông dân.
Việc thiếu hụt lưu huỳnh và phân bón chứa lân không tác động đồng đều mà sẽ đánh mạnh vào các thế mạnh xuất khẩu cốt lõi của Việt Nam. Các loại cây này (đặc biệt trồng nhiều ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ) có nhu cầu lưu huỳnh rất cao. Lưu huỳnh quyết định việc tổng hợp protein và tinh dầu. Nếu thiếu lưu huỳnh, lá cây sẽ bị vàng từ ngọn xuống, hạt cà phê mất đi hương vị đặc trưng, hồ tiêu giảm độ cay nồng, và cây cao su sụt giảm lượng mủ. Việc giảm năng suất và chất lượng sẽ trực tiếp làm suy yếu sức cạnh tranh của nông sản Việt trên thị trường thế giới.
Phân DAP là nhu cầu bắt buộc trong giai đoạn bón lót và đẻ nhánh của cây lúa. Nếu giá DAP quá đắt đỏ, nông dân buộc phải bón cầm chừng, cắt giảm lượng phân hoặc chuyển sang dùng các loại phân bón NPK rẻ tiền, kém chất lượng. Hệ quả tất yếu là năng suất lúa sụt giảm, đe dọa trực tiếp đến sản lượng xuất khẩu (hiện đạt 7-8 triệu tấn/năm) và làm rung lắc an ninh lương thực nội địa. Các vựa trái cây xuất khẩu (sầu riêng, thanh long, bưởi) cũng sẽ đối mặt với bài toán đội chi phí chăm sóc, khiến trái cây Việt Nam khó cạnh tranh về giá với hàng Thái Lan hay Trung Quốc.
Tác động của thị trường lưu huỳnh không chỉ dừng lại ở một mùa vụ. Khi chi phí đầu vào (phân bón, thuốc bảo vệ thực vật) tăng gấp rưỡi hoặc gấp đôi, trong khi giá nông sản đầu ra bấp bênh và phụ thuộc vào thương lái, người nông dân cầm chắc phần lỗ. Phản ứng tự nhiên là họ sẽ giảm thâm canh, bỏ hoang đất đai, hoặc thu hẹp diện tích canh tác để cắt lỗ.
Để đối phó với phân lân và phân SA đắt đỏ, nông dân có xu hướng bón lệch lạm dụng phân đạm (Urê) vì giá rẻ hơn. Việc bón phân mất cân đối này khiến cây trồng yếu ớt, dễ nhiễm sâu bệnh, đồng thời làm đất đai nhanh chóng bạc màu, suy kiệt dinh dưỡng. Phải mất nhiều năm và chi phí khổng lồ mới có thể phục hồi lại chất lượng đất. Chi phí trồng trọt tăng cao cuối cùng sẽ được cộng vào giá thành của mớ rau, hạt gạo, cân thịt (thông qua giá thức ăn chăn nuôi). Điều này gây áp lực trực tiếp lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và lạm phát của nền kinh tế.