Đầu tư vào Mạng lưới Truyền tải và Phân phối điện (T&D) được coi là trụ cột quan trọng nhất và là chủ đề của thập kỷ trong bối cảnh rộng lớn của Chuyển đổi năng lượng (Energy Transition). Đây không chỉ là vấn đề tiện ích đơn thuần, mà là một cuộc cải tổ hạ tầng khổng lồ bắt buộc phải diễn ra để đáp ứng nhu cầu điện khí hóa và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI).
Nhu cầu đầu tư vào lưới điện được mô tả là khổng lồ và cấp bách để hiện thực hóa các mục tiêu khí hậu. Fidelity và Allspring trích dẫn ước tính rằng để đạt mức phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, thế giới cần đầu tư khoảng 21 nghìn tỷ USD vào lưới điện, bổ sung thêm 9 triệu km đường dây truyền tải. Tại châu Âu, Kế hoạch hành động của EU nhấn mạnh cần tăng gấp đôi đầu tư vào T&D vào năm 2030 so với mức năm 2024. Tại Vương quốc Anh, UBS dự báo cần thêm 80 tỷ bảng Anh cho truyền tải và 20 tỷ bảng Anh cho phân phối đến năm 2031, thực tế là nhân đôi quy mô tài sản lưới điện hiện tại. Allspring nhận định việc hiện đại hóa cơ sở hạ tầng điện của Mỹ có thể trở thành việc triển khai vốn lớn nhất của thập kỷ.
Đầu tư vào T&D không chỉ được thúc đẩy bởi năng lượng xanh mà còn bởi nhu cầu cấp thiết từ AI. UBS chỉ ra rằng hiện tại chỉ 20% năng lượng toàn cầu đến từ điện; con số này phải tăng lên 55-70% vào năm 2050. Để kết nối các nguồn năng lượng tái tạo phân tán (gió, mặt trời) vào hệ thống, lưới điện phải được mở rộng mạnh mẽ. Sự bùng nổ của AI tạo ra cơn khát năng lượng. Allianz và Allspring lưu ý rằng nhu cầu điện của trung tâm dữ liệu dự kiến tăng gấp đôi vào năm 2030. Mạng lưới điện hiện tại không đủ khả năng đáp ứng tải lượng này nếu không có sự nâng cấp lớn về truyền tải và trạm biến áp.
Một động lực quan trọng khác cho đầu tư là sự xuống cấp của hệ thống hiện tại. UBS phân tích rằng tại Mỹ và Châu Âu, khoảng 40% lưới điện đã trên 40 năm tuổi. Bộ Năng lượng Mỹ ước tính 70% đường dây truyền tải đã trên 25 năm tuổi và đang tiến gần đến cuối vòng đời hoạt động. Đến năm 2050, ngoài việc xây dựng mới, thế giới cần thay thế khoảng 51 triệu km đường dây cũ.
Các phân khúc và công ty hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng đầu tư này:
- Các nhà vận hành lưới điện (TSOs/DSOs):
- Tại Châu Âu, UBS ưa thích các công ty có tốc độ tăng trưởng tài sản (RAB growth) cao như Elia (Bỉ/Đức, dự kiến tăng trưởng RAB 20% đến năm 2030) và Redeia (Tây Ban Nha). Iberdrola cũng được nhắc đến với 70% vốn đầu tư (Capex) dành cho T&D.
- Tại Mỹ, các công ty tiện ích (Utilities) và các nhà sản xuất điện độc lập (IPPs) như Vistra hay NRG Energy được xem là những người hưởng lợi từ việc giá điện tăng và nhu cầu lưới điện mở rộng.
- Chuỗi cung ứng thiết bị điện (Cables & Equipment):
- Nhu cầu về cáp ngầm dưới biển (subsea cables) để kết nối điện gió ngoài khơi đang bùng nổ. UBS dự báo doanh thu mảng này tăng trưởng 20% CAGR đến năm 2030. Các công ty như Prysmian (Ý) và Nexans (Pháp) là những lựa chọn hàng đầu nhờ đơn hàng tồn đọng kéo dài tới 5 năm.
- Các nhà cung cấp thiết bị quản lý năng lượng và trạm biến áp như Schneider Electric, Eaton, và Vertiv cũng được đánh giá cao do vai trò thiết yếu trong việc nâng cấp hiệu quả lưới điện và phục vụ trung tâm dữ liệu. CRU cũng nhấn mạnh nhu cầu cáp kim loại và cáp quang cho trung tâm dữ liệu sẽ đạt mức cao kỷ lục.
Fidelity và Allianz nhấn mạnh rằng đầu tư vào hạ tầng lưới điện thông qua thị trường tư nhân là một cách hấp dẫn để tiếp cận chủ đề này mà ít biến động hơn so với cổ phiếu công nghệ. Các quỹ này tập trung vào tài sản được quy định và hợp đồng dài hạn, mang lại thu nhập ổn định trong bối cảnh nhu cầu điện khí hóa kéo dài nhiều thập kỷ.
Trong bối cảnh Chuyển đổi năng lượng, đầu tư vào mạng lưới (T&D) không chỉ là việc nối dây mà là yếu tố sống còn để duy trì an ninh năng lượng và phát triển kinh tế số. Nó chuyển từ một lĩnh vực phòng thủ nhàm chán sang một lĩnh vực tăng trưởng cấu trúc với dòng vốn khổng lồ chảy vào cáp điện, trạm biến áp và hiện đại hóa lưới điện.