Сhủ đề Chuyển đổi năng lượng trong bối cảnh các chủ đề thị trường chính của năm 2026 không còn là một câu chuyện lý tưởng về môi trường đơn thuần. Nó đã chuyển biến thành một cuộc cải tổ cơ sở hạ tầng thực tế, được thúc đẩy bởi nhu cầu năng lượng khổng lồ của AI, an ninh quốc gia và sự khan hiếm tài nguyên vật lý.
UBS và các tổ chức khác xác định điện khí hóa là xu hướng cấu trúc mạnh mẽ nhất, đánh dấu sự chuyển dịch từ kỷ nguyên nhiên liệu hóa thạch sang kỷ nguyên điện năng. Hiện tại chỉ 20% năng lượng toàn cầu đến từ điện; để đạt Net Zero vào năm 2050, con số này phải tăng lên 55-70%, đòi hỏi mức tăng trưởng nhu cầu điện hàng năm khoảng 4-5%. Để hỗ trợ điều này, thế giới cần đầu tư khoảng 21 nghìn tỷ USD vào lưới điện đến năm 2050. Allspring coi việc hiện đại hóa lưới điện là việc triển khai vốn lớn nhất của thập kỷ.
Các nhà phân tích tập trung vào các công ty Truyền tải và Phân phối (T&D) (như Elia, Redeia tại châu Âu), các nhà sản xuất điện độc lập (IPPs) tại Mỹ, và các nhà cung cấp thiết bị điện (như Schneider, Eaton, Prysmian).
Sự bùng nổ của AI đã biến chuyển đổi năng lượng thành một vấn đề cấp bách về nguồn cung. Các trung tâm dữ liệu dự kiến sẽ tiêu thụ lượng điện gấp đôi vào năm 2030. Nhu cầu điện toán đám mây và AI đang tạo ra rủi ro thiếu hụt năng lượng. Robeco cảnh báo về Nghịch lý Jevons: khi các trung tâm dữ liệu trở nên hiệu quả hơn về năng lượng, nhu cầu sử dụng chúng lại tăng lên, dẫn đến tổng lượng điện tiêu thụ tăng ròng chứ không giảm. Điều này có thể kìm hãm đà tăng năng suất từ AI. Để đáp ứng nhu cầu điện chạy 24/7 (baseload) cho AI mà năng lượng tái tạo gián đoạn không thể cung cấp đủ, thị trường đang quay lại với năng lượng hạt nhân và khí đốt tự nhiên như những giải pháp thiết yếu trong trung hạn.
Robeco mô tả một sự thay đổi trong tư duy đầu tư khí hậu: từ đức hạnh mặc định sang chiến lược có điều kiện. Các dòng vốn sẽ ngày càng phụ thuộc vào bằng chứng về tác động khí hậu trong thế giới thực và lợi nhuận tài chính, thay vì chỉ dựa vào các cam kết lý tưởng. Các khoản phí bảo hiểm xanh (green premiums) đang mờ dần. WEF lưu ý rằng do lo ngại về an ninh năng lượng, nhiều chính phủ đang chuyển sang chiến lược phát triển đồng thời cả năng lượng tái tạo và khai thác nhiên liệu hóa thạch để đảm bảo nguồn cung.
Chuyển đổi năng lượng là động lực chính cho thị trường hàng hóa, đặc biệt là kim loại. Đồng được Barclays gọi là kim loại của điện khí hóa. Nhu cầu từ lưới điện, xe điện (EV) và trung tâm dữ liệu dự kiến sẽ gây ra thâm hụt nguồn cung vào năm 2026, hỗ trợ giá đồng. Nhôm cũng được hưởng lợi từ xu hướng này, đặc biệt là nhôm carbon thấp.
CRU và UN cảnh báo rằng thị trường khoáng sản thiết yếu (như lithium, cobalt, niken) đã trải qua sự điều chỉnh giá mạnh do cung vượt cầu ngắn hạn và nhu cầu EV chậm lại, nhưng triển vọng dài hạn vẫn vững chắc do yêu cầu của quá trình chuyển đổi xanh. Tại Nga, các công ty như Nornickel (Nickel, Đồng), Rusal (Nhôm) và En+ được Aton xem là những người hưởng lợi chính từ đà tăng giá kim loại toàn cầu do nhu cầu chuyển đổi năng lượng.
Chính sách công đóng vai trò định hình lại dòng chảy thương mại liên quan đến năng lượng. Việc EU triển khai Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) vào năm 2026 sẽ buộc các nhà xuất khẩu vào châu Âu phải trả tiền cho lượng khí thải carbon, thúc đẩy quá trình khử cacbon toàn cầu nhưng cũng tạo ra rào cản thương mại mới. Việc Trung Quốc kiểm soát phần lớn chuỗi cung ứng công nghệ xanh (pin, tấm pin mặt trời) đang thúc đẩy các nước phương Tây (Mỹ, EU) đầu tư mạnh vào việc reshoring (đưa sản xuất về nước) hoặc friend-shoring để giảm sự phụ thuộc, làm tăng chi phí chuyển đổi.
Trong năm 2026, Chuyển đổi năng lượng không còn là một chủ đề ESG tách biệt mà là một trụ cột kinh tế vĩ mô gắn liền với sự sống còn của AI, chi phí vốn (Capex) và an ninh quốc gia. Các nhà đầu tư được khuyến nghị tập trung vào cơ sở hạ tầng vật lý (lưới điện, kim loại, nhà máy điện) thay vì chỉ các tài sản xanh thuần túy.