Năng lượng tái tạo trong năm 2026 không còn được xem xét đơn thuần dưới góc độ môi trường hay ESG, mà đã trở thành một trụ cột của an ninh năng lượng và tăng trưởng kinh tế, đặc biệt do áp lực từ sự bùng nổ của Trí tuệ nhân tạo (AI).
Sự hội tụ giữa AI và năng lượng là chủ đề nổi bật nhất. Nhu cầu điện năng khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu đang thay đổi tính toán về năng lượng tái tạo. Fidelity và UBS lưu ý rằng nhu cầu năng lượng từ AI đang áp đảo nguồn cung năng lượng xanh hiện có. Các trung tâm dữ liệu đòi hỏi nguồn điện chạy liên tục 24/7 (baseload), điều mà năng lượng tái tạo gián đoạn (gió/mặt trời) chưa thể đáp ứng hoàn toàn nếu không có lưu trữ đi kèm. Do đó, năm 2026 chứng kiến xu hướng Tất cả các nguồn (All-of-the-above).
J.P. Morgan và Fidelity nhận định rằng để duy trì sự ổn định cho lưới điện phục vụ AI, thế giới sẽ cần kết hợp năng lượng tái tạo với khí đốt tự nhiên và năng lượng hạt nhân. Dù có thách thức, UBS vẫn khuyến nghị các công ty năng lượng tái tạo thuần túy (như Orsted, Solaria) và các nhà sản xuất điện độc lập (IPP) tại Mỹ (như Vistra) vì họ hưởng lợi từ việc giá điện tăng và nhu cầu cấp thiết.
Năng lượng tái tạo đang trở nên cạnh tranh hơn về mặt chi phí so với nhiên liệu hóa thạch, tạo động lực kinh tế tự thân cho quá trình chuyển đổi. Barclays và UBS chỉ ra rằng giá năng lượng mặt trời đã giảm 90% kể từ năm 2010. Quan trọng hơn, chi phí quy dẫn (levelized cost) của điện mặt trời kết hợp pin lưu trữ hiện đã thấp hơn một nửa so với điện khí (CCGT) trong một số trường hợp.
CRU đưa ra nhận định quan trọng rằng thế giới đã đạt đỉnh về phát điện từ than nhiệt. Trung Quốc, quốc gia chiếm 55% sản lượng điện than toàn cầu, sẽ dẫn đầu đà giảm này nhờ sự đầu tư ồ ạt vào năng lượng mặt trời và gió. Trung Quốc đã tăng tỷ trọng điện trong tiêu thụ năng lượng từ 12% (năm 2000) lên 30%, và đặt mục tiêu 35% vào năm 2030, với phần lớn nhu cầu mới được đáp ứng bởi năng lượng tái tạo.
Việc mở rộng năng lượng tái tạo đang bị kìm hãm bởi hạ tầng truyền tải (T&D) cũ kỹ và thiếu hụt. Fidelity ước tính cần khoảng 21 nghìn tỷ USD đầu tư vào lưới điện đến năm 2050 để tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo phân tán. UBS nhấn mạnh rằng 40% lưới điện tại Mỹ và Châu Âu đã hơn 40 năm tuổi và cần thay thế. Allianz và Robeco xác định vốn cổ phần hạ tầng (infrastructure equity) và các công ty liên quan đến lưới điện (cáp, máy biến áp) là điểm đến đầu tư hấp dẫn nhất, nằm ở giao điểm của AI, điện khí hóa và khử cacbon.
Cách tiếp cận chính sách đối với năng lượng tái tạo đang chuyển từ lý tưởng hóa sang thực dụng. Robeco mô tả xu hướng tính bền vững có điều kiện, nơi dòng vốn không còn chảy vào các dự án xanh chỉ vì đạo đức, mà đòi hỏi bằng chứng về hiệu quả tài chính và tác động thực tế. Phí bảo hiểm xanh (green premiums) đang phai nhạt. Trong khi EU tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ với mục tiêu tăng 65% công suất tái tạo vào năm 2030, thì tại Mỹ, rủi ro chính sách gia tăng dưới chính quyền mới (Trump) có thể làm chậm quá trình này thông qua việc cắt giảm các quy định khí hậu liên bang, dù các động lực thị trường cấp bang vẫn duy trì đà tăng trưởng. UN cảnh báo về sự phân mảnh thương mại đối với các khoáng sản thiết yếu cho năng lượng tái tạo (như lithium, coban, bạc) do căng thẳng địa chính trị và dư cung tạm thời.
Năng lượng tái tạo là động lực chính thúc đẩy nhu cầu đối với các kim loại thiết yếu. UN và Barclays ghi nhận giá bạc tăng mạnh do nhu cầu từ tấm pin mặt trời và vai trò công nghiệp mở rộng. Đồng được xem là kim loại của điện khí hóa với nhu cầu dài hạn vững chắc từ lưới điện và năng lượng gió/mặt trời. Orbia (theo MIT Sloan) và CRU nhấn mạnh tầm quan trọng của chuỗi cung ứng vật liệu pin (như Flo, Lithium) để hỗ trợ lưu trữ năng lượng cố định cho lưới điện tái tạo.
Trong năm 2026, Năng lượng tái tạo chuyển từ giai đoạn được thúc đẩy bởi trợ cấp sang giai đoạn cạnh tranh về chi phí và thiết yếu cho an ninh năng lượng (đặc biệt cho AI). Tuy nhiên, thành công của nó phụ thuộc hoàn toàn vào việc giải quyết bài toán nâng cấp lưới điện và khả năng lưu trữ năng lượng.