Tháng 12 năm 2025 không chỉ đơn thuần là tháng kết thúc của một năm dương lịch, mà nó đánh dấu một điểm uốn mang tính lịch sử trong cấu trúc thị trường năng lượng toàn cầu. Chúng ta đang chứng kiến sự hội tụ chưa từng có của ba luồng áp lực vĩ mô: sự tái lập trật tự địa chính trị với sự trở lại của chính quyền Trump tại Hoa Kỳ, sự sụp đổ của các cấu trúc giá dầu đã tồn tại suốt ba năm qua do tình trạng dư cung mang tính hệ thống, và một “thời kỳ phục hưng” thực sự của năng lượng hạt nhân được thúc đẩy bởi nhu cầu năng lượng cho trí tuệ nhân tạo (AI) và an ninh lưới điện.
Trong tháng này, thị trường dầu mỏ đã phản ứng dữ dội trước triển vọng hòa bình tại Ukraine và các đòn bẩy thuế quan mới, đẩy giá dầu Brent xuyên thủng các ngưỡng hỗ trợ kỹ thuật dài hạn để giao dịch dưới mức 60 USD/thùng. Trái ngược với sự biến động giảm của dầu, thị trường khí đốt tự nhiên và LNG lại thể hiện sự phân hóa sâu sắc giữa các lưu vực Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, phản ánh sự thay đổi trong mô hình tiêu thụ của Trung Quốc và mức tồn kho chiến lược tại Châu Âu.
Đáng chú ý nhất, tháng 12/2025 ghi nhận những bước tiến pháp lý và kỹ thuật mang tính kiến tạo trong lĩnh vực năng lượng phi carbon. Từ việc kết nối lưới điện của lò phản ứng Flamanville-3 tại Pháp sau hơn một thập kỷ chờ đợi, đến việc Ấn Độ thông qua Đạo luật SHANTI nhằm tư nhân hóa ngành hạt nhân, thế giới đang chuyển dịch từ cam kết khí hậu sang hành động triển khai hạ tầng cứng.
Sự trở lại của Tổng thống Donald Trump với nhiệm kỳ thứ hai đã ngay lập tức tái định hình các dòng chảy thương mại toàn cầu. Chính sách “Nước Mỹ trên hết” (America First) đã được cụ thể hóa bằng các mức thuế quan chưa từng có trong hơn một thế kỷ. Tính đến tháng 12/2025, mức thuế quan trung bình hiệu quả của Hoa Kỳ đối với hàng nhập khẩu đã tăng vọt. Dữ liệu từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang Richmond cho thấy mức thuế trung bình đã tăng từ 2.5% lên mức ước tính 27% trong giai đoạn đầu năm, trước khi ổn định ở mức 16.8% vào tháng 11/2025 sau các vòng đàm phán.
Tác động đến thị trường năng lượng:
- Suy giảm Tăng trưởng GDP Toàn cầu: Mức thuế quan cao đã làm chậm lại hoạt động sản xuất tại các trung tâm công nghiệp lớn như Trung Quốc và Eurozone. Ngân hàng ABN AMRO nhận định rằng tăng trưởng kinh tế toàn cầu và kỳ vọng nhu cầu dầu mỏ đã bị cắt giảm trực tiếp do các thông báo thuế quan này.1
- Chi phí Vốn (Capex): Thuế quan lên thép và nhôm (Section 232) đã làm tăng chi phí xây dựng các dự án năng lượng, từ đường ống dẫn dầu đến các trang trại điện gió, gây áp lực lên biên lợi nhuận của các nhà phát triển hạ tầng năng lượng tại Mỹ.
Thị trường năng lượng vốn đã quen với việc định giá “rủi ro chiến tranh” trong suốt giai đoạn 2022-2024. Tuy nhiên, tháng 12/2025 chứng kiến sự đảo chiều tâm lý đột ngột khi các tin đồn về một thỏa thuận hòa bình giữa Nga và Ukraine xuất hiện. Thông tin về việc Hoa Kỳ đề xuất các đảm bảo an ninh kiểu NATO cho Kiev và các cuộc đàm phán tiến triển tại Berlin đã khiến các nhà giao dịch dầu mỏ bán tháo ồ ạt. Logic của thị trường rất rõ ràng: Hòa bình đồng nghĩa với việc nới lỏng hoặc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt phương Tây đối với xuất khẩu năng lượng của Nga.
Nếu Rosneft và Lukoil có thể xuất khẩu dầu tự do trở lại mà không cần sử dụng “đội tàu bóng tối” (shadow fleet) với chi phí vận chuyển đắt đỏ, nguồn cung dầu toàn cầu sẽ tăng lên đáng kể. Các nhà phân tích tại Deutsche Bank ước tính thặng dư thị trường có thể đạt ít nhất 2 triệu thùng/ngày (bpd) vào năm 2026, bất chấp kết quả hòa đàm ra sao. Rystad Energy cũng cảnh báo rằng một thỏa thuận hòa bình sẽ giải phóng thêm khối lượng dầu của Nga vào thị trường vốn đã bão hòa.
Trong khi một mặt trận địa chính trị có dấu hiệu hạ nhiệt (Đông Âu), một mặt trận khác lại nóng lên tại Tây Bán cầu. Vào ngày 10/12/2025, Tổng thống Trump tuyên bố lực lượng Hoa Kỳ đã bắt giữ tàu dầu Skipper đang vận chuyển dầu từ Venezuela, đánh dấu sự leo thang trong chiến dịch áp lực tối đa lên chính quyền Maduro.
Theo lý thuyết kinh tế học cơ bản, việc loại bỏ nguồn cung từ Venezuela sẽ đẩy giá tăng. Tuy nhiên, phản ứng của thị trường trong tháng 12/2025 lại rất hạn chế. Nguyên nhân nằm ở “sự miễn dịch” của thị trường đối với các rủi ro cục bộ trong bối cảnh dư cung tổng thể. Các nhà giao dịch tin rằng năng lực sản xuất dự phòng của Ả Rập Xê Út và sự tăng trưởng mạnh mẽ của dầu đá phiến Mỹ hoàn toàn có thể bù đắp bất kỳ sự thiếu hụt nào từ Venezuela. Hơn nữa, thị trường đang định giá rủi ro này là một nỗ lực chính trị nhằm siết chặt nguồn thu của chính quyền Maduro hơn là một cú sốc cung thực sự.
Thị trường dầu thô tháng 12/2025 được định hình bởi sự thống trị của phe “Gấu” (Bear market). Giá dầu đã phá vỡ các mức sàn tâm lý, phản ánh sự thay đổi căn bản trong nhận thức về sự cân bằng thị trường. Dữ liệu giao dịch cuối tháng 12 cho thấy một bức tranh ảm đạm cho các nhà sản xuất dầu mỏ. Giá dầu Brent chuẩn toàn cầu đã giảm xuống dưới mốc 60 USD/thùng, mức thấp nhất kể từ tháng 5/2021. Dầu WTI của Mỹ cũng chịu chung số phận, giao dịch quanh ngưỡng 55-56 USD/thùng.
Dữ liệu về giá dầu thô đóng cửa và biến động trong tuần thứ 3 của tháng 12 năm 2025:
- Dầu Brent Crude: Giá đóng cửa ngày 22/12 là 58.01 USD/thùng, tăng 1.99% so với ngày trước đó, nhưng giảm 1.7% so với tuần trước. Xu hướng kỹ thuật là “Giảm mạnh, Phục hồi kỹ thuật nhẹ”. Giá đóng cửa ngày 19/12 là 56.66 USD/thùng, tăng 0.91%, với xu hướng là “Oversold (Quá bán)”.
- Dầu WTI Crude: Giá đóng cửa ngày 22/12 là 57.44 USD/thùng, tăng 1.00% so với ngày trước đó, nhưng giảm 2.2% so với tuần trước. Xu hướng kỹ thuật là “Tiệm cận mức hỗ trợ 2018”. Giá đóng cửa ngày 19/12 là 56.31 USD/thùng, tăng 0.30%, với xu hướng là “Spread WTI-Brent thu hẹp”.
Một tín hiệu đáng báo động cho thấy sự dư thừa vật lý là việc đường cong giá giao sau của dầu Brent kỳ hạn 6 tháng đã chuyển sang trạng thái contango lần đầu tiên kể từ tháng 10. Contango xảy ra khi giá giao ngay (spot) thấp hơn giá giao sau. Điều này khuyến khích các thương nhân mua dầu giá rẻ hiện tại và lưu kho để bán trong tương lai. Sự xuất hiện của contango xác nhận rằng thị trường giao ngay đang bị ngập lụt bởi nguồn cung dư thừa mà nhu cầu hiện tại không thể hấp thụ hết. Tồn kho dầu thương mại toàn cầu đã tăng lên mức cao nhất trong 4 năm vào tháng 10, đạt 8.030 triệu thùng, và xu hướng này tiếp tục gia tăng trong tháng 12.
Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ và đối tác (OPEC+) đang đứng trước một bài toán chiến lược nan giải nhất trong thập kỷ. Trong các cuộc họp đầu tháng 12, OPEC+ đã quyết định gia hạn các mức cắt giảm sản lượng chính thức đến hết năm 2026. Tuy nhiên, đối với nhóm 8 quốc gia thực hiện cắt giảm tự nguyện (bao gồm Saudi Arabia, Nga, UAE…), kế hoạch tăng sản lượng trở lại (phase-out) đã liên tục bị trì hoãn. Mặc dù OPEC+ đã cắt giảm khoảng 5.8 triệu thùng/ngày ra khỏi thị trường, giá dầu vẫn giảm. Điều này cho thấy “quyền lực định giá” (pricing power) của cartel này đang suy giảm nghiêm trọng trước sự trỗi dậy của các nguồn cung ngoài OPEC. Cơ quan EIA dự báo OPEC+ sẽ sản xuất thấp hơn mục tiêu khoảng 1.3 triệu thùng/ngày trong năm 2026 do nhu cầu yếu và tồn kho cao. Điều này đồng nghĩa với việc nhóm này sẽ phải tiếp tục hy sinh thị phần để giữ giá, một chiến lược ngày càng kém hiệu quả khi giá Brent chỉ còn 60 USD.
Nguyên nhân chính dẫn đến sự dư thừa không phải do OPEC sản xuất quá nhiều, mà do các nước ngoài khối (Non-OPEC) tăng trưởng quá nhanh.
- Sản lượng dầu thô của Mỹ tiếp tục phá vỡ các kỷ lục cũ nhờ hiệu suất khai thác đá phiến được cải thiện. Bất chấp số lượng giàn khoan giảm, sản lượng trên mỗi giếng khoan mới lại tăng.
- Dòng dầu từ các dự án ngoài khơi Nam Mỹ và cát dầu Canada đang chảy mạnh vào thị trường toàn cầu. Báo cáo của UBS dự báo nguồn cung Non-OPEC sẽ tăng khoảng 0.8 triệu thùng/ngày trong năm 2026, trong khi EIA dự báo tăng trưởng sản xuất toàn cầu sẽ vượt quá tiêu thụ, dẫn đến việc tích lũy tồn kho thêm 2 triệu thùng/ngày.
Trung Quốc, động lực tăng trưởng nhu cầu dầu mỏ của thế giới trong hai thập kỷ qua, đang phát đi những tín hiệu đáng lo ngại.
- Sản lượng công nghiệp tháng 11 tăng chậm nhất trong 15 tháng, và doanh số bán lẻ tăng chậm nhất kể từ 2022.
- Sự phổ biến nhanh chóng của xe điện (EV) và xe tải chạy bằng LNG tại Trung Quốc đang ăn mòn nhu cầu xăng và dầu diesel. Các nhà phân tích nhận định rằng chiến lược dựa vào xuất khẩu của Trung Quốc đang gặp khó khăn do thuế quan, dẫn đến nhu cầu năng lượng nội địa suy giảm.
Thị trường khí đốt tháng 12/2025 thể hiện một bức tranh trái ngược: sự dư thừa và giá giảm tại Hoa Kỳ đối lập với sự ổn định thận trọng tại Châu Âu và nhu cầu yếu đi tại Châu Á.
Châu Âu bước vào mùa đông 2025-2026 với vị thế tốt hơn nhiều so với những năm khủng hoảng trước đó, nhưng rủi ro vẫn chưa hoàn toàn biến mất. Giá hợp đồng tương lai TTF (Dutch Title Transfer Facility) giao dịch quanh mức 27-28 EUR/MWh vào cuối tháng 12, giảm hơn 40% so với cùng kỳ năm trước. Sự sụt giảm này phản ánh tâm lý an tâm của thị trường về nguồn cung. Mức dự trữ khí đốt của EU đạt trung bình 67.93% vào ngày 18/12/2025. Mặc dù thấp hơn mức kỷ lục ~78% của năm 2024, mức này vẫn nằm trong vùng an toàn nhờ công suất nhập khẩu LNG được mở rộng. Các quốc gia như Ba Lan và Romania duy trì mức tồn kho cao trên 80%.
Một yếu tố quan trọng là sự kết thúc của thỏa thuận vận chuyển khí đốt Nga qua Ukraine vào cuối năm 2024. Châu Âu đã phải tái cấu trúc dòng chảy, phụ thuộc nhiều hơn vào đường ống TAP từ Azerbaijan (dự kiến tăng thêm 1 bcm/năm từ tháng 1/2026) và LNG.
Thị trường Châu Á đang trải qua sự thay đổi cấu trúc trong mô hình nhập khẩu, đặc biệt là từ phía Trung Quốc. Một dữ liệu gây chấn động là nhập khẩu LNG của Trung Quốc đã giảm 16% trong năm 2025. Nguyên nhân không phải do kinh tế suy thoái hoàn toàn, mà do sự chuyển dịch sang sử dụng than đá nội địa, năng lượng tái tạo và khí đường ống giá rẻ từ Nga (Power of Siberia). Giá LNG giao ngay tại Châu Á (JKM) đã dao động quanh mức 9.6 – 10 USD/MMBtu vào cuối tháng 12. Mức giá này, mặc dù cao hơn Henry Hub của Mỹ, nhưng đã giảm đáng kể so với mức đỉnh, phản ánh nhu cầu yếu từ các người mua công nghiệp. Do Trung Quốc giảm nhập khẩu, Nhật Bản có khả năng lấy lại vị trí nhà nhập khẩu LNG lớn nhất thế giới, mặc dù nhu cầu nội địa của chính họ cũng đang giảm dài hạn.
Tại Hoa Kỳ, thị trường khí đốt đang đối mặt với tình trạng dư cung cục bộ nghiêm trọng. Giá giao ngay Henry Hub đã giảm 20% trong một tuần giữa tháng 12, xuống còn 3.67 USD/MMBtu. Nguyên nhân chính là do sản lượng khí khô (dry gas) đạt mức kỷ lục 108.5 Bcf/ngày, tăng mạnh so với năm trước. Hoa Kỳ tiếp tục giữ vị trí nhà cung cấp LNG lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, sự cố kỹ thuật tại một dây chuyền của nhà máy Freeport LNG ở Texas vào tháng 12 đã tạm thời làm giảm năng lực xuất khẩu, gây áp lực dư cung ngược trở lại thị trường nội địa.
So sánh tương quan giá khí/LNG toàn cầu vào cuối tháng 12/2025 tại ba thị trường chính cho thấy:
- Bắc Mỹ (Henry Hub): Giá thấp nhất ($3.67/MMBtu), xu hướng giảm do dư cung sản xuất.
- Châu Âu (TTF): Giá trung bình ($8.60/MMBtu), xu hướng ổn định nhờ tồn kho an toàn.
- Đông Á (JKM): Giá cao nhất ($9.67/MMBtu), xu hướng phân hóa do nhu cầu yếu từ Trung Quốc.
Trong khi các hội nghị khí hậu như COP30 liên tục kêu gọi loại bỏ than đá, thực tế thị trường tháng 12/2025 cho thấy nhiên liệu này vẫn là “xương sống” của an ninh năng lượng tại nhiều khu vực. Giá than nhiệt tiêu chuẩn (Newcastle) giao dịch ổn định quanh mức 108 USD/tấn. Tại thị trường nội địa Hoa Kỳ, giá than thậm chí đã tăng 2.5% trong đầu tháng 12 do nhu cầu sưởi ấm mùa đông tăng cao và giá khí đốt tự nhiên biến động. Một hiện tượng thú vị là tiêu thụ than tại Mỹ dự kiến tăng 8% trong năm 2025. Điều này được thúc đẩy bởi sự chậm lại trong việc đóng cửa các nhà máy điện than (để đảm bảo độ tin cậy lưới điện) và giá khí đốt cao hơn trong các tháng trước đó.
Báo cáo Coal 2025 của IEA chỉ ra sự khác biệt rõ rệt giữa hai người khổng lồ tiêu thụ than: Nhu cầu than đi ngang nhưng nhập khẩu vẫn mạnh. Trung Quốc dự kiến nhập khẩu tới 330 triệu tấn than trong năm 2025. Trong tháng 12, hoạt động nhập khẩu gia tăng để tích trữ cho mùa đông và bù đắp cho sản lượng nội địa bị hạn chế bởi các cuộc kiểm tra an toàn mỏ. Nhu cầu than Ấn Độ giảm lần thứ 3 trong 50 năm qua. Nguyên nhân chính là do mùa mưa đến sớm và kéo dài, giúp sản lượng thủy điện tăng vọt, giảm áp lực huy động các nhà máy nhiệt điện than.
Thị trường than đang trong giai đoạn “bình nguyên”. Mặc dù nhu cầu toàn cầu đạt kỷ lục 8.85 tỷ tấn vào năm 2025, IEA dự báo đây có thể là đỉnh và sẽ bắt đầu giảm nhẹ từ 2026 khi làn sóng năng lượng tái tạo và điện hạt nhân mới đi vào hoạt động.
Tháng 12/2025 xứng đáng được ghi nhận là tháng bản lề cho ngành công nghiệp hạt nhân toàn cầu, với những thành tựu cụ thể thay vì chỉ là các cam kết trên giấy. Sự kiện quan trọng nhất trong tháng là việc lò phản ứng EPR Flamanville-3 tại Pháp chính thức kết nối lưới điện quốc gia vào ngày 21/12/2025.
Dự án này đã chậm tiến độ 12 năm và vượt ngân sách hàng tỷ Euro. Việc kết nối thành công không chỉ bổ sung 1.630 MW công suất chạy nền (baseload) cho lưới điện Pháp mà còn khôi phục uy tín cho công nghệ EPR của Châu Âu. Lò phản ứng sẽ trải qua giai đoạn thử nghiệm và dự kiến đạt 100% công suất vào cuối mùa thu 2026.
Tại Châu Á, Ấn Độ đang thực hiện những bước đi táo bạo để mở rộng năng lượng hạt nhân. Vào tháng 12/2025, Quốc hội Ấn Độ đã thông qua Đạo luật SHANTI (Sustainable Harnessing and Advancement of Nuclear Energy for Transforming India). Đạo luật này thay thế các quy định cũ từ năm 1962, cho phép sự tham gia của khu vực tư nhân vào phát triển năng lượng hạt nhân – một lĩnh vực trước đây là độc quyền nhà nước. Nó cũng cải cách quy định về trách nhiệm hạt nhân để thu hút đầu tư nước ngoài.
Nhắm đến việc cung cấp nguồn điện ổn định 24/7 cho các trung tâm dữ liệu, AI và các ngành công nghiệp khó giảm thải. Chính phủ Ấn Độ nhận thấy năng lượng tái tạo biến đổi (gió/mặt trời) không đủ để đáp ứng nhu cầu phụ tải nền ngày càng tăng của nền kinh tế số.
Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu thế giới về tốc độ xây dựng lò phản ứng mới. Một điểm sáng trong tháng 12 là dự án sưởi ấm quận từ nhà máy điện hạt nhân Hải Dương (Haiyang), cung cấp nhiệt sạch cho 400.000 cư dân, giúp loại bỏ 1.3 triệu tấn than đốt trực tiếp. Đây là mô hình kiểu mẫu cho việc khử carbon trong lĩnh vực sưởi ấm đô thị.
Thị trường năng lượng tái tạo tháng 12/2025 chứng kiến sự dịch chuyển trọng tâm từ việc chỉ lắp đặt công suất nguồn sang việc giải quyết bài toán truyền tải và tài chính. Trong bối cảnh ngành điện gió ngoài khơi toàn cầu gặp khó khăn do lạm phát và lãi suất cao, khu vực Biển Baltic nổi lên như một điểm đến đầu tư hấp dẫn. Vào ngày 01/12/2025, liên doanh Ocean Winds (ENGIE và EDPR) đã đạt được đóng tài chính cho dự án BC-Wind 390 MW tại Ba Lan. Đây là dự án điện gió ngoài khơi đầu tiên của công ty tại vùng biển này. RWE đã bán cổ phần dự án F.E.W. Baltic II (350 MW) cho PGE, cho thấy sự sôi động trong hoạt động mua bán sáp nhập nhằm chia sẻ rủi ro và vốn đầu tư.
Một xu hướng rõ nét trong tháng 12 là sự gia tăng đầu tư vào lưới điện cao thế một chiều (HVDC) để giải tỏa công suất năng lượng tái tạo. Ngày 22/12/2025, GE Vernova giành được hợp đồng cung cấp hệ thống HVDC 2.5 GW cho hành lang truyền tải Khavda–South Olpad tại Ấn Độ. Dự án này nhằm vận chuyển điện từ khu vực năng lượng tái tạo lớn nhất thế giới (Khavda) đến các trung tâm tiêu thụ công nghiệp. Sự kiện này khẳng định rằng thị trường đang nhận thức rõ: “Không có lưới điện, không có chuyển đổi xanh”. Các dự án truyền tải quy mô lớn đang trở thành tâm điểm thu hút vốn tương đương với các dự án nguồn điện.
Báo cáo của IRENA công bố cuối năm 2025 xác nhận một thực tế kinh tế không thể đảo ngược: 91% các dự án năng lượng tái tạo mới bổ sung có chi phí thấp hơn so với các phương án nhiên liệu hóa thạch rẻ nhất. Năng lượng mặt trời và gió trên bờ tiếp tục là nguồn điện rẻ nhất, tạo áp lực cạnh tranh gay gắt lên than và khí đốt trong dài hạn.
Tháng 12/2025 đã khép lại một năm đầy biến động bằng những thay đổi mang tính cấu trúc sâu sắc. Thị trường năng lượng không còn vận hành theo các chu kỳ đơn giản của quá khứ mà đang bị chi phối bởi các yếu tố phi thị trường (thuế quan, trừng phạt, trợ cấp xanh).
Tổng kết các Xu hướng Chính:
- Dầu mỏ – Vùng trũng Giá: Mức giá Brent dưới 60 USD là hồi chuông cảnh báo cho OPEC+. Với nguồn cung Non-OPEC dồi dào và nhu cầu Trung Quốc suy yếu, khả năng giá dầu phục hồi mạnh trong Quý 1/2026 là rất thấp trừ khi có sự gián đoạn nguồn cung vật lý nghiêm trọng.
- Khí đốt – Sự ổn định Mong manh: Châu Âu đã sống sót qua khủng hoảng, nhưng sự phụ thuộc vào LNG toàn cầu khiến lục địa này dễ bị tổn thương trước các biến động thời tiết tại Châu Á hoặc sự cố hạ tầng tại Mỹ.
- Hạt nhân – Động lực Mới: Đạo luật SHANTI của Ấn Độ và sự thành công của Flamanville-3 báo hiệu một kỷ nguyên mới nơi hạt nhân đóng vai trò là nguồn “điện sạch ổn định” không thể thay thế cho nền kinh tế số.
- Tái tạo – Tập trung vào Lưới điện: Giai đoạn tăng trưởng nóng về công suất nguồn đang nhường chỗ cho giai đoạn phát triển hạ tầng truyền tải và lưu trữ thông minh.
Triển vọng 2026:
Bước sang năm 2026, thị trường sẽ tập trung theo dõi 3 biến số chính: (1) Mức độ thực thi các loại thuế quan của chính quyền Trump và phản ứng trả đũa từ các đối tác thương mại; (2) Kết quả thực tế của các cuộc hòa đàm Nga-Ukraine và số phận của các lệnh trừng phạt năng lượng; (3) Tốc độ triển khai thực tế của các dự án hạt nhân và lưới điện mới được phê duyệt. Thế giới năng lượng đang chuyển từ giai đoạn “Khủng hoảng và Ứng phó” sang giai đoạn “Tái cấu trúc và Cạnh tranh chiến lược”.