VOSTOK BUSINESS CONSULTING

Tuần thứ 21 của năm 2026 đã ghi nhận sự cập nhật và ban hành của hàng loạt văn bản pháp luật quan trọng, định hình lại nhiều khía cạnh từ quản lý nhà nước, thủ tục hành chính, quy định hải quan, đến chính sách dân số và kiểm soát tài sản, thu nhập. Những chính sách này không chỉ thể hiện nỗ lực không ngừng của Chính phủ trong việc kiến tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, mà còn củng cố cơ chế kiểm soát quyền lực và hỗ trợ an sinh xã hội. Trong số các văn bản nổi bật, những nội dung về việc cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục, quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan, danh mục tài sản, thu nhập phải kê khai, và chính sách hỗ trợ tài chính cho phụ nữ sinh con là những điểm cốt lõi, phần lớn sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, báo hiệu một giai đoạn thay đổi pháp lý quan trọng.

Đột phá trong cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục và điều kiện kinh doanh

Trong bối cảnh hướng tới một nền hành chính phục vụ và kinh tế phát triển nhanh, việc cải cách thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh là ưu tiên hàng đầu. Trong tuần qua, Chính phủ đã cập nhật ba Nghị quyết quan trọng nhằm đẩy mạnh công tác này. Cụ thể, Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP tập trung vào việc cắt giảm và sửa đổi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, giảm bớt rào cản pháp lý cho doanh nghiệp khi tham gia thị trường và thúc đẩy cạnh tranh. Song song đó, Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP được ban hành nhằm phân quyền, cắt giảm, và đơn giản hóa tổng thể thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, tạo ra một cơ chế quản lý linh hoạt và hiệu quả hơn.

Đặc biệt, Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP nhấn mạnh vào lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, cụ thể hóa các giải pháp cắt giảm, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời cắt giảm và đơn giản hóa điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý chuyên ngành của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Việc ban hành đồng bộ ba Nghị quyết này cho thấy quyết tâm cải cách trên diện rộng, từ tổng thể đến các lĩnh vực chuyên biệt, hứa hẹn tạo ra những thay đổi tích cực và thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp.

Quy định Chi tiết về Kê khai Tài sản, Thu nhập

Một trong những văn bản thu hút sự chú ý đặc biệt là Nghị định 164/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ, quy định về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị. Nghị định này, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, là một bước tiến quan trọng nhằm tăng cường tính minh bạch và phòng, chống tham nhũng.

Nghị định 164/2026 quy định rõ ràng về phạm vi tài sản, thu nhập phải kê khai, bao gồm tài sản của người có nghĩa vụ kê khai, vợ (chồng), và con chưa thành niên của người đó. Danh mục các loại tài sản và thu nhập phải kê khai được liệt kê chi tiết và áp dụng ngưỡng giá trị cụ thể nhằm đảm bảo tính khả thi và tập trung vào những tài sản có giá trị lớn.

Các loại tài sản phải kê khai bao gồm Quyền sử dụng đất, Nhà ở, Công trình xây dựng, và Tài sản khác gắn liền với đất. Đối với các loại tài sản di động hoặc giá trị, quy định ngưỡng kê khai là từ 150 triệu đồng trở lên cho mỗi loại hoặc tổng giá trị. Cụ thể:

• Vàng, kim cương, bạch kim và các kim khí quý, đá quý khác mà mỗi loại có tổng giá trị từ 150 triệu đồng trở lên.
• Tiền (bao gồm tiền Việt Nam và ngoại tệ) dưới mọi hình thức như tiền mặt, tiền cho vay, tiền trả trước, tiền gửi cá nhân, tổ chức trong nước và tổ chức nước ngoài tại Việt Nam, mà tổng giá trị quy đổi từ 150 triệu đồng trở lên.
• Cổ phiếu, trái phiếu, vốn góp, các loại giấy tờ có giá khác mà tổng giá trị từ 150 triệu đồng trở lên.
• Tài sản số và tài sản khác mà mỗi loại có giá trị từ 150 triệu đồng trở lên.
• Các khoản nợ có giá trị từ 150 triệu đồng trở lên.
• Tài sản và tài khoản ở nước ngoài.
• Tổng thu nhập giữa hai lần kê khai.

Về quy trình thực hiện, Nghị định 164/2026 quy định rõ việc kê khai lần đầu, kê khai hằng năm, kê khai bổ sung, và kê khai phục vụ công tác cán bộ đều phải thực hiện theo mẫu bản kê khai được ban hành kèm theo Nghị định. Đặc biệt, Nghị định cũng định hướng việc thực hiện kê khai trên môi trường điện tử để đảm bảo thuận lợi cho công tác lưu trữ, kiểm soát tài sản, thu nhập khi điều kiện về cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ được đáp ứng.

Siết chặt Kỷ cương trong Lĩnh vực Hải quan

Trong lĩnh vực hải quan, Nghị định 169/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ đã ban hành các quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính, nhằm nâng cao tính tuân thủ pháp luật và đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan. Nghị định này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Một trong những điểm đáng chú ý là quy định mức phạt hành chính đối với các vi phạm về thời hạn làm thủ tục hải quan và nộp hồ sơ thuế. Cụ thể, hành vi không thực hiện đúng thời hạn quy định sẽ bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng. Các trường hợp cụ thể bị áp dụng mức phạt này bao gồm:

• Không thực hiện đúng thời hạn quy định về khai, nộp, xuất trình, cung cấp thông tin hồ sơ hải quan, trừ các vi phạm nghiêm trọng hơn quy định tại các khoản 3, 4, 5, 6 Điều 8 Nghị định 169/2026.
• Không thực hiện đúng thời hạn quy định trong việc khai sửa đổi, bổ sung thông tin số hiệu container hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, cảng xếp hàng, cửa khẩu xuất hàng, và phương tiện vận chuyển hàng hóa xuất khẩu.
• Không thực hiện đúng thời hạn quy định về việc tái xuất phương tiện vận tải của cá nhân, tổ chức qua lại khu vực cửa khẩu để giao, nhận hàng hóa.
• Không thực hiện đúng thời hạn quy định về khai bổ sung trị giá hải quan đối với các trường hợp đặc thù, như hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu chưa có giá chính thức, hàng hóa có khoản thực thanh toán, hoặc hàng hóa có các khoản điều chỉnh cộng vào trị giá hải quan chưa xác định được tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan.

Những quy định chi tiết về mức phạt và hành vi vi phạm này sẽ là công cụ hữu hiệu để cơ quan hải quan tăng cường quản lý, đảm bảo quy trình thông quan diễn ra nhanh chóng, chính xác, và đúng quy định pháp luật, đồng thời nâng cao ý thức tuân thủ của doanh nghiệp.

Chính sách Dân số và Hỗ trợ Tài chính cho Phụ nữ Sinh con

Chính sách an sinh xã hội cũng được tăng cường thông qua Nghị định 168/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Dân số. Nghị định này quy định về việc hỗ trợ tài chính cho phụ nữ sinh con thuộc các trường hợp đặc biệt, với mức hỗ trợ tài chính tối thiểu là 2 triệu đồng/phụ nữ.

Các trường hợp được hưởng hỗ trợ bao gồm:

1. Phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người, nhằm bảo tồn và phát triển các nhóm dân tộc có quy mô dân số nhỏ.
2. Phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế, nhằm khuyến khích sinh sản và giải quyết vấn đề mất cân bằng dân số.
3. Phụ nữ sinh đủ 02 con trước 35 tuổi, nhằm khuyến khích sinh đẻ sớm và hợp lý.

Đáng lưu ý là Nghị định 168/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Tuy nhiên, để đảm bảo lộ trình chuẩn bị và triển khai, chính sách hỗ trợ cho phụ nữ thuộc trường hợp ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế (2), và phụ nữ sinh đủ 02 con trước 35 tuổi (3) sẽ có hiệu lực muộn hơn, từ ngày 1/1/2027. Nghị định cũng quy định rõ ràng rằng nếu một phụ nữ sinh con đồng thời thuộc cả ba trường hợp nêu trên (1), (2), và (3), thì chỉ được hưởng một mức hỗ trợ tài chính duy nhất.

Hợp đồng Lao động Điện tử: Nguyên tắc Cấp Mã Định danh

Chuyển đổi số trong quản lý lao động tiếp tục được đẩy mạnh thông qua Thông tư 08/2026/TT-BNV của Bộ trưởng Bộ Nội vụ, ban hành ngày 15/5/2026, hướng dẫn Nghị định 337/2025/NĐ-CP quy định về hợp đồng lao động điện tử. Thông tư này cũng chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Thông tư 08/2026 quy định chi tiết về nguyên tắc cấp mã định danh (ID) hợp đồng lao động điện tử, đảm bảo tính duy nhất và nhất quán trong quản lý dữ liệu.

• Mỗi hợp đồng lao động điện tử, sau khi được gửi về Nền tảng hợp đồng lao động điện tử và đảm bảo các quy định, sẽ được cấp một ID duy nhất và không trùng lặp với bất kỳ ELC nào khác.
• ID được cấp một lần và không thay đổi trong suốt quá trình tồn tại của hợp đồng, kể cả trong trường hợp ELC được sửa đổi, bổ sung, tạm hoãn hoặc chấm dứt.
• Các văn bản kèm theo như Phụ lục, Thông báo tạm hoãn, hoặc Thông báo chấm dứt hợp đồng lao động điện tử đều phải được gắn ID của hợp đồng lao động điện tử đó.
• Cơ quan nhà nước sẽ sử dụng ID làm mã quản lý dữ liệu số về hợp đồng lao động điện tử. Việc cấp ID không làm thay đổi thời điểm giao kết, nội dung, hoặc thời điểm có hiệu lực của ELC đã được các bên giao kết.
• ID sẽ được liên kết với các mã hiển thị hoặc mã tra cứu khác (như mã số đơn vị hành chính, mã định danh người lao động, mã số thuế của người sử dụng lao động) do Nền tảng ELC xây dựng để phục vụ khai thác dữ liệu, nhưng các mã này không được phép thay thế cho ID chính thức.

Những văn bản pháp lý được ban hành trong tuần 21 năm 2026 cho thấy một bức tranh toàn cảnh về nỗ lực cải cách và phát triển của Việt Nam. Từ việc đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư và thương mại, siết chặt quản lý hải quan, đến việc áp dụng các cơ chế kiểm soát tài sản minh bạch và mở rộng chính sách hỗ trợ dân số. Phần lớn các Nghị định quan trọng như 164/2026 (kê khai tài sản), 169/2026 (xử phạt hải quan), và Thông tư 08/2026 (hợp đồng lao động điện tử) đều đồng loạt có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đánh dấu cột mốc quan trọng trong việc triển khai các quy định mới. Việc theo dõi và nắm bắt kịp thời các thay đổi này là điều cần thiết đối với mọi tổ chức, cá nhân, đặc biệt là những người hoạt động trong các lĩnh vực được quan tâm như Đầu tư, Thương mại, Xuất nhập khẩu, và Tài nguyên – Môi trường.