Bộ Phát triển Kinh tế Nga vừa công bố mức giá cơ sở để tính thuế đối với dầu thô Urals 94,87 USD/thùng – thiết lập mức đỉnh cao nhất kể từ tháng 9/2014. Giá cơ sở dùng để tính Thuế khai thác khoáng sản (NDPI) đã nhảy vọt từ mức chạm đáy 40,95 USD (tháng 1) lên 77 USD (tháng 3) và dừng quanh mốc 95 USD trong tháng 4.
Động lực chính đến từ việc biên độ chiết khấu của dầu Nga so với rổ giá tham chiếu Brent đang thu hẹp với tốc độ kỷ lục. Tại các cảng phía Tây (FOB Primorsk), chiết khấu giảm từ 28,3 USD (tháng 3) xuống còn 23,94 USD/thùng trong tháng 4. Đối với các lô hàng giao qua Địa Trung Hải (Urals Med Aframax FOB), chiết khấu thu hẹp từ 30 USD xuống 25,7 USD/thùng. Ở Viễn Đông, dòng dầu ESPO giao từ cảng Kozmino ghi nhận mức chiết khấu so với dầu Dubai chỉ còn vỏn vẹn 2,24 USD/thùng (giảm mạnh từ 8,66 USD trong tháng 3), đẩy giá bán trung bình lên 92,46 USD/thùng.
Điểm dị biệt và chấn động nhất trong báo cáo này là việc dầu Urals xuất khẩu sang Ấn Độ và Trung Quốc không những xóa sạch chiết khấu mà còn quay sang giao dịch với premium. Cụ thể, khách hàng Ấn Độ phải trả chênh lệch +6,28 USD/thùng (so với mức chiết khấu 3,23 USD vào tháng trước), trong khi Trung Quốc cũng phải chịu premium +5,5 USD/thùng so với giá ICE Brent.
Đối chiếu thực tế thị trường: Trong điều kiện bình thường, dầu Nga luôn phải bán hạ giá để bù đắp các rủi ro về lệnh trừng phạt thứ cấp, chi phí vận tải và bảo hiểm đắt đỏ. Việc xuất hiện premium là một hiện tượng bất thường. Tuy nhiên, đối chiếu với bối cảnh vĩ mô theo ghi nhận của Reuters, nguyên nhân cốt lõi hoàn toàn hợp lý: Nguy cơ xung đột vũ trang trực diện giữa Mỹ và Iran đã đẩy giá dầu toàn cầu vượt ngưỡng 126 USD/thùng. Khi huyết mạch eo biển Hormuz bị đe dọa, dầu Trung Đông mất đi tính ổn định, biến các thùng dầu của Nga từ tài sản rủi ro thành nguồn cung trú ẩn duy nhất có sẵn khối lượng lớn cho các “công xưởng” châu Á. Sự khan hiếm vật lý đã vô hiệu hóa hoàn toàn sức nặng của các lệnh cấm vận chính trị.
Sự dịch chuyển định giá này tạo ra những tác động phân hóa cực đoan lên nền kinh tế toàn cầu. Với mức giá tính thuế hiện tại cao hơn gần 36 USD/thùng so với dự toán ngân sách liên bang năm nay, Nga đang tận hưởng một dòng lợi nhuận siêu ngạch khổng lồ. Điều này cung cấp tấm đệm tài khóa vững chắc cho Moscow để bù đắp các thâm hụt và duy trì đà kinh tế nội địa.
Ấn Độ và Trung Quốc, những quốc gia từng hưởng lợi lớn từ việc mua dầu Nga giá rẻ, giờ đây đang bị thị trường bóp nghẹt. Việc phải mua dầu Nga với giá cộng thêm phần bù trong bối cảnh giá Brent trên 120 USD sẽ kích hoạt đà tăng lạm phát chi phí đẩy, làm suy yếu trực tiếp sức mua nội địa và sản xuất công nghiệp.
Dữ liệu giá tháng 4 chính thức tuyên bố sự sụp đổ của cơ chế trần giá 60 USD do G7 áp đặt. Nguồn cầu quá lớn kết hợp với sự hỗ trợ của các hạm đội M đã giúp Nga tự do định giá trên thị trường giao ngay (spot market) dựa trên quy luật cung cầu thuần túy, thay vì các rào cản hành chính của phương Tây.
Xung đột tại Vùng Vịnh đang làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc định giá dầu mỏ. Nga đang chứng minh khả năng chuyển giá tuyệt đối sang người mua cuối cùng. Đối với thị trường năng lượng toàn cầu, kỷ nguyên dầu Nga giá rẻ đã chính thức khép lại, nhường chỗ cho một chu kỳ mà rủi ro an ninh nguồn cung định đoạt mọi mức giá.