Khi bán cổ phần trong một công ty TNHH (ООО) tại Nga và đối mặt với khoản Thuế thu nhập cá nhân (НДФЛ) phải nộp, nhiều chủ doanh nghiệp Việt Nam thường đặt ra một câu hỏi rất thực tế: “Trong năm qua tôi đã chi rất nhiều tiền cho việc học đại học của con cái và tiền khám chữa bệnh tại Nga. Liệu tôi có thể dùng các hóa đơn này (Khấu trừ xã hội – Социальные вычеты) để cấn trừ vào số thuế phải nộp từ việc bán cổ phần hay không?”
Một mong muốn tối ưu hóa chi phí hoàn toàn chính đáng. Tuy nhiên, dưới lăng kính nghiêm ngặt của Luật Thuế Liên bang Nga (НК РФ), đặc biệt là sau cuộc cải cách thuế có hiệu lực từ năm 2025, câu trả lời dứt khoát là: KHÔNG THỂ.
Lý do pháp lý
Để hiểu tại sao Cơ quan Thuế (ФНС) lại từ chối hóa đơn y tế, giáo dục của bạn khi tính thuế bán cổ phần, bạn cần nắm được khái niệm cốt lõi của luật thuế Nga từ năm 2025: Sự phân chia Cơ sở tính thuế (Налоговые базы).
- Cơ sở tính thuế chính (Основная налоговая база): Bao gồm thu nhập từ tiền lương hàng tháng (Зарплата), tiền thưởng, hoặc thu nhập từ việc cung cấp dịch vụ cá nhân.
- Cơ sở tính thuế từ bán tài sản/cổ phần: Đây là một rổ thu nhập hoàn toàn độc lập. Thu nhập từ việc bán cổ phần (реализация долей в уставном капитале) bị xếp vào nhóm này.
Theo khoản 3 Điều 210 Bộ luật Thuế Nga (đã sửa đổi áp dụng từ 2025), các khoản Khấu trừ xã hội (Социальные вычеты) — bao gồm chi phí học tập, y tế, thể thao, từ thiện — và Khấu trừ tiêu chuẩn (Стандартные вычеты) cho con cái, CHỈ ĐƯỢC ÁP DỤNG cho Cơ sở tính thuế chính.
Do thu nhập từ việc bán cổ phần đã bị loại ra khỏi “Cơ sở tính thuế chính”, một bức tường pháp lý đã được dựng lên. Bạn không thể lấy chi phí của rổ này để bù đắp cho thu nhập của rổ kia.
Chỉ sử dụng Khấu trừ tài sản (Имущественные вычеты)
Mặc dù cánh cửa Khấu trừ xã hội đã đóng lại, luật pháp Nga vẫn mở ra cho bạn một lối thoát khác chuyên biệt cho giao dịch này: Khấu trừ thuế tài sản (theo Điều 220 NК RФ).
Thay vì dùng hóa đơn viện phí hay học phí, bạn chỉ được phép dùng các chi phí liên quan TRỰC TIẾP đến chính số cổ phần đó để giảm thuế. Cụ thể:
- Trừ chi phí gốc thực tế: Lấy Giá bán cổ phần trừ đi Số tiền bạn đã bỏ ra để mua/góp vốn ban đầu. (Yêu cầu phải có sao kê ngân hàng, phiếu nộp tiền, hợp đồng cũ…).
- Giảm trừ khoán 250.000 Rúp: Nếu bạn làm mất giấy tờ chứng minh chi phí gốc, nhà nước cho phép bạn trừ thẳng 250.000 Rúp vào doanh thu bán cổ phần trong năm đó, và chỉ tính thuế trên phần còn lại.
Lưu ý quan trọng: Các quyền khấu trừ này chỉ dành cho Người cư trú thuế (Налоговый резидент) của Nga. Nếu bạn ở Nga dưới 183 ngày/năm, bạn không được trừ bất cứ khoản nào và phải nộp thẳng 30% trên tổng giá trị bán.
2025: Giới hạn mới cho Kim bài 5 năm
Trước đây, doanh nghiệp Việt Nam rỉ tai nhau rằng: “Chỉ cần giữ cổ phần trên 5 năm thì khi bán sẽ được miễn thuế 100%”. Thông tin này hiện tại không còn chính xác hoàn toàn.
Kể từ ngày 01/01/2025, quy định miễn thuế cho cổ phần nắm giữ trên 5 năm (theo điểm 17.2 Điều 217 NК RФ) đã bị thắt chặt giới hạn:
- Bạn chỉ được miễn thuế НДФЛ cho phần thu nhập không vượt quá 50 triệu Rúp/năm.
- Đối với phần thu nhập bán cổ phần vượt mức 50 triệu Rúp, bạn vẫn phải nộp thuế theo biểu thuế suất tiêu chuẩn (13% – 15%), bất kể bạn đã giữ cổ phần đó bao nhiêu chục năm đi nữa.
Phân loại quyền khấu trừ thuế đối với Cá nhân tại Nga (Cập nhật 2025)
| Loại chi phí / Khấu trừ | Tiếng Nga | Áp dụng cho Thu nhập từ Lương? | Áp dụng cho Thu nhập bán Cổ phần? |
| Học phí, Y tế, Thể thao | Социальные вычеты | ĐƯỢC | KHÔNG |
| Nuôi dưỡng con cái | Стандартные вычеты | ĐƯỢC | KHÔNG |
| Chi phí mua/góp vốn ban đầu | Расходы на приобретение доли | Không áp dụng | ĐƯỢC (Trừ trực tiếp vào giá bán) |
| Mức khoán 250.000 Rúp/năm | Вычет 250 000 руб. | Không áp dụng | ĐƯỢC (Nếu mất chứng từ gốc) |
Việc bán cổ phần công ty tại Nga là một nghiệp vụ độc lập và khép kín về mặt thuế. Bạn hãy cất kỹ các hóa đơn y tế, giáo dục để nộp cho cơ quan thuế nhằm xin hoàn lại một phần thuế thu nhập (НДФЛ) đã bị trừ từ Tiền lương của bạn. Còn đối với số tiền thu được từ việc bán công ty, hãy tập trung tìm kiếm và chuẩn bị đầy đủ các chứng từ chứng minh Chi phí đầu tư ban đầu — đó mới là tấm khiên vững chắc nhất bảo vệ túi tiền của bạn.