Khi chuyển nhượng hoặc bán lại phần vốn góp (cổ phần) trong công ty TNHH (ООО) tại Nga, cá nhân người bán thường lo lắng về khoản Thuế thu nhập cá nhân (НДФЛ) phải nộp cho nhà nước. Câu hỏi thiết thực nhất được nhiều nhà đầu tư Việt Nam đặt ra là: “Liệu tôi có thể áp dụng quyền khấu trừ để giảm bớt số tiền thuế phải nộp hay không?”
Tin vui dành cho bạn là: CÓ THỂ. Theo quy định của Bộ luật Thuế Liên bang Nga (НК РФ), cá nhân hoàn toàn có quyền áp dụng Khấu trừ thuế tài sản (Имущественный налоговый вычет) để làm giảm, hoặc thậm chí xóa sổ hoàn toàn nghĩa vụ thuế khi bán cổ phần.
Hai phương pháp Giảm trừ thuế (Имущественный вычет) khi bán cổ phần
Theo khoản 2 Điều 220 Bộ luật Thuế Nga, nếu bạn bán cổ phần và chưa giữ đủ 5 năm (để được miễn thuế 0%), bạn có quyền chọn một trong hai cách sau để giảm bớt tiền thuế:
Phương pháp 1: Khấu trừ theo Chi phí thực tế (Уменьшение на сумму расходов)
Đây là cách phổ biến và công bằng nhất. Nhà nước cho phép bạn lấy Giá bán cổ phần trừ đi Chi phí gốc (số tiền bạn đã bỏ ra để có được cổ phần đó), và bạn chỉ phải nộp thuế 13% – 15% trên phần “Lãi” chênh lệch.
- Chi phí gốc bao gồm số tiền bạn đã nộp để hình thành vốn điều lệ ban đầu, số tiền bạn mua lại cổ phần từ người khác, hoặc các khoản đóng góp bổ sung vào tài sản công ty.
- Bạn bắt buộc phải có chứng từ hợp lệ để chứng minh các khoản chi phí này (ví dụ: phiếu thu của ngân hàng, lệnh chuyển tiền, hợp đồng mua bán cũ, biên bản nhận tiền mặt…). Nếu mất giấy tờ, cơ quan thuế sẽ không chấp nhận.
Phương pháp 2: Giảm trừ khoán 250.000 Rúp (Вычет в 250 000 рублей)
Luật pháp Nga rất thấu hiểu thực tế kinh doanh. Nếu bạn đã làm mất toàn bộ giấy tờ chứng minh chi phí gốc, hoặc chi phí gốc của bạn quá thấp (ví dụ: vốn điều lệ ban đầu chỉ có 10.000 Rúp), bạn có quyền sử dụng mức giảm trừ cố định là 250.000 Rúp/năm. Bạn được phép trừ thẳng 250.000 Rúp vào tổng doanh thu bán cổ phần trong năm đó mà không cần cung cấp bất kỳ hóa đơn, chứng từ gốc nào.
Ví dụ: Bạn bán cổ phần với giá 300.000 Rúp. Bạn áp dụng mức giảm trừ 250.000 Rúp. Bạn chỉ phải đóng thuế 13% trên phần còn lại: (300.000 – 250.000) × 13% = 6.500 Rúp.
Lưu ý: Hạn mức 250.000 Rúp này áp dụng cho tổng các giao dịch bán quyền tài sản (cổ phần) trong vòng 1 năm dương lịch, không phải cho từng giao dịch.
Ai KHÔNG ĐƯỢC áp dụng quyền Giảm trừ này?
Đây là rủi ro lớn nhất đối với cộng đồng doanh nhân Việt Nam tại Nga do tính chất công việc thường xuyên di chuyển giữa hai nước.
Các quyền giảm trừ (cả trừ chi phí gốc lẫn trừ 250.000 Rúp) CHỈ ĐƯỢC ÁP DỤNG cho Người cư trú thuế (Налоговый резидент) — tức là những người sống tại Nga từ 183 ngày trở lên trong vòng 12 tháng liên tục.
Nếu bạn là Người không cư trú (Нерезидент):
- Bạn sẽ KHÔNG ĐƯỢC trừ bất kỳ khoản chi phí nào, kể cả khi bạn có đầy đủ hóa đơn chứng từ.
- Bạn phải nộp mức thuế phạt lên tới 30% trên TỔNG SỐ TIỀN BÁN ĐƯỢC.
Ví dụ: Bạn mua cổ phần giá 1 triệu Rúp, bán ra giá 1 triệu Rúp (tức là không có lãi). Nếu là người không cư trú, bạn vẫn phải nộp 300.000 Rúp tiền thuế!
Thủ tục khai báo với Cơ quan Thuế (ФНС)
Không giống như lương tháng do công ty tự trừ thuế, khi bán cổ phần, cá nhân phải tự mình kê khai và nộp thuế.
- Nộp tờ khai: Bạn phải điền và nộp tờ khai thuế 3-НДФЛ cho cơ quan thuế nơi đăng ký hộ khẩu/tạm trú trước ngày 30 tháng 4 của năm tiếp theo năm bán cổ phần. Kể cả khi bạn dùng quyền khấu trừ và số thuế phải nộp bằng 0, bạn vẫn bắt buộc phải nộp tờ khai này.
- Đóng thuế: Hạn chót nộp tiền thuế là ngày 15 tháng 7 của năm tiếp theo.
So sánh nhanh các phương pháp giảm trừ thuế (Dành cho Người cư trú)
| Tiêu chí | Phương pháp Trừ chi phí thực tế | Phương pháp Giảm trừ 250.000 Rúp |
| Khi nào nên dùng? | Khi chi phí gốc bỏ ra lớn (ví dụ: > 250k Rúp). | Khi chi phí gốc nhỏ (ví dụ: 10k Rúp) hoặc bị mất giấy tờ gốc. |
| Cần chứng từ gốc không? | Bắt buộc (Phiếu thu, hợp đồng cũ…). | Không cần chứng từ gốc. |
| Hạn mức tối đa | Không giới hạn (bằng đúng số chi phí có thật). | Tối đa 250.000 Rúp cho 1 năm. |
| Mức thuế áp dụng trên phần dư | 13% – 15% (hoặc 22% theo biểu thuế 2025). | 13% – 15% (hoặc 22% theo biểu thuế 2025). |
VBC khuyến cáo: Trước khi đặt bút ký hợp đồng bán cổ phần qua công chứng viên, hãy chắc chắn 100% rằng bạn đang là Người cư trú thuế của Nga trong năm đó. Việc căn chỉnh thời gian bay về Việt Nam và quay lại Nga có ý nghĩa sống còn. Bên cạnh đó, hãy luôn cất giữ cẩn thận các phiếu nộp tiền (kể cả những tờ giấy nộp tiền vào ngân hàng từ 10 năm trước khi thành lập công ty). Trong hệ thống thuế của Nga, thiếu một tờ giấy chứng từ có thể khiến bạn mất hàng triệu Rúp!