Sự kiện Ấn Độ lần đầu tiên sau bảy năm thu mua lại dầu mỏ và khí đốt hóa lỏng (LPG) từ Iran không chỉ là một giao dịch thương mại đơn thuần. Sau một thời gian dài tuân thủ nghiêm ngặt các lệnh trừng phạt của Mỹ, quyết định này của New Delhi đánh dấu sự trở lại của tính thực dụng và quyền tự chủ chiến lược.
Điểm mấu chốt dẫn đến sự kiện này chính là việc Washington tạm thời dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Iran và Nga vào tháng 3 vừa qua. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng tại Trung Đông bị gián đoạn nghiêm trọng và giá năng lượng leo thang, Mỹ buộc phải lựa chọn giữa việc duy trì sức ép cấm vận tối đa hoặc ổn định nền kinh tế toàn cầu. Việc cho phép các tàu nằm trong danh sách đen cập cảng Mangalore (Ấn Độ) cho thấy một thực tế: An ninh năng lượng hiện nay quan trọng hơn việc cô lập chính trị.
Ấn Độ là quốc gia nhập khẩu dầu lớn thứ ba thế giới, với hơn 80% nhu cầu được đáp ứng từ nước ngoài. Việc quay lại với nguồn cung Iran mang lại ba lợi thế chiến lược: (1) Khoảng cách gần giữa Iran và Ấn Độ giúp giảm đáng kể chi phí vận chuyển và thời gian logistics so với việc nhập khẩu từ Nga hay Mỹ; (2) Tuyên bố của Bộ Dầu mỏ Ấn Độ về việc “không có rào cản thanh toán” cho thấy hai nước đã thiết lập được các kênh tài chính độc lập với hệ thống phương Tây, có thể thông qua cơ chế đổi hàng hoặc sử dụng nội tệ; Iran luôn sẵn sàng cung cấp các mức chiết khấu sâu và điều khoản tín dụng ưu đãi để giành lại thị phần đã mất vào tay Nga trong những năm qua.
Việc Ấn Độ thu mua 44.000 tấn LPG từ một tàu đang bị trừng phạt là hành động “thử lửa” đầy bản lĩnh. Nó gửi đi thông điệp rằng các quốc gia mới nổi (Global South) sẽ không còn chấp nhận để chính sách đối ngoại của mình bị định đoạt hoàn toàn bởi các lệnh trừng phạt đơn phương từ phương Tây nếu điều đó gây hại cho an sinh xã hội trong nước.
Sự kiện này cũng thúc đẩy sự cạnh tranh lành mạnh (hoặc căng thẳng) giữa các nhà cung cấp. Iran quay trở lại sẽ buộc Nga và các quốc gia OPEC+ phải xem xét lại chính sách giá đối với thị trường châu Á, nơi mà Ấn Độ và Trung Quốc đang nắm quyền chủ động trong việc lựa chọn đối tác.
Việc Ấn Độ tái nhập khẩu dầu từ Iran là một minh chứng điển hình cho lý thuyết Lợi ích quốc gia là vĩnh cửu. Trong một thế giới đa cực và đầy biến động, sự linh hoạt trong chính sách năng lượng chính là chìa khóa để bảo vệ nền kinh tế. Dù lệnh nới lỏng của Mỹ chỉ mang tính tạm thời, nhưng tiền lệ này đã được thiết lập, mở đường cho một cấu trúc thương mại năng lượng mới — nơi mà các rào cản trừng phạt dần nhường chỗ cho nhu cầu thực tế.