Gần đây, cộng đồng mạng và giới tài chính tại Nga đang xôn xao trước một tiền lệ pháp lý chưa từng có: Cơ quan Thuế Liên bang Nga (FNS) đã chính thức cộng dồn tiền hoàn lại (cashback) từ thẻ ngân hàng cao cấp vào tổng thu nhập chịu thuế của một công dân Nga. Đối với cộng đồng người Việt tại Nga – những người vốn rất nhạy bén trong kinh doanh và thường xuyên sử dụng các dịch vụ ngân hàng – đây là điều không thể bỏ qua.
Từ trước đến nay, chúng ta vẫn luôn coi cashback là một khoản “tiền thưởng” miễn phí từ ngân hàng, một công cụ tiết kiệm đắc lực khi chi tiêu. Tuy nhiên, luật chơi đang dần thay đổi. Theo thông tin được công bố rộng rãi trên tờ Kommersant vào cuối tháng 3/2026, cơ quan thuế đã có một động thái bất ngờ đối với một công dân Nga. Tài chính của người này trong năm 2025 được thống kê như sau:
- Tiền lãi từ các khoản tiền gửi tiết kiệm: 2,2 triệu rúp.
- Tiền hoàn (cashback) tích lũy qua thẻ Premium (thẻ cao cấp): 480.000 rúp/năm.
Kể từ năm 2025, Nga đã áp dụng thang thuế thu nhập cá nhân (NDFL) lũy tiến mới. Theo đó, mức thuế 13% được áp dụng cho thu nhập lên đến 2,4 triệu rúp/năm. Đối với phần thu nhập vượt quá 2,4 triệu rúp, mức thuế sẽ tăng lên 15%.
Nếu chỉ tính riêng tiền lãi tiết kiệm (2,2 triệu rúp), công dân này hoàn toàn nằm trong vùng an toàn của mức thuế 13%. Tuy nhiên, FNS đã quyết định phân loại 480.000 rúp tiền cashback là thu nhập đầu tư/thu nhập khác. Khi cộng gộp lại (2,2 triệu + 480 nghìn), tổng thu nhập đạt 2,68 triệu rúp – vượt ngưỡng 2,4 triệu. Kết quả là, phần 280.000 rúp vượt hạn mức đã bị FNS áp mức thuế NDFL 15%, kéo theo số tiền thuế phải nộp tăng lên đáng kể.
Nhiều người sẽ thắc mắc: “Chẳng phải Luật Thuế Liên bang Nga quy định cashback được miễn thuế sao?”
Đúng vậy. Theo Khoản 68 Điều 217 của Bộ luật Thuế Liên bang Nga (NK RF), các khoản tiền thưởng, điểm thưởng hay cashback được chuyển vào tài khoản cá nhân sẽ được miễn thuế NDFL, nhưng với một điều kiện cốt lõi: Đó phải là chương trình khách hàng thân thiết có tính chất công khai (Public Offer/Публичная оферта). Nghĩa là, nếu bạn dùng thẻ Tinkoff (T-Bank), Sberbank hay Alfa-Bank thông thường, mua sắm tại Pyaterochka hay Auchan và nhận cashback theo quy định chung mà ai cũng có thể đọc được trên website ngân hàng – khoản tiền đó an toàn.
Tuy nhiên, “lỗ hổng” nằm ở chữ “Cao cấp” (Premium/VIP). Các gói thẻ VIP thường đi kèm với những thỏa thuận cá nhân hóa, hạn mức hoàn tiền khổng lồ và không nằm trong khuôn khổ của một hợp đồng công khai tiêu chuẩn. FNS lập luận rằng, những khoản tiền lớn từ các điều kiện phi tiêu chuẩn này không phải là “chiết khấu mua hàng” thông thường, mà mang tính chất tạo ra lợi nhuận (thu nhập từ đầu tư).
Cộng đồng người Việt Nam tại Nga có đặc thù riêng: rất nhiều bà con hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh thương mại, bán buôn bán lẻ tại các trung tâm lớn như Sadovod (Chợ Chim), Lyublino, Food City, hoặc làm chủ các nhà hàng, cơ sở dịch vụ. Sự việc này mang đến những rủi ro rất cụ thể cho bà con.
Rất nhiều tiểu thương Việt Nam đang dùng thẻ cá nhân (đặc biệt là các gói Premium để có hạn mức chuyển khoản cao) để thanh toán tiền hàng hóa, vật tư. Doanh số qua thẻ có thể lên tới hàng chục triệu rúp mỗi tháng. Với khối lượng giao dịch lớn, việc tích lũy được 400.000 – 500.000 rúp tiền cashback một năm (tương đương khoảng 30.000 – 40.000 rúp/tháng) là điều rất phổ biến trong giới kinh doanh người Việt. Khi ngân hàng và cơ quan thuế thấy một cá nhân có dòng tiền qua thẻ quá lớn, cộng với lượng cashback bất thường, họ không chỉ áp thuế NDFL lên phần cashback mà còn có thể nghi ngờ bạn đang kinh doanh trốn thuế (không đăng ký IP hoặc OOO), dẫn đến việc khóa tài khoản theo đạo luật chống rửa tiền FZ-115.
Dù các chuyên gia pháp lý (như TaxAdvisor) nhận định rằng FNS chưa có ý định đánh thuế cashback của người dân bình thường, nhưng đối với những người có giao dịch lớn, “phòng bệnh hơn chữa bệnh” là nguyên tắc cần tuyệt đối tuân thủ.
VBC khuyến cáo những bước hành động cụ thể sau:
- Tuyệt đối không sử dụng thẻ cá nhân (dù là thẻ Premium) để thanh toán các lô hàng lớn, trả tiền cho đối tác hay thu tiền từ khách hàng. Hãy mở tài khoản doanh nghiệp (tài khoản dành cho IP hoặc OOO) để phục vụ kinh doanh.
- Nếu bạn đang sở hữu thẻ Premium của Sberbank First, Tinkoff Premium hay Alfa-Only, hãy yêu cầu quản lý ngân hàng cá nhân của bạn làm rõ: Chương trình cashback của thẻ này có nằm trong diện ưu đãi công khai (Public Offer) hay không?
- Kiểm soát hạn mức 2,4 triệu rúp: Hãy tự tính toán hoặc sử dụng ứng dụng “Nalog.ru” (My Nalog) để theo dõi tổng thu nhập chính thức của bạn (lương, tiền thuê nhà, đặc biệt là lãi suất từ tiền gửi ngân hàng). Nếu tổng các khoản này tiến sát mốc 2,4 triệu RUB/năm, bạn cần chuẩn bị tâm lý cho việc bị áp mức thuế 15% cho phần vượt hạn mức.
- Cẩn trọng với các tính năng Đầu tư tự động: Một số ngân hàng có tính năng tự động chuyển tiền cashback vào tài khoản đầu tư (Invest-kopilka). FNS rất dễ gán mác toàn bộ số tiền này là “thu nhập đầu tư” và tính thuế. Hãy cân nhắc cài đặt nhận cashback thẳng bằng rúp vào thẻ ghi nợ thông thường.
Sự việc 480.000 rúp cashback bị tính thuế không phải là dấu chấm hết cho các chương trình hoàn tiền, mà là tín hiệu cho thấy hệ thống giám sát thuế của Nga đang ngày càng số hóa, thông minh và chặt chẽ hơn.
Đối với cộng đồng người Việt, việc am hiểu luật pháp và minh bạch hóa các dòng tiền không chỉ giúp chúng ta tránh được những khoản phạt không đáng có, mà còn tạo nền tảng vững chắc để an tâm sinh sống và làm giàu chính đáng.