Bắt đầu từ tháng 4 và tháng 5 năm 2026, việc mang tiền mặt và vàng từ Nga sang các quốc gia láng giềng thuộc Liên minh Kinh tế Á – Âu (EAEU) sẽ không còn dễ dàng như trước. Sắc lệnh mới nhất của Tổng thống đã chính thức khép lại hành lang trung chuyển vốn được nhiều người sử dụng để chuyển đổi tài sản. Đối với cộng đồng người Việt tại Nga – những người thường xuyên có nhu cầu luân chuyển vốn làm ăn và gửi tiền về nước – đây là một sự thay đổi mang tính bước ngoặt cần đặc biệt chú ý.
Trong bối cảnh các lệnh trừng phạt và thắt chặt kinh tế, các quốc gia như Kazakhstan, Armenia, Belarus và Kyrgyzstan từng là điểm đến lý tưởng để người dân mang tiền rúp hoặc vàng sang, sau đó quy đổi thành ngoại tệ (USD, EUR) và chuyển tiếp đi nước thứ ba (như Thổ Nhĩ Kỳ, UAE, châu Âu, hoặc Việt Nam). Tuy nhiên, lỗ hổng này nay đã chính thức bị đóng lại.
Những hạn chế mới được chia làm hai giai đoạn với các quy định rất khắt khe:
1. Siết chặt mang Rúp bằng tiền mặt (Có hiệu lực từ 1/4/2026)
- Công dân (bao gồm cả người nước ngoài cư trú tại Nga) bị cấm mang tiền mặt bằng đồng Rúp sang các nước EAEU vượt quá số tiền tương đương 100.000 USD (tính theo tỷ giá của Ngân hàng Trung ương Nga vào ngày xuất cảnh). Bất kỳ khoản tiền nào nằm trong hạn mức cho phép nhưng vượt quá ngưỡng quy định chung đều phải khai báo hải quan minh bạch.
- Các pháp nhân (Công ty OOO) và cá nhân kinh doanh (IP) bị cấm hoàn toàn việc xuất khẩu tiền Rúp mặt sang các nước EAEU, bất kể số lượng.
- Lệnh cấm mang ngoại tệ mặt (USD, EUR…) vượt quá 10.000 USD ra khỏi Nga vẫn đang có hiệu lực song song.
2. Hạn chế xuất cảnh Vàng thỏi (Có hiệu lực từ 1/5/2026)
- Lệnh cấm áp dụng cho việc mang vàng tinh chế dạng thỏi có tổng trọng lượng vượt quá 100 gram ra nước ngoài. Quy định này áp dụng cho cả cá nhân và doanh nghiệp.
- Ngay cả khi bạn mang dưới 100 gram (hoặc trên 100 gram trong các trường hợp ngoại lệ được cấp phép), bạn không thể mang vàng qua bất kỳ cửa khẩu đường bộ nào. Việc xuất vàng giờ đây chỉ được thực hiện qua các sân bay quốc tế chỉ định (Vnukovo, Domodedovo, Sheremetyevo ở Moscow và Knevichi ở Vladivostok) và bắt buộc phải có giấy phép đặc biệt từ Cục Khảo nghiệm Liên bang (Федеральная пробирная палата).
Sự thay đổi này không đến một cách ngẫu nhiên. Trong hai năm qua (2024-2025), hàng chục tỷ USD đã chảy khỏi nước Nga thông qua con đường EAEU. Trước đây, người ta có thể mua vàng thỏi tại Nga bằng đồng rúp (vốn được miễn thuế VAT), sau đó mang lên ô tô hoặc tàu hỏa sang Kazakhstan hay Armenia mà không gặp sự kiểm tra gắt gao nào của hải quan do chính sách tự do di chuyển nội khối. Tại đó, vàng được bán lấy ngoại tệ và chuyển ra toàn cầu.
Với tình trạng ngân sách thâm hụt và nền kinh tế đang khát vốn đầu tư, chính phủ Nga buộc phải thực hiện chiến lược phi ngoại biên hóa. Mục tiêu là giữ lại thanh khoản cho thị trường nội địa, đồng thời ngăn chặn các mánh khóe rửa tiền và trốn thuế mượn danh giao thương nội khối.
Bà con người Việt Nam đang kinh doanh tại các trung tâm thương mại lớn (như Sadovod, Lyublino, Food City) hoặc điều hành doanh nghiệp tại Nga có thói quen sử dụng tiền mặt rất lớn. Quy định mới này mang đến những rủi ro pháp lý trực tiếp nếu chúng ta không cập nhật kịp thời:
1. Chấm dứt thói quen cầm tiền qua biên giới. Nhiều tiểu thương từng chọn cách gom tiền rúp mặt, nhờ người thân hoặc tự mình bay sang Kazakhstan để đổi USD gửi về Việt Nam. Kể từ ngày 1/4/2026, nếu mang quá giới hạn tương đương 100.000 USD mà bị phát hiện, bạn không chỉ bị tịch thu số tiền vượt mức mà còn đối mặt với truy cứu trách nhiệm hình sự về tội buôn lậu tiền tệ.
2. Chuẩn bị sẵn sàng Hồ sơ chứng minh nguồn tiền. Ngay cả khi bạn mang số tiền dưới mức cấm (nhưng đủ lớn để phải khai báo hải quan), nhân viên hải quan giờ đây có quyền lực lớn hơn trong việc yêu cầu bạn giải trình. Bà con phải luôn mang theo các giấy tờ hợp pháp hóa dòng tiền như:
- Hợp đồng mua bán bất động sản/xe cộ.
- Giấy tờ chứng minh thu nhập từ lương hoặc lợi nhuận doanh nghiệp đã đóng thuế.
- Sao kê rút tiền từ tài khoản ngân hàng cá nhân.
- Tờ khai thuế (NDFL-3). Nếu không chứng minh được tiền từ đâu ra, hải quan hoàn toàn có quyền từ chối cho bạn xuất cảnh cùng số tiền đó.
3. Vàng không còn là “kênh vận chuyển an toàn”. Nhiều kiều bào có thói quen tích trữ vàng thỏi làm tài sản phòng thân. Tuy nhiên, việc mang vàng ra khỏi nước Nga giờ đây trở thành một cơn ác mộng thủ tục hành chính. Nếu bà con có ý định mang vàng về Việt Nam hoặc sang nước khác, hãy nhớ giới hạn 100 gram (tương đương khoảng hơn 2,6 lượng vàng) và bắt buộc phải bay qua các sân bay quy định, đi kèm giấy phép. Tuyệt đối không giấu vàng trong hành lý để tránh rủi ro hình sự.
4. Rủi ro cho các đường dây chuyển tiền ngầm Việc siết chặt biên giới nội khối EAEU sẽ làm đứt gãy nhiều đường dây chuyển tiền ngầm (chuyển tiền tay ba) đang hoạt động tại Nga. Chi phí chuyển tiền qua các kênh phi chính thức này dự kiến sẽ tăng vọt, đi kèm với nguy cơ mất trắng tài sản nếu đường dây bị triệt phá.
Việc thắt chặt dòng vốn là minh chứng cho thấy nước Nga đang quyết liệt kiểm soát trật tự tài chính của mình. Đối với kiều bào Việt Nam, sự thích ứng nhanh chóng là chìa khóa để sinh tồn và phát triển. VBC khuyến cáo hãy minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, tìm kiếm các kênh thanh toán quốc tế hợp pháp được nhà nước cho phép, và tuyệt đối tuân thủ pháp luật sở tại để bảo vệ thành quả lao động của mình.