Vào đầu tháng 4/2026, Tổng Bí thư đã ký ban hành Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, tài chính quốc gia và đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030. Điểm nhấn của văn kiện là việc đặt ra mục tiêu phấn đấu tăng trưởng kinh tế (GDP) “2 con số” (đạt từ 10%/năm trở lên). Đây là một tín hiệu chính sách vô cùng mạnh mẽ, cho thấy Việt Nam đang chủ động chuyển từ tư duy duy trì đà tăng trưởng sang tư duy tạo đột phá phát triển. Mục tiêu tối thượng là đến năm 2030, Việt Nam sẽ trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, nằm trong top 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới.
Để hiện thực hóa khát vọng cực lớn và chưa từng có tiền lệ này, sức mạnh nội sinh trong nước là nền tảng, nhưng nguồn lực từ bên ngoài lại là đòn bẩy quyết định. Trong mạng lưới hội nhập toàn cầu của Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tại Liên bang Nga mang một vị thế đặc biệt. Liên bang Nga không chỉ là Đối tác chiến lược toàn diện mà còn là một thị trường khổng lồ đang trải qua những biến chuyển sâu sắc.
Kết luận 18-KL/TW không chỉ đơn thuần là một chỉ tiêu định lượng mà còn đi kèm với những định hướng mang tính chất lượng: nâng cao tiềm lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số toàn diện và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Bên cạnh đó, Trung ương cũng yêu cầu tháo gỡ triệt để các rào cản thể chế, pháp luật để kiến tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, huy động tối đa mọi nguồn lực xã hội.
Đối chiếu với thị trường Liên bang Nga năm 2026, chúng ta thấy một sự giao thoa hoàn hảo về cung – cầu. Do tác động của các yếu tố địa chính trị và cấm vận từ phương Tây trong những năm qua, nước Nga đã thi hành chính sách “hướng Đông”, cấu trúc lại chuỗi cung ứng và tìm kiếm các đối tác thay thế ở châu Á. Sự rút lui của nhiều tập đoàn phương Tây đã để lại những khoảng trống thị trường khổng lồ trong các lĩnh vực từ hàng tiêu dùng, điện tử, may mặc, đến nông sản, thực phẩm. Trong khi đó, Việt Nam với năng lực sản xuất ngày càng hiện đại, hoàn toàn có khả năng lấp đầy những khoảng trống này.
Cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tại Nga, với sự am hiểu sâu sắc về văn hóa, pháp luật, ngôn ngữ và thói quen tiêu dùng sở tại, cùng nền tảng sẵn có từ các mô hình kinh doanh thành công (như Tập đoàn TH, các công ty thực phẩm Mareven Food/Rolton, Minton, hay mạng lưới doanh nghiệp dệt may, da giày, nông nghiệp tại Volgograd, Moscow…), đang đứng trước “thời điểm vàng” để bứt phá.
Để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân 10%/năm trở lên, doanh nghiệp Việt Nam tại Nga cần phải có tư duy làm ăn lớn, vượt ra khỏi các mô hình kinh doanh nhỏ lẻ, manh mún để hướng tới các dự án quy mô, có hàm lượng giá trị gia tăng cao. Dưới đây là những định hướng triển khai cụ thể:
Thứ nhất: Đột phá quy mô xuất nhập khẩu, tận dụng triệt để Hiệp định VN-EAEU FTA
Tăng trưởng kinh tế của Việt Nam phụ thuộc lớn vào xuất khẩu. Doanh nghiệp Việt tại Nga cần đóng vai trò là “tổng đại lý”, là cầu nối đưa hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu vào thị trường Nga và Liên minh Kinh tế Á – Âu (EAEU). Thay vì chỉ nhập khẩu và bán lẻ các mặt hàng nông sản thô, doanh nghiệp cần phối hợp với đối tác trong nước để nhập khẩu các sản phẩm chế biến sâu, hàng điện tử, máy móc, linh kiện, và sản phẩm công nghiệp tiêu dùng.
Doanh nghiệp kiều bào có thể thiết lập các Trung tâm thương mại, logistics và kho bãi quy mô lớn tại các nút giao thông trọng điểm của Nga (như Moscow, St. Petersburg, Vladivostok). Các trung tâm này sẽ cung cấp dịch vụ hậu cần trọn gói, giúp hàng Việt Nam giảm thiểu chi phí trung gian, nâng cao sức cạnh tranh. Khi kim ngạch xuất khẩu sang Nga tăng vọt, điều này sẽ đóng góp trực tiếp vào con số tăng trưởng GDP của cả nước.
Thứ hai: Trở thành cầu nối chuyển giao công nghệ lõi và năng lượng
Kết luận 18-KL/TW nhấn mạnh việc phát triển nhanh, bền vững dựa trên khoa học, công nghệ. Nước Nga sở hữu nền tảng khoa học cơ bản, công nghệ luyện kim, cơ khí chế tạo, hàng không vũ trụ và năng lượng (đặc biệt là năng lượng mới, năng lượng tái tạo) hàng đầu thế giới.
Doanh nghiệp Việt tại Nga có thể thành lập các liên doanh, quỹ đầu tư mạo hiểm để mua lại bản quyền công nghệ, hoặc hợp tác với các viện nghiên cứu của Nga nhằm chuyển giao các dây chuyền công nghệ cao về Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam đang cần giải quyết bài toán thiếu hụt năng lượng để phục vụ công nghiệp hóa, việc doanh nghiệp Việt tại Nga kết nối, xúc tiến các dự án năng lượng, vật liệu mới sẽ giúp giải quyết “nút thắt” hạ tầng, tạo tiền đề vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Thứ ba: Khai thác “mỏ vàng” du lịch, dịch vụ để thu hút ngoại tệ
Du lịch là một trong những ngành xuất khẩu tại chỗ mang lại giá trị thặng dư cao nhất. Du khách Nga nổi tiếng với mức chi tiêu cao và thời gian lưu trú dài ngày. Nối tiếp thành công từ những bản ghi nhớ chiến lược giai đoạn 2025-2026 (như thỏa thuận giữa Vinpearl và các đối tác Nga như FUN & SUN, Anex Tourism…), các doanh nghiệp Việt tại Nga có thể: mở rộng hoạt động sang lĩnh vực dịch vụ lữ hành, quảng bá điểm đến; ứng dụng công nghệ số để xây dựng các nền tảng kết nối trực tiếp khách du lịch Nga với các cơ sở lưu trú, y tế, nghỉ dưỡng tại Việt Nam.
Việc đưa hàng triệu lượt khách Nga đến Việt Nam mỗi năm không chỉ kích cầu tiêu dùng nội địa mà còn thúc đẩy hàng loạt ngành dịch vụ phụ trợ như hàng không, vận tải, ẩm thực phát triển, đóng góp một phần không nhỏ vào tỷ lệ tăng trưởng chung.
Thứ tư: Chuyển đổi số và nâng cấp mô hình quản trị doanh nghiệp
Để hiện thực hóa Kết luận 18-KL/TW, chuyển đổi số là yếu tố sống còn. Doanh nghiệp Việt tại Nga cần phải tự nâng cấp chính mình. Sự phổ cập của thương mại điện tử (như Ozon, Wildberries tại Nga) đang định hình lại thói quen tiêu dùng. Doanh nghiệp cần xây dựng các thương hiệu riêng (OEM/ODM) bán trực tiếp trên các sàn thương mại điện tử nội địa Nga, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích thị hiếu người dùng và quản lý chuỗi cung ứng. Ngoài ra, cần đẩy mạnh đưa các nền tảng phần mềm, dịch vụ IT của Việt Nam (do FPT, Viettel, CMC… phát triển) thâm nhập thị trường Nga. Lĩnh vực công nghệ thông tin xuất khẩu chính là chìa khóa để đạt tốc độ tăng trưởng cao và bền vững mà không phụ thuộc nhiều vào tài nguyên thiên nhiên.
Thứ năm: Thúc đẩy luồng vốn đầu tư song chiều (FDI và ODI)
Không chỉ giới hạn ở thương mại, doanh nghiệp Việt tại Nga đã đến lúc nghĩ đến việc mang tiền về xây dựng đất nước thông qua các dự án FDI đầu tư vào hạ tầng, công nghiệp chế biến tại Việt Nam. Đồng thời, chiều ngược lại, các doanh nghiệp lớn trong nước cũng có thể thông qua cộng đồng tại Nga để mạnh dạn đầu tư (ODI) vào các lĩnh vực nông nghiệp, khai khoáng tại Nga (như những gì Tập đoàn TH đã làm thành công với dự án chăn nuôi bò sữa, hay các doanh nghiệp nông nghiệp tại Volgograd).
Dù tiềm năng vô cùng to lớn, nhưng để thực sự bứt tốc theo mục tiêu “2 con số”, doanh nghiệp Việt Nam tại Nga vẫn phải đối mặt với không ít chướng ngại vật. Việc các ngân hàng Nga bị ngắt khỏi hệ thống SWIFT khiến thanh toán quốc tế gặp khó khăn. Sự biến động tỷ giá của đồng Ruble cũng mang lại rủi ro tài chính lớn. Dù đã có tuyến vận tải biển trực tiếp từ Vladivostok đến Hải Phòng, chi phí và thời gian vận chuyển vẫn chưa thực sự tối ưu nếu so với các quốc gia chung biên giới.
Để tháo gỡ, theo đúng tinh thần cải cách thể chế mà Kết luận 18-KL/TW đã đề ra, Chính phủ cần nhanh chóng kiến tạo các hành lang pháp lý chuyên biệt:
- Thiết lập kênh thanh toán song phương: Cần sự can thiệp cấp nhà nước để thiết lập một cơ chế thanh toán bù trừ bằng đồng bản tệ (VNĐ – Ruble) thông qua các ngân hàng thương mại được chỉ định, áp dụng công nghệ Fintech/Blockchain để đẩy nhanh tốc độ giao dịch và tránh rủi ro tỷ giá.
- Hỗ trợ tín dụng xuất khẩu: Cung cấp các gói vay ưu đãi cho doanh nghiệp sản xuất trong nước có đơn hàng xuất khẩu sang Nga, cũng như hỗ trợ vốn lưu động cho các doanh nghiệp kiều bào đang làm đại lý phân phối.
- Mở rộng các đường bay thẳng: Khôi phục và mở thêm nhiều chuyến bay trực tiếp giữa các thành phố lớn của hai nước để phục vụ du lịch và vận tải hàng hóa (air cargo) giá trị cao.
Kết luận 18-KL/TW năm 2026 của Ban Chấp hành Trung ương mang đến một tầm nhìn chiến lược vĩ đại: Đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển bứt phá với mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số. Trong hành trình kiến tạo kỳ tích ấy, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tại Liên bang Nga không chỉ là những người quan sát, mà phải là những nhân tố nhạy bén trên tuyến đầu của mặt trận kinh tế.
Bằng việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa sự thấu hiểu thị trường sở tại, tận dụng tối đa cơ hội từ sự xoay trục kinh tế của nước Nga, và sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ các quyết sách đổi mới thể chế trong nước, doanh nghiệp Việt tại Nga hoàn toàn có khả năng tạo ra những chuỗi giá trị hàng tỷ USD. Từ việc mở rộng xuất khẩu, thu hút khách du lịch, đến chuyển giao công nghệ lõi, mọi nỗ lực và thành quả của kiều bào tại Nga sẽ là những viên gạch vững chắc, góp phần xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, hiện thực hóa xuất sắc các mục tiêu mà Kết luận 18-KL/TW đã đề ra cho giai đoạn 2026 – 2030.
Trong bối cảnh bứt phá để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế “2 con số” theo định hướng của Kết luận 18-KL/TW, các doanh nghiệp Việt Nam tại Nga không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống hay tư duy dò đá qua sông. Với lợi thế am hiểu sâu sắc hành lang pháp lý, văn hóa kinh doanh và mạng lưới quan hệ tại cả hai quốc gia, Vostok Business Consulting có thể đảm nhận vai trò Người điều phối chiến lược và Chất xúc tác trong toàn bộ chuỗi nhiệm vụ này.
Dưới đây là 4 vai trò trọng tâm mà Vostok Business Consulting có thể triển khai:
1. Tư vấn Pháp lý và Thanh toán
Thách thức lớn nhất hiện nay trong giao thương Việt – Nga là các rủi ro về cấm vận và ách tắc trong thanh toán quốc tế. Vostok Business Consulting có thể:
- Thiết kế giao dịch an toàn: Tư vấn cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cách thức cấu trúc dòng tiền, lựa chọn các ngân hàng không bị ảnh hưởng bởi SWIFT hoặc thiết lập cơ chế thanh toán bù trừ, giao dịch bằng đồng bản tệ (RUB- VND) một cách hợp pháp và tối ưu tỷ giá.
- Thẩm định pháp lý: Đánh giá rủi ro pháp lý của các đối tác Nga trước khi doanh nghiệp Việt Nam tiến hành ký kết hợp đồng thương mại lớn hoặc liên doanh, đảm bảo không vi phạm các quy định trừng phạt thứ cấp.
2. Thâm nhập Thị trường
Để các doanh nghiệp tận dụng tối đa Hiệp định VN-EAEU FTA và lấp đầy khoảng trống thị trường Nga hiện tại, VBC có thể đóng vai trò tiền trạm:
- Nghiên cứu và Khớp nối: Cung cấp các báo cáo nghiên cứu thị trường chuyên sâu về những ngành hàng đang thiếu hụt tại Nga (linh kiện điện tử, phần mềm, nông sản chế biến sâu). Từ đó, trực tiếp kết nối (matching) các nhà sản xuất lớn tại Việt Nam với các chuỗi phân phối bán lẻ hàng đầu tại Nga (như X5 Retail Group, Magnit) hoặc các sàn E-commerce (Ozon, Wildberries).
- Nội địa hóa sản phẩm: Tư vấn cho doanh nghiệp Việt Nam cách thức xin giấy phép, chứng nhận chất lượng (EAC), và thiết kế bao bì, chiến lược marketing phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng Nga.
3. Xúc tiến Chuyển giao Công nghệ
Để hiện thực hóa mục tiêu nâng cấp hàm lượng công nghệ cho nền kinh tế Việt Nam, VBC có thể hoạt động như một ngân hàng đầu tư quy mô nhỏ:
- Môi giới công nghệ lõi: Chủ động tìm kiếm, tiếp cận các viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, năng lượng, vật liệu mới của Nga đang cần thị trường hoặc cần vốn. Đứng ra đàm phán các thương vụ mua bán sáp nhập (M&A) hoặc nhượng quyền công nghệ đưa về Việt Nam.
- Kêu gọi vốn đầu tư song chiều (FDI/ODI): Hỗ trợ các tập đoàn lớn trong nước thiết lập hồ sơ đầu tư ra nước ngoài (vào Nga) và ngược lại, tư vấn cho các tỷ phú, quỹ đầu tư Nga rót vốn vào các dự án hạ tầng, du lịch tại Việt Nam.
4. Tái cấu trúc và Nâng cấp Doanh nghiệp Kiều bào
Nhiều doanh nghiệp kiều bào tại Nga hiện nay đi lên từ mô hình tiểu thương, gia đình và đang gặp khó khăn trong việc mở rộng quy mô. VBC có thể cung cấp dịch vụ:
- Tư vấn chuyển đổi số và Quản trị: Đưa các giải pháp phần mềm quản trị, quản lý chuỗi cung ứng vào áp dụng cho doanh nghiệp kiều bào, giúp họ minh bạch hóa tài chính, tối ưu vận hành để đủ năng lực nhận các dự án quy mô lớn.
- Xây dựng hệ sinh thái kinh doanh: Đứng ra làm liên kết các doanh nghiệp Việt nhỏ lẻ tại Nga thành các liên minh, tổ hợp để tăng sức mạnh đàm phán khi làm việc với chính quyền sở tại hoặc các đối tác khổng lồ.