Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á – Âu (VN-EAEU FTA) là một hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, được ký kết vào ngày 29/05/2015 và chính thức có hiệu lực từ ngày 05/10/2016. Khối EAEU bao gồm 5 quốc gia thành viên: Nga, Belarus, Kazakhstan, Armenia và Kyrgyzstan. Đây là FTA đầu tiên mà EAEU ký kết với một đối tác ngoại khối, đánh dấu bước ngoặt chiến lược trong quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và khu vực Á – Âu.
Nội dung cốt lõi của hiệp định tập trung vào việc tự do hóa thương mại hàng hóa, dịch vụ và đầu tư. Theo đó, EAEU cam kết cắt giảm hoặc xóa bỏ thuế quan đối với gần 90% dòng thuế cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam (như nông thủy sản, dệt may, da giày). Đổi lại, Việt Nam cũng mở cửa thị trường cho các mặt hàng thế mạnh của EAEU như thiết bị máy móc, phương tiện vận tải và nông sản. Hiệp định tạo nền tảng pháp lý vững chắc, kèm theo các quy định minh bạch về quy tắc xuất xứ, hải quan và phòng vệ thương mại.
Cơ sở pháp lý
Tại Việt Nam và Nga (thuộc EAEU): Cơ sở pháp lý trực tiếp là văn kiện Hiệp định VN-EAEU FTA đã được quốc hội và chính phủ hai bên phê chuẩn.
- Ở Việt Nam: Các thông tư của Bộ Công Thương (điển hình là Thông tư quy định về Quy tắc xuất xứ hàng hóa) là cơ sở để doanh nghiệp xin cấp C/O mẫu EAV hưởng ưu đãi thuế.
- Ở Nga: Cơ sở pháp lý tuân theo Bộ luật Hải quan của EAEU và các nghị định của Chính phủ Liên bang Nga nhằm thực thi cam kết cắt giảm thuế quan cho hàng Việt Nam.
- Tại EU và Trung Quốc: Giao thương của Việt Nam với các thị trường này được điều chỉnh bởi các hiệp định hoàn toàn khác. Với EU là Hiệp định EVFTA; với Trung Quốc là Hiệp định ACFTA và RCEP. (Lưu ý: Hàng hóa từ Việt Nam muốn xuất sang Nga nhưng quá cảnh qua TQ hoặc EU vẫn phải tuân thủ quy định về vận chuyển trực tiếp trong VN-EAEU FTA để giữ được ưu đãi).
Khả năng áp dụng của Doanh nghiệp VN & Nga và Lĩnh vực tiềm năng
Doanh nghiệp hai nước có thể tận dụng ngay hiệp định này để tối ưu hóa chi phí thuế quan và mở rộng chuỗi cung ứng chéo:
- Đối với doanh nghiệp Việt Nam: Tận dụng biểu thuế 0% để tăng biên lợi nhuận, đồng thời nhập khẩu nguyên phụ liệu, máy móc công nghiệp từ Nga với giá cạnh tranh.
- Đối với doanh nghiệp Nga: Xem Việt Nam là “bàn đạp” chiến lược để xâm nhập vào thị trường ASEAN rộng lớn, tận dụng thuế nhập khẩu ưu đãi khi bán hàng vào thị trường 100 triệu dân của Việt Nam.
- Lĩnh vực hưởng lợi: Máy móc cơ khí, thiết bị năng lượng, phân bón, hóa chất, xăng dầu, phương tiện vận tải (ô tô) và nông sản ôn đới (lúa mì, thịt).
Dịch vụ của VBC với doanh nghiệp trong mảng này
- Tư vấn pháp lý và thủ tục xuất nhập khẩu: Hỗ trợ quy trình kiểm định, xin cấp Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O Form EAV) để đảm bảo hàng hóa đủ điều kiện hưởng thuế suất ưu đãi tại hải quan Nga/EAEU.
- Kết nối giao thương (B2B Matching): Tìm kiếm, thẩm định năng lực đối tác nhập khẩu, nhà phân phối tại thị trường Nga để giảm thiểu rủi ro thương mại.
- Tư vấn chuyển đổi số & Truy xuất nguồn gốc: Cung cấp giải pháp công nghệ (ví dụ như Blockchain) giúp lưu trữ thông tin sản phẩm minh bạch, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật (TBT) và vệ sinh dịch tễ (SPS) khắt khe của EAEU.
- Giải pháp Logistics và Thanh toán: Hỗ trợ thiết lập tuyến vận tải tối ưu sang Nga và tư vấn các phương thức thanh toán quốc tế an toàn trong bối cảnh kinh tế hiện tại.