Nỗi ám ảnh từ những ngày tháng phong tỏa của đại dịch COVID-19 vẫn còn in đậm trong tâm trí nhiều người. Khi Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) công bố “Kế hoạch 10 điểm giảm sử dụng dầu”, không ít cá nhân và lãnh đạo doanh nghiệp đã cảm thấy một sự hoang mang quen thuộc. Những biện pháp như làm việc tại nhà, hạn chế di chuyển, giảm tốc độ trên cao tốc hay luân phiên sử dụng xe cá nhân… thoạt nghe là những khuyến nghị tích cực. Nhưng ẩn sau đó, nhiều người lo ngại đây có thể là bước đệm cho những biện pháp kiểm soát khắt khe vĩnh viễn, biến các giải pháp tạm thời thành bệnh mãn tính của nền kinh tế.
Tuy nhiên, thay vì nhìn nhận đây thuần túy là sự can thiệp cực đoan, chúng ta cần đối mặt với một thực tế khách quan: kỷ nguyên của năng lượng hóa thạch giá rẻ và vô tận đã chính thức khép lại. Kế hoạch của IEA là bản hoạch định cho an ninh năng lượng và sức chống chịu của nền kinh tế toàn cầu. Đối với các doanh nghiệp, câu hỏi chính lúc này không phải là liệu điều này có xảy ra không, mà là phải tái cấu trúc thế nào để sống sót và bứt phá.
Trên quy mô toàn cầu, 10 biện pháp của IEA đại diện cho một cuộc đại phẫu về cách nhân loại tổ chức đời sống xã hội và vận hành kinh tế:
- Tái định hình văn hóa làm việc và di chuyển: Tương tự như cách COVID-19 chứng minh tính khả thi của làm việc từ xa, khủng hoảng năng lượng sẽ biến điều này thành chiến lược kinh tế cốt lõi. Các chuyến bay công tác xa xỉ sẽ bị cắt giảm tối đa, nhường chỗ cho hội họp trực tuyến.
- Điện khí hóa toàn diện và Chuyển đổi Xanh: Việc IEA khuyến nghị chuyển sang bếp điện, sử dụng chung xe (carsharing) hay thiết lập lại tốc độ vận tải là minh chứng cho việc thế giới đang câu giờ để xây dựng hạ tầng năng lượng tái tạo. Các chính phủ sẽ can thiệp sâu hơn thông qua thuế carbon, trợ giá xe điện và hạn ngạch khí thải.
- Cấu trúc lại Chuỗi cung ứng toàn cầu: Để giảm tiêu thụ nhiên liệu trong vận tải thương mại, các tập đoàn đa quốc gia buộc phải đưa nhà máy về gần thị trường tiêu thụ. Dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo sẽ được ứng dụng triệt để nhằm tối ưu hóa nhiên liệu trên các tuyến vận tải.
Là một nền kinh tế có độ mở cao, phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và logistics, Việt Nam đứng trước ngã rẽ lịch sử khi áp dụng các tiêu chuẩn thắt lưng buộc bụng về năng lượng.
Chi phí logistics tại Việt Nam hiện chiếm khoảng 18-20% GDP – mức khá cao trong khu vực. Nếu giá nhiên liệu tăng và các lệnh hạn chế vận tải được áp dụng nghiêm ngặt, chi phí vận hành sẽ đội lên đáng kể. Doanh nghiệp logistics nội địa buộc phải số hóa mạnh mẽ để loại bỏ tình trạng xe chạy rỗng, tối ưu hóa tuyến đường và nâng cao hiệu suất đội xe. Khuyến nghị “ưu tiên phương tiện công cộng” và luân phiên biển số rất khó áp dụng ngay tại Việt Nam do văn hóa xe máy và hệ thống giao thông công cộng chưa hoàn thiện. Tuy nhiên, đây lại là cơ hội vàng cho ngành công nghiệp xe điện nội địa. Nếu có chiến lược đúng đắn, Việt Nam có thể bỏ qua bước tối ưu hóa xe xăng để tiến thẳng lên kỷ nguyên xe điện.
Việc chuyển đổi sang bếp điện, xe điện và làm việc tại nhà đòi hỏi một nguồn cung điện cực kỳ ổn định. Đây là sức ép khổng lồ lên Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và hệ thống hạ tầng truyền tải. Đồng thời, chính phủ và doanh nghiệp phải chung tay giải quyết bài toán an sinh, đảm bảo nhóm lao động yếu thế (tài xế công nghệ, công nhân) không bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua năng lượng này.
Trong bối cảnh thế giới và Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên thắt chặt năng lượng, các doanh nghiệp không thể chỉ phản ứng thụ động. Sự sống còn phụ thuộc vào khả năng tái cấu trúc nhanh chóng. Đây chính là lúc Vostok Business Consulting (VBC) thể hiện vai trò là người đồng hành chiến lược, cung cấp các giải pháp tư vấn quản trị và vận hành toàn diện.
VBC có thể thực hiện để giúp doanh nghiệp:
Tư vấn Tối ưu hóa Chuỗi cung ứng và Quản trị Logistics
Dựa trên khuyến nghị của IEA về việc nâng cao hiệu quả vận tải thương mại, VBC giúp các doanh nghiệp logistics và sản xuất tại Việt Nam:
- Tái thiết kế mạng lưới phân phối.
- Ứng dụng công nghệ quản lý đội xe.
- Kiểm soát chi phí năng lượng.
Tư vấn Chiến lược Phát triển Bền vững và ESG
Sức ép từ khủng hoảng năng lượng cũng là sức ép xanh hóa. VBC đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc:
- Kiểm toán năng lượng và giảm phát thả.
- Tư vấn chuyển đổi năng lượng.
Tái cấu trúc Mô hình Vận hành và Chuyển đổi số
Để hiện thực hóa việc làm việc từ xa (giảm 2-6% nhiên liệu quốc gia) mà không làm suy giảm hiệu suất, VBC cung cấp các giải pháp:
- Thiết kế mô hình làm việc Hybrid.
- Tư vấn hạ tầng công nghệ thông tin.
- Quản trị Sự thay đổi.
Tư vấn Tối ưu hóa Vận hành Sản xuất
Đối với các doanh nghiệp hóa dầu hoặc sản xuất thâm dụng năng lượng, VBC ứng dụng các nguyên tắc tinh gọn:
- Đánh giá và loại bỏ các quy trình dư thừa gây tiêu hao năng lượng.
- Tối ưu hóa thời gian chạy máy lạnh, hệ thống khí nén và máy móc hạng nặng trong các nhà xưởng.
- Xây dựng kịch bản vận hành linh hoạt để sẵn sàng ứng phó với các tình huống cắt điện luân phiên hoặc phân bổ hạn ngạch năng lượng từ nhà nước.
Tư vấn Xâm nhập thị trường và Chuyển giao công nghệ Năng lượng mới
Đối với các nhà đầu tư nước ngoài muốn tiến vào thị trường năng lượng tái tạo và xe điện tại Việt Nam, hoặc các doanh nghiệp trong nước muốn tìm kiếm công nghệ mới, VBC cung cấp:
- Nghiên cứu thị trường và đánh giá tính khả thi cho các dự án trạm sạc xe điện, hạ tầng năng lượng mặt trời áp mái.
- Hỗ trợ tìm kiếm đối tác chiến lược, mua bán sáp nhập và kết nối chuyển giao công nghệ từ các quốc gia phát triển.
Những khuyến nghị từ IEA là hồi chuông cảnh tỉnh để thế giới thiết lập một trật tự kinh tế mới. Tại Việt Nam, những doanh nghiệp nhanh chóng thích nghi với trạng thái “bình thường mới” này sẽ là những người làm chủ cuộc chơi trong thập kỷ tới.
Với tầm nhìn chiến lược và kinh nghiệm thực tiễn, Vostok Business Consulting sẵn sàng trở thành bệ phóng, giúp doanh nghiệp rà soát lại toàn bộ hệ thống vận hành, biến thách thức của khủng hoảng năng lượng thành đòn bẩy để tối ưu hóa chi phí và phát triển đột phá.