Theo thông báo mới nhất, những thùng dầu đầu tiên từ đợt xả kho này dự kiến sẽ chính thức được tung ra thị trường vào cuối tuần tới. Đây không chỉ là một động thái đơn lẻ của Washington mà còn nằm trong một nỗ lực phối hợp quy mô lớn ở cấp độ toàn cầu. Quyết định này đặt ra nhiều kỳ vọng về việc hạ nhiệt giá cả, đồng thời cho thấy cách thức các quốc gia tiêu thụ năng lượng hàng đầu đang sử dụng các công cụ dự trữ để bảo vệ nền kinh tế.
Bộ Năng lượng Mỹ đang tiến hành các bước đi thần tốc để đưa nguồn cung mới vào thị trường. Cơ quan này cho biết họ đã chính thức gửi yêu cầu đến các công ty năng lượng, đề nghị nộp hồ sơ dự thầu để tiếp nhận 86 triệu thùng dầu thô. Con số 86 triệu thùng này thực chất chỉ là giai đoạn đầu tiên (hay đợt xả kho đầu tiên) trong một kế hoạch tổng thể lớn hơn nhiều. Cụ thể, Washington đã cam kết sẽ giải phóng tổng cộng 172 triệu thùng dầu trong chiến dịch lần này. Việc chia nhỏ thành các đợt đấu thầu giúp chính phủ Mỹ kiểm soát tốt hơn dòng chảy của dầu thô, đảm bảo khả năng hấp thụ của các nhà máy lọc dầu, cũng như tối ưu hóa tác động của nguồn cung lên giá cả thị trường từng thời điểm.
Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong kế hoạch lần này của Mỹ không chỉ nằm ở số lượng dầu được giải phóng, mà còn ở phương thức thực hiện. Dầu từ SPR sẽ không được bán đứt, mà được xuất ra dưới hình thức “cho vay” hay còn gọi là cơ chế trao đổi.
Các công ty năng lượng, nhà máy lọc dầu sẽ nhận một lượng dầu thô nhất định từ kho dự trữ của chính phủ ở thời điểm hiện tại để giải quyết bài toán thiếu hụt nguồn cung hoặc chi phí đầu vào tăng cao. Sau một khoảng thời gian được quy định trong hợp đồng (thường là vài tháng đến vài năm), các công ty này có nghĩa vụ phải hoàn trả lại lượng dầu đã vay vào kho dự trữ. Bên cạnh phần gốc, các công ty phải trả thêm một khoản “phụ phí” hoặc “lãi suất” được tính bằng một lượng dầu bổ sung trên mỗi thùng dầu đã vay.
Chính phủ Mỹ nhấn mạnh rằng hệ thống này được thực hiện để bình ổn thị trường một cách hiệu quả mà không gây ra bất kỳ chi phí nào cho người nộp thuế tại Mỹ. Ngược lại, về dài hạn, Kho dự trữ dầu mỏ chiến lược của Mỹ thậm chí còn thu lời và gia tăng được tổng lượng dự trữ nhờ vào phần “phụ phí” bằng dầu mà các doanh nghiệp hoàn trả.
Mặc dù 172 triệu thùng dầu của Mỹ là một con số khổng lồ, nó vẫn chỉ là một phần của bức tranh lớn hơn. Những nỗ lực của Mỹ thực chất nằm trong khuôn khổ một chương trình xả kho kỷ lục lên tới 400 triệu thùng dầu, đã được Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) thảo luận và thống nhất.
Tổ chức này, bao gồm 32 quốc gia thành viên (hầu hết là các nước phát triển và tiêu thụ nhiều năng lượng), đã đồng thuận về việc cần có một hành động tập thể để can thiệp vào thị trường. Sự phối hợp đa quốc gia này mang lại những lợi thế chiến lược rõ rệt. Việc 32 quốc gia cùng đồng loạt xả kho gửi một thông điệp rắn đến các nhà đầu cơ và các tổ chức xuất khẩu dầu mỏ về quyết tâm kiểm soát giá năng lượng của khối tiêu thụ. Không một quốc gia đơn lẻ nào phải tự mình gánh chịu sự hao hụt quá lớn trong kho dự trữ quốc gia của họ. 400 triệu thùng dầu được tung ra ở nhiều khu vực khác nhau (Bắc Mỹ, Châu Âu, Châu Á) sẽ giúp giải tỏa áp lực cục bộ tại nhiều trung tâm lọc hóa dầu trên toàn cầu.
Để hiểu rõ hơn tầm quan trọng của động thái này, cần nhìn lại vai trò của Kho dự trữ dầu mỏ chiến lược Hoa Kỳ. Được thành lập vào những năm 1970 sau cú sốc dầu mỏ lịch sử do lệnh cấm vận của khối Arab, SPR là hệ thống dự trữ dầu thô khẩn cấp lớn nhất thế giới.
Dầu được lưu trữ sâu dưới lòng đất trong các hang muối khổng lồ dọc theo bờ biển Vịnh Mexico thuộc hai bang Texas và Louisiana. Mục tiêu cốt lõi của SPR là bảo vệ nền kinh tế Mỹ khỏi những gián đoạn nghiêm trọng về nguồn cung dầu mỏ. Việc Tổng thống Trump quyết định kích hoạt công cụ này cho thấy mức độ quan tâm sâu sắc của chính quyền đối với bài toán chi phí năng lượng, vốn dĩ có ảnh hưởng trực tiếp đến lạm phát, chi phí sản xuất, và túi tiền của hàng triệu người tiêu dùng.
Việc tung ra 400 triệu thùng dầu trên toàn cầu chắc chắn sẽ tạo ra những gợn sóng lớn trên thị trường năng lượng trong thời gian tới.
Trong ngắn hạn, nguồn cung khổng lồ đổ vào thị trường được kỳ vọng sẽ làm dịu đi cơn khát năng lượng, giúp kiềm chế hoặc thậm chí kéo giảm giá dầu thô trên các sàn giao dịch quốc tế. Điều này sẽ giúp các nhà máy lọc dầu giảm bớt chi phí đầu vào, từ đó có thể hạ nhiệt giá xăng dầu bán lẻ.
Tác động của việc xả kho dự trữ thường mang tính chất tạm thời. Để duy trì sự ổn định bền vững, thị trường vẫn cần những yếu tố cơ bản như gia tăng năng lực khai thác, đầu tư vào cơ sở hạ tầng năng lượng, và sự cân bằng tự nhiên giữa cung – cầu của nền kinh tế thế giới. Thêm vào đó, việc các công ty phải mua dầu để trả lại vào kho dự trữ (cộng thêm phí) trong tương lai cũng sẽ tạo ra một lực cầu nhất định, có khả năng hỗ trợ giá dầu ở các kỳ hạn sau.