Kinh tế vĩ mô trong giai đoạn 2025-2026 đang chứng kiến những áp lực đáng kể lên hoạt động sản xuất công nghiệp, đặc biệt tại các thị trường lớn như Liên bang Nga. Các doanh nghiệp đang phải đối mặt với môi trường lãi suất cao ở mức 16% trong tháng 01/2026 cùng với lạm phát gia tăng. Việc thuế giá trị gia tăng được điều chỉnh lên 22% từ năm 2026 và chỉ số giá nhà sản xuất trong công nghiệp chế biến tăng 3,9% trong năm 2025 đã tạo ra gánh nặng chi phí lớn lên biên lợi nhuận.
Trong bối cảnh này, dòng vốn của doanh nghiệp chủ yếu chuyển dịch sang việc bổ sung vốn lưu động để duy trì hoạt động thay vì đầu tư mở rộng quy mô lớn. Tuy nhiên, thị trường vẫn giữ kỳ vọng lạc quan về việc lãi suất có thể hạ nhiệt xuống mức 12-13% vào cuối năm 2026, tạo tiền đề kích thích lại các dòng vốn đầu tư dài hạn.
Một xu hướng nổi bật và mang tính chiến lược đang diễn ra mạnh mẽ là sự chuyển dịch sang cơ chế giao dịch tập trung qua sàn giao dịch hàng hóa nhằm minh bạch hóa thị trường và chống độc quyền. Tại thị trường năng lượng, các sản phẩm như dầu khí và than đang ghi nhận khối lượng giao dịch kỷ lục trên các sàn giao dịch lớn như SPIMEX. Riêng trong tháng 12/2025, lượng nhiên liệu bán qua nền tảng kỹ thuật số tích hợp vận tải đã đạt 1,19 triệu tấn, trong khi giao dịch khí đốt tự nhiên tăng trưởng đột biến 70,1% trong năm 2025, đạt mức 15,6 tỷ mét khối. Đối với vật liệu xây dựng và lâm sản, các quy định pháp lý mới có hiệu lực từ ngày 09/01/2026 đã cho phép khai thác và thương mại hóa gỗ qua sàn để đảm bảo nguồn cung chất lượng cao. Bên cạnh đó, các nhà sản xuất xi măng lớn cũng bắt buộc phải đưa một phần sản lượng lên sàn giao dịch từ ngày 01/03/2026 để thiết lập chỉ số giá minh bạch, hạn chế tình trạng tăng giá phi mã.
Hoạt động công nghiệp chế biến đang trở thành động lực tăng trưởng chính với mức tăng 3,6% trong năm 2025, bù đắp cho sự sụt giảm 1,6% của ngành khai khoáng. Điểm sáng nằm ở lĩnh vực chế tạo máy với mức tăng trưởng 7,7%, đặc biệt là ngành phương tiện giao thông vận tải và thiết bị điện tử. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất mà các nền kinh tế đang đối mặt là tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực nghiêm trọng, với tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống mức thấp kỷ lục khoảng 2,1 – 2,2%. Thực tế này buộc các doanh nghiệp phải tăng lương nhanh hơn tốc độ tăng năng suất lao động, đồng thời đẩy nhanh quá trình tự động hóa và ứng dụng robot vào dây chuyền sản xuất cũng như hoạt động kho vận logistics để giảm phụ thuộc vào con người.
Xét về khía cạnh công nghệ, sự hội tụ giữa trí tuệ nhân tạo, robot và năng lượng đang tạo ra cú hích lớn về năng suất trên phạm vi toàn cầu. Các mô hình logistics số hóa tích hợp giao dịch hàng hóa với vận tải đường sắt đang chứng minh hiệu quả vượt trội, thu hút lượng lớn khách hàng tham gia. Hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ cũng đang phát triển mạnh mẽ với tỷ lệ sống sót cao qua giai đoạn khởi đầu, tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn như vật liệu mới và công nghệ xanh. Đối với Việt Nam, việc áp dụng các mô hình sàn giao dịch hàng hóa tập trung và minh bạch như thế giới đang thực hiện là một hướng đi cần thiết để kiểm soát giá cả nguyên vật liệu đầu vào và ổn định thị trường. Khả năng tự phát triển công nghệ của Việt Nam đang dần được cải thiện nhưng vẫn cần sự hợp tác chuyển giao từ các đối tác quốc tế để rút ngắn khoảng cách, đặc biệt là trong các giải pháp tự động hóa kho vận và quản lý chuỗi cung ứng thông minh.
Dựa trên những phân tích này, VBC khuyến nghị các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nghiên cứu và áp dụng các nền tảng giao dịch hàng hóa tập trung để tối ưu hóa chi phí đầu vào. Công nghệ tự động hóa và robot hóa không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để duy trì lợi thế cạnh tranh khi chi phí nhân công ngày càng tăng.
Về phía Vostok Business Consulting, chúng tôi đóng vai trò là cầu nối chiến lược, hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước tiếp cận với các công nghệ logistics tiên tiến và các nguồn nguyên liệu giá tốt từ thị trường quốc tế. Chúng tôi đề xuất các dịch vụ tư vấn chuyển đổi số quy trình chuỗi cung ứng và dịch vụ kết nối thương mại chuyên sâu, giúp doanh nghiệp Việt Nam không chỉ bắt kịp xu hướng công nghệ thế giới mà còn hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng bền vững trong chuỗi giá trị toàn cầu.