Dữ liệu từ thị trường Chứng khoán Nga cho thấytính từ năm 2014 cho đến hết tháng 2/2026, thị trường đã chào đón 51 công ty thực hiện tổng cộng 52 đợt phát hành IPO/DPO. Một điểm nhấn cực kỳ quan trọng là một nửa trong số các thương vụ này tập trung dày đặc chỉ trong vòng 3 năm từ 2023 đến đầu năm 2026.
Nếu chia nhỏ theo giai đoạn, từ năm 2014 đến 2022, thị trường chứng kiến 24 đợt phát hành. Trong khi đó, chỉ riêng từ năm 2023 đến những tháng đầu năm 2026, con số này đã tăng vọt lên 28 đợt phát hành. Tổng số tiền huy động được qua các đợt phát hành kể từ năm 2014 đạt mức 804,4 tỷ rúp. Tuy nhiên, mức độ tập trung vốn là rất cao khi chỉ 20% số đợt phát hành đã chiếm tới khoảng 70% tổng giá trị huy động toàn thị trường.
Thị trường IPO Nga đạt đỉnh vào năm 2021 với tổng giá trị phát hành lên tới 255 tỷ rúp với 8 thương vụ IPO/DPO. Đây cũng là thời điểm Chỉ số MOEX đạt mức cao nhất kể từ năm 2014. Những công ty huy động vốn lớn nhất thị trường bao gồm Fix Price, OZON và En+.
Về quy mô, thị trường đang chứng kiến sự chuyển dịch từ các doanh nghiệp vốn hóa lớn sang các doanh nghiệp vốn hóa nhỏ. Kích thước trung bình của một đợt IPO trong giai đoạn 2023-2025 đã giảm mạnh 78%, lùi về mức 5,9 tỷ rúp so với mức trung bình 26,6 tỷ rúp của giai đoạn 2014-2022.
Việc đầu tư vào các thương vụ IPO tại Nga mang lại những kết quả phân hóa cực kỳ sâu sắc. Mức sinh lời tuyệt đối trung bình trên tất cả các đợt phát hành tính từ thời điểm IPO (bao gồm cả cổ tức) chỉ đạt mức rất khiêm tốn là 0,1%. Nếu một nhà đầu tư tham gia vào tất cả các đợt IPO và kiên trì nắm giữ vị thế, họ sẽ phải chịu mức lỗ 16% (chưa tính cổ tức). Để so sánh, chiến lược này hoàn toàn thua kém việc đầu tư vào chỉ số MOEX, vốn đã tăng trưởng 93% trong cùng kỳ. Chỉ số IPO của sàn MOEX cũng cho thấy sự yếu thế khi giảm 40% tính từ thời điểm đánh giá (11/11/2021), trượt dốc so với sự sụt giảm 33% của chỉ số Moex chung và kém hơn các chỉ số IPO toàn cầu như FTSE Renaissance Global IPO (-32%).
Thường diễn biến trong ngày giao dịch đầu tiên xảy ra như sau: Khả năng cổ phiếu tăng giá ngay trong ngày đầu tiên lên sàn là 48%; tỷ lệ cổ phiếu giảm giá trong ngày đầu tiên là 33%; có khoảng 19% số lượng cổ phiếu không ghi nhận biến động đáng kể nào.
Các phân tích đã chỉ ra rằng, chiến lược đầu tư mang lại hiệu quả cao nhất chính là “mua ở đợt IPO và bán ngay trên sàn chứng khoán” trong thời gian ngắn hạn. Cụ thể: Nếu nhà đầu tư chốt lời ngay trong ngày giao dịch đầu tiên, mức sinh lời trung bình trên mỗi giao dịch sẽ đạt 4,3%; nếu bán vào phiên giao dịch thứ 5 (sau một tuần), lợi nhuận trung bình được đẩy lên mức 5,8%. Việc nắm giữ vị thế trung hạn từ một tháng đến một năm chỉ đem lại mức lợi nhuận trung bình từ 2,1% đến 4,9% (không tính cổ tức). Con số này thực chất kém hiệu quả hơn hẳn so với chiến lược chốt lời ngay trong tuần đầu tiên nếu xét trên yếu tố giá trị thời gian của dòng tiền.
Những cổ phiếu dẫn đầu về hiệu suất sinh lời tuyệt đối (bao gồm cổ tức) là HeadHunter (tăng 383%), SFI (tăng 291%) và OZON (tăng 115%). Ở chiều ngược lại, sự tụt dốc mạnh nhất thuộc về Obuv Rossii (giảm 96%), OVK (giảm 96%) và FG Budushee (giảm 93%). Khoảng dao động lợi nhuận tuyệt đối của các công ty còn lại nằm từ mức -80% cho đến +86%.
Sự sôi động của thị trường tập trung chủ yếu ở hai nhóm ngành chính là Tài chính và Công nghệ & CNTT, với mỗi nhóm đóng góp 13 đợt phát hành. Mặc dù vậy, hiệu suất đầu tư tốt nhất lại thuộc về các công ty vốn hóa nhỏ thuộc lĩnh vực Tài chính và Y tế. Về tỷ suất sinh lời theo ngành, Y tế đã soán ngôi Công nghệ & CNTT để trở thành lĩnh vực dẫn đầu với mức tăng trưởng lợi nhuận tuyệt đối trung bình đạt 27%. Lĩnh vực Công nghệ & CNTT, dù nhộn nhịp về số lượng, nhưng đã phải lùi bước về hiệu suất.
Xét theo quy mô vốn hóa, nhóm vốn hóa nhỏ giữ vững vị trí quán quân với mức lợi nhuận tuyệt đối trung bình đạt 11%. Đây cũng là nhóm đóng góp sự tăng trưởng mạnh mẽ nhất trên thị trường với các đại diện từ ngành Tài chính (tăng 37%) và Y tế (tăng 45%). Nếu đầu tư chia đều vốn vào nhóm công ty vốn hóa lớn, lợi nhuận tuyệt đối (không tính cổ tức) sẽ bị âm 28%. Tương tự, chiến lược rót vốn vào toàn bộ nhóm vốn hóa trung bình sẽ đem lại kết quả tệ nhất với mức âm 53%.
Kể từ lần cập nhật dữ liệu gần nhất vào ngày 09/09/2024, thị trường đã tiếp đón thêm 7 công ty lên sàn. Trong đó, 3 đợt phát hành diễn ra vào cuối năm 2024 và 4 đợt trong đầu năm 2025. Tổng số tiền huy động của nhóm này đạt 44,2 tỷ rúp.
Trong khối tài chính, thương vụ DOMRF nổi nhất nhất, chiếm tới 71% tổng giá trị phát hành trong giai đoạn này (hút ròng 31,7 tỷ rúp). Thương vụ này đã khẳng định khả năng hấp thụ nguồn cung khổng lồ của thị trường Nga. DOM RF bán cổ phiếu ở mức giá trần 1.750 rúp/cổ phiếu. Công ty dùng 100% dòng tiền huy động cho mục đích phát triển doanh nghiệp và phân bổ 15% lượng cổ phiếu cho nhà đầu tư bán lẻ. Hậu IPO, thị giá DOM RF tăng mạnh 31,7%, vượt trội so với thị trường chung. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) của công ty đạt 21,6%, định giá P/E ở mức 4,7x và P/B đạt 0,9x với tổng tài sản khổng lồ 6.424 tỷ rúp.
Nền tảng huy động vốn cộng đồng Jetlend (3/2025) phát hành huy động 0,48 tỷ rúp ở giá 60 rúp/cổ phiếu. Công ty sử dụng 61% vốn huy động cho mục đích cash-in và phân bổ 100% tỷ lệ cho nhà đầu tư cá nhân. Dù đi kèm điều khoản quyền chọn mua lại để hỗ trợ giá, thị giá Jetlend vẫn bốc hơi 53,9%, đặc biệt rơi tự do sau khi hết thời hạn hạn chế giao dịch (lock-up). Các chỉ số tài chính của Jetlend cho thấy áp lực lớn với P/E âm 7,7x và ROE âm tới 477,1%.+4
Khối Công nghệ & CNTT với thương vụ của GK BASIS (12/2025)huy động 3 tỷ rúp từ công ty phát triển cơ sở hạ tầng CNTT này là một đợt cash-out 100%. Tỷ lệ phân bổ cho nhà đầu tư cá nhân đạt mức 48%. Cổ phiếu BASIS đã có nhịp tăng giá tích cực 28,7% sau IPO nhờ việc hoàn thành các mục tiêu doanh thu năm 2025. Định giá của công ty phản ánh sự kỳ vọng cao với P/E ở mức 10,4x, EV/S là 3,4x và biên lợi nhuận ròng (ROE) đạt 40,1%.
Nhà phát triển phần mềm xử lý dữ liệu Arenadata (10/2024) huy động 2,66 tỷ rúp ở mức giá trần 95 rúp/cổ phiếu. Đây cũng là một giao dịch cash-out 100%. Điểm đặc biệt là tỷ lệ phân bổ cho nhà đầu tư cá nhân cực kỳ khan hiếm, chỉ vỏn vẹn 5,6% tổng lượng đặt mua. Dù định giá đắt đỏ với hệ số P/E tăng vọt lên 47,8x và EV/EBITDA chạm mức 49,8x, thị giá Arenadata vẫn ghi nhận mức tăng 17,5%. Mức tăng này bị kìm hãm đà bứt phá do sự sụt giảm trong kết quả hoạt động kinh doanh sau IPO (ROE giảm mạnh từ 222,5% xuống 62%).
Ozon Pharmaceutica (10/2024, khối y tế) huy động 3,45 tỷ rúp ở mức giá trần 35 rúp/cổ phiếu. Toàn bộ 100% số tiền (cash-in) được sử dụng để mở rộng sản xuất và ra mắt các dòng thuốc mới. Với mức phân bổ cho nhà đầu tư bán lẻ là 11%, cổ phiếu đã bứt phá ngoạn mục với đà tăng 48,8%, trở thành ngôi sao sáng nhất trong nhóm IPO mới. Động lực tăng trưởng đến từ sự mở rộng kinh doanh ổn định và duy trì hệ số định giá lành mạnh (P/E ở mức 10,5x, ROE đạt 18,8%).
Trong khối Công nghiệp và Xây dựng, Glorax (10/2025)huy động 2,1 tỷ rúp (100% cash-in) ở giá 64 rúp/cổ phiếu nhằm giảm đòn bẩy tài chính và mở rộng thị trường. Để trấn an thị trường, Glorax đã tung ra gói cam kết mua lại cổ phiếu không thể hủy ngang, với mức giá mua lại cao hơn 19,5% so với giá IPO dành cho các nhà đầu tư nắm giữ đủ 365 ngày. Mặc dù vậy, cổ phiếu vẫn đang giao dịch thấp hơn giá chào sàn khoảng 2,3%. Hiện tại, doanh nghiệp được định giá với P/E là 6,0x và tỷ lệ P/B là 7,8x.
Công ty chuyên sản xuất bao bì giấy Lambumiz (10/2024): gọi vốn 0,8 tỷ rúp (100% cash-in) để xây dựng khu phức hợp sản xuất bao bì vô trùng. Cổ phiếu được định giá ở cạnh dưới của biên độ (425 rúp/cổ phiếu). Lượng cổ phiếu phân bổ cho khối bán lẻ chiếm 44%. Tính đến tháng 2/2026, thị giá Lambumiz tăng nhẹ 4,6% với chỉ số P/E giao dịch ở mức 32,8x và ROE đạt 15,4%.
Theo dữ liệu nghiên cứu, hiện có hơn 50 doanh nghiệp đang ấp ủ kế hoạch thực hiện IPO trong khoảng 2 đến 3 năm tới. Nút thắt lớn nhất ngăn cản làn sóng niêm yết trong năm 2024-2025 chính là sự bất đồng về mặt định giá giữa thị trường chung và sự kỳ vọng của giới chủ doanh nghiệp. Hơn nữa, với việc các thị trường vốn quốc tế gần như đóng băng đối với doanh nghiệp Nga, sàn Mosbirzha đã trở thành kênh tiếp cận vốn cổ phần không có sự thay thế dành cho các công ty tư nhân.
Yếu tố nhạy cảm và mang tính quyết định nhất đối với sự bùng nổ của thị trường IPO sắp tới chính là quỹ đạo hạ lãi suất cơ bản từ Ngân hàng Trung ương. Theo dự phóng, một khi lãi suất được kéo giảm xuống vùng 13-13,5%, cửa sổ IPO toàn diện sẽ chính thức được mở ra. Tính đến tháng 2/2026, lãi suất đã được hạ xuống mức 15,5%, bước đầu xác nhận xu hướng nới lỏng. Dẫu vậy, rủi ro lạm phát neo cao hơn mục tiêu vẫn có thể khiến lãi suất chững lại ở vùng 14-15%, qua đó làm suy yếu động lực của dòng vốn.
Mặc dù nhóm Công nghệ tiếp tục áp đảo về mặt số lượng (chiếm hơn 40% danh sách chờ IPO) , nhưng chính các siêu tập đoàn trong lĩnh vực Công nghiệp, Xây dựng và Hóa dầu mới là nhân tố quyết định quy mô và vốn hóa của toàn bộ thị trường trong những năm tới. Các thương vụ IPO khổng lồ đang được chờ đợi bao gồm:
- SIBUR (Dự kiến 2026): Siêu tập đoàn hóa dầu với doanh thu năm 2025 đạt mức 1.050 tỷ rúp. Việc IPO đã được thảo luận từ tận năm 2007 và hiện công ty đã sẵn sàng về mặt kỹ thuật. Chỉ cần phát hành khoảng 2% cổ phần với mức định giá hơn 3 nghìn tỷ rúp, SIBUR có thể dễ dàng vượt qua tổng lượng vốn huy động của cả thị trường trong năm 2025.
- Evraz (Dự kiến 2026): Tập đoàn luyện kim đang lên kế hoạch trở lại sàn chứng khoán sau quá trình tái cấu trúc, phân tách tài sản quốc tế và nội địa. Các tài sản tại Nga của Evraz tạo ra doanh thu khổng lồ khoảng 687 tỷ rúp trong năm 2024.
- Natsproektstroy (Dự kiến 2026): Tập đoàn xây dựng cơ sở hạ tầng hàng đầu quốc gia với hơn 1.000 dự án trọng điểm, sở hữu mức doanh thu 850 tỷ rúp (năm 2024).
- Metalloinvest và Beeline: Metalloinvest, nhà sản xuất quặng sắt lớn với doanh thu 477 tỷ rúp, cũng đang cân nhắc niêm yết. Kế đó là Beeline (doanh thu 335 tỷ rúp năm 2025), nhà mạng viễn thông lớn thứ 3 tại Nga dự kiến niêm yết độc lập sau khi tách khỏi VEON của Hà Lan.
Bên cạnh đó, nhóm bán lẻ và tiêu dùng cũng có những đại diện rất đáng gờm. Đáng chú ý là mạng lưới bán lẻ rượu Novabev (thương hiệu Vinlab) với doanh thu 87,4 tỷ rúp; đại lý phân phối ô tô Rolf với doanh thu 283,8 tỷ rúp ; chuỗi bán lẻ trang sức Sokolov (26,6 tỷ rúp) ; hay đơn vị phân phối xe sang Avtodom (68,1 tỷ rúp).
Trong nhóm Công nghệ (IT & Tech), thị trường cũng mong chờ đợt chào sàn của các công ty con thuộc các tập đoàn lớn hoặc các doanh nghiệp hạ tầng lõi. Có thể kể đến:
- Rubytech: Nhà phát triển hạ tầng CNTT chịu tải cao (doanh thu 44,6 tỷ rúp).
- Solar: Công ty an ninh mạng trực thuộc Rostelecom (doanh thu 21,7 tỷ rúp).
- VK Tech: Nhánh phát triển phần mềm doanh nghiệp của tập đoàn VK (doanh thu 13,6 tỷ rúp).
- Selectel: Nhà cung cấp hạ tầng trung tâm dữ liệu và đám mây (doanh thu 13,2 tỷ rúp).
- Samolet Plus: Nền tảng công nghệ bất động sản (proptech) với doanh thu 8,6 tỷ rúp.
Có thể nói
Thị trường IPO Nga đang trải qua một giai đoạn tích lũy động năng quan trọng. Sự chuyển dịch cơ cấu dòng vốn về hướng các công ty vốn hóa nhỏ cho thấy sự thận trọng nhất định của nhà đầu tư, đồng thời làm nổi bật tính rủi ro khi tỷ suất sinh lời dài hạn đa phần kém hơn thị trường chung. Mặc dù vậy, với chính sách cam kết giảm lãi suất từ Ngân hàng Trung ương và một danh sách dài các tập đoàn công nghiệp – công nghệ tỷ đô đang chực chờ, thị trường chứng khoán Nga được dự báo sẽ đón nhận một chu kỳ niêm yết bùng nổ mới trong giai đoạn 2026-2028.