Trong bối cảnh địa chính trị đầy biến động của tháng 12/2025, báo cáo này được VBC xây dựng nhằm cung cấp một cái nhìn sâu sắc, toàn diện và mang tính chiến lược về cuộc đua công nghệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, dựa trên nền tảng phân tích từ báo cáo chuyên sâu của Goldman Sachs (GS) công bố ngày 04/12/2025. Chúng tôi đối chiếu các nhận định vĩ mô toàn cầu này với thực tiễn chính sách và năng lực nội tại của Việt Nam để định hình một lộ trình phát triển khả thi trong thập kỷ tới.
Cuộc đua công nghệ hiện nay không còn đơn thuần là sự cạnh tranh về thị phần thương mại hay thuế quan, mà đã chuyển hóa thành một cuộc chiến giành quyền kiểm soát “hệ điều hành” của nền kinh tế tương lai. Phân tích của GS chỉ ra rằng mặc dù căng thẳng thương mại có thể hạ nhiệt cục bộ qua các thỏa thuận ngắn hạn, nhưng động lực cạnh tranh cốt lõi nhằm đạt được sự tự chủ công nghệ vẫn diễn ra gay gắt hơn bao giờ hết. Thế giới đang chứng kiến sự hình thành của hai hệ sinh thái công nghệ tách biệt, nơi mỗi siêu cường đều nỗ lực xây dựng bức tường thành vững chắc xung quanh các công nghệ lõi: Bán dẫn, Trí tuệ nhân tạo (AI), và Khoáng sản chiến lược.
Đối với Việt Nam, giai đoạn 2025-2035 không chỉ là một khoảng thời gian trong lịch trình phát triển kinh tế xã hội, mà là “thập kỷ bản lề” quyết định khả năng thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình. Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để chuyển mình từ một công xưởng gia công giá rẻ thành một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu. Tuy nhiên, cơ hội này đi kèm với những rủi ro hiện hữu về thiếu hụt năng lượng, hạn chế nhân lực chất lượng cao và áp lực chọn phe trong các tiêu chuẩn công nghệ. Báo cáo này sẽ đi sâu phân tích ba trụ cột chính: Cuộc chiến bán dẫn và bài toán nhân lực; Cuộc chiến khoáng sản và bài toán công nghệ chế biến; và Cuộc chiến năng lượng AI và bài toán hạ tầng.
Phân tích của Mark Kennedy từ Viện Nghiên cứu Phát triển NYU trong báo cáo của GS đã cung cấp một khung lý thuyết quan trọng để hiểu về trật tự công nghệ mới. Không có người chiến thắng tuyệt đối trong cuộc đua này, thay vào đó là sự phân chia lại các phạm vi ảnh hưởng dựa trên lợi thế so sánh đặc thù của từng siêu cường. Hoa Kỳ hiện đang nắm giữ vị thế thống trị tuyệt đối trong việc phát triển các công nghệ tiên tiến nhất, bao gồm thiết kế bán dẫn, các khung thuật toán AI (AI frameworks), điện toán đám mây và máy tính lượng tử. Hoa Kỳ sở hữu “bản vẽ” (blueprints) và mã nguồn của tương lai.
Ngược lại, Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách và thậm chí vượt lên trong lĩnh vực “ứng dụng và thi công”. Trung Quốc dẫn đầu về triển khai thực tế các công nghệ như AI vật lý, robotics, và hạ tầng số, đặc biệt là tại các quốc gia thuộc khu vực Global South. Đáng chú ý, Trung Quốc đang chiếm ưu thế về khả năng tự chủ công nghệ trong các lĩnh vực năng lượng xanh và chế biến khoáng sản. Điều này tạo ra một kịch bản thế giới lưỡng cực: Hoa Kỳ nắm giữ phần mềm và thiết kế, trong khi Trung Quốc kiểm soát phần cứng và năng lực sản xuất quy mô lớn.
Hàm ý chiến lược đối với Việt Nam từ nhận định này là vô cùng sâu sắc. Việt Nam, với tư cách là một quốc gia đang phát triển có nền tảng sản xuất, có nhiều điểm tương đồng với mô hình “thi công” của Trung Quốc hơn là mô hình “sáng tạo” của Mỹ. Do đó, trong ngắn hạn và trung hạn (5-10 năm tới), chiến lược khôn ngoan nhất của Việt Nam không phải là đối đầu trực diện hay cố gắng sao chép mô hình R&D tốn kém của Mỹ, mà là tối ưu hóa năng lực “tiếp nhận và thi công” để trở thành điểm đến ưu tiên cho việc chuyển giao năng lực sản xuất từ cả hai phía. Việt Nam cần định vị mình là “nhà thầu thi công tin cậy” cho các bản vẽ của phương Tây, đồng thời học hỏi hiệu quả mô hình triển khai hạ tầng của Trung Quốc.
Báo cáo GS làm nổi bật sự chuyển dịch trong tư duy quản trị kinh tế của cả hai cường quốc. Hoa Kỳ, vốn tôn sùng thị trường tự do, đang quay trở lại với các chính sách công nghiệp can thiệp sâu sắc tương tự như thời kỳ Chiến tranh Lạnh hay cuộc cạnh tranh với Nhật Bản thập niên 80. Thông qua Đạo luật CHIPS và Đạo luật Giảm lạm phát (IRA), Washington đang sử dụng các công cụ tài chính như trợ cấp, ưu đãi thuế và thậm chí là đầu tư vốn cổ phần trực tiếp vào các công ty chiến lược để tái thiết năng lực sản xuất nội địa. Alec Phillips từ GS Research nhận định rằng các chính sách này tập trung vào việc tạo ra “tín hiệu cầu” (demand signal) và giảm thiểu rủi ro cho các doanh nghiệp tư nhân trong các lĩnh vực nhạy cảm như đất hiếm và bán dẫn.
Về phía Trung Quốc, Hui Shan từ GS mô tả một cách tiếp cận “toàn diện và phối hợp cao độ”. Bắc Kinh không chỉ bơm tiền mà còn hỗ trợ về đất đai, năng lượng, đào tạo nhân tài và đặc biệt là tích hợp toàn bộ chuỗi cung ứng từ thượng nguồn đến hạ nguồn. Sự nhất quán trong quy hoạch dài hạn (như các kế hoạch 5 năm) cho phép Trung Quốc huy động nguồn lực khổng lồ để giải quyết các điểm nghẽn công nghệ, dù điều này đôi khi dẫn đến tình trạng dư thừa công suất cục bộ.
Đối với Việt Nam, bài học rút ra là vai trò kiến tạo của nhà nước là không thể thay thế trong giai đoạn khởi tạo các ngành công nghiệp công nghệ cao. Tuy nhiên, nguồn lực của Việt Nam hạn chế hơn nhiều so với hai siêu cường. Do đó, chính sách hỗ trợ của Việt Nam cần phải tập trung và mang tính “mồi vốn” hơn là bao cấp toàn diện. Công thức thành công sẽ nằm ở việc kết hợp cơ chế ưu đãi linh hoạt của nhà nước với sự năng động của khu vực tư nhân và nguồn vốn FDI, tạo ra các “hộp cát” chính sách cho các lĩnh vực ưu tiên như bán dẫn và AI.
- Mỹ (Nhà kiến thiết):
- Lợi thế cốt lõi: Thiết kế chip, AI, Tài chính, Mạng lưới đồng minh.
- Chiến lược chính sách: “Sân nhỏ, Rào cao” (Kiểm soát xuất khẩu, Trợ cấp sản xuất nội địa).
- Điểm yếu: Chi phí sản xuất cao, Thiếu nhân lực kỹ thuật, Lưới điện cũ.
- Mục tiêu 2030: Tái thiết sản xuất bán dẫn (20% thế giới), Dẫn đầu AI.
- Trung Quốc (Nhà thi công):
- Lợi thế cốt lõi: Sản xuất quy mô lớn, Khoáng sản, Năng lượng xanh, Hạ tầng số.
- Chiến lược chính sách: “Quốc gia toàn diện” (Tự chủ chuỗi cung ứng, Thống trị Global South).
- Điểm yếu: Bị cô lập công nghệ lõi (EUV), Dư thừa công suất, Già hóa dân số.
- Mục tiêu 2030: Tự chủ hoàn toàn bán dẫn (Legacy chips), Dẫn đầu năng lượng xanh.
- Việt Nam (Nhà trạm):
- Lợi thế cốt lõi: Vị trí địa lý, Ổn định chính trị, Nhân lực trẻ, Hiệp định FTA.
- Chiến lược chính sách: “Ngoại giao Cây tre” (Đa dạng hóa đối tác, Thu hút FDI chọn lọc, Chuyển đổi số quốc gia).
- Điểm yếu: Thiếu công nghệ nguồn, Hạ tầng năng lượng chưa ổn định, Nhân lực chất lượng cao mỏng.
- Mục tiêu 2030: Tham gia sâu chuỗi cung ứng bán dẫn (C=SET+1), Trung tâm nhân lực số ASEAN.
Chính phủ Việt Nam đã thể hiện tham vọng rõ ràng thông qua Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn 2050 (Quyết định số 1018 ký ngày 21/09/2024). Công thức C = SET + 1 được xem là kim chỉ nam cho mọi hành động chính sách:
- C (Chips): Phát triển năng lực sản xuất chip bán dẫn.
- S (Specialized): Tập trung vào các dòng chip chuyên dụng (ASIC).
- E (Electronics): Sử dụng công nghiệp điện tử hiện hữu làm bệ phóng cầu thị trường.
- T (Talent): Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao làm nòng cốt.
- +1: Định vị Việt Nam là điểm đến an toàn, tin cậy trong chiến lược “China + 1” của các tập đoàn đa quốc gia.
Mục tiêu đặt ra là rất tham vọng: Doanh thu ngành bán dẫn đạt trên 25 tỷ USD/năm vào năm 2030, với giá trị gia tăng đạt 10-15%; quy mô nhân lực đạt 50.000 kỹ sư; và hình thành được ít nhất 100 doanh nghiệp thiết kế, 1 nhà máy chế tạo chip (Fab) quy mô nhỏ và 10 nhà máy đóng gói, kiểm thử.
Dựa trên dữ liệu từ GS về độ phức tạp của chuỗi cung ứng bán dẫn, VBC nhận định rằng khoảng cách giữa mục tiêu và hiện trạng của Việt Nam là rất lớn, đòi hỏi những bước nhảy vọt phi thường.
Thứ nhất, về sản xuất: Paul Triolo từ DGA-Albright Stonebridge Group nhấn mạnh rằng sản xuất bán dẫn là “việc phức tạp nhất mà con người từng làm”. Các nút thắt cổ chai về công nghệ như máy quang khắc EUV của ASML hay các công cụ khắc tiên tiến là rào cản gần như không thể vượt qua đối với các quốc gia mới nhập cuộc nếu không có sự chuyển giao công nghệ quy mô lớn. Với mục tiêu xây dựng 1 nhà máy Fab vào năm 2030, Việt Nam cần xác định rõ phân khúc. Cạnh tranh ở các tiến trình tiên tiến (<7nm) là bất khả thi. Cơ hội nằm ở các dòng chip trưởng thành (legacy chips >28nm) phục vụ cho IoT, ô tô điện và thiết bị gia dụng – nơi Trung Quốc đang thống trị nhưng thế giới phương Tây muốn đa dạng hóa nguồn cung.
Thứ hai, về nhân lực: Đây là điểm nghẽn nghiêm trọng nhất. Mặc dù mục tiêu là 50.000 kỹ sư vào năm 2030, nhưng tính đến cuối năm 2024, Việt Nam mới chỉ có khoảng 5.000 kỹ sư có khả năng làm việc trong lĩnh vực thiết kế vi mạch, và phần lớn trong số đó cần đào tạo bổ sung. Báo cáo từ Đại học Quốc gia TP.HCM chỉ ra rằng Việt Nam mới chỉ đáp ứng được khoảng 20% nhu cầu nhân lực thực tế. Sự thiếu hụt không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở cơ cấu: thiếu nghiêm trọng các kỹ sư trưởng (Chief Architect) có khả năng kiến tạo các hệ thống phức tạp. GS chỉ ra rằng Trung Quốc sở hữu một lượng khổng lồ kỹ sư điện và tiến sĩ, tạo ra lợi thế quy mô khó san lấp. Để cạnh tranh, Việt Nam không thể chỉ dựa vào đào tạo trong nước mà phải có chiến lược thu hút nhân tài quốc tế và chuyên gia Việt kiều cực kỳ mạnh mẽ.
Thứ ba, về hệ sinh thái: Ngành bán dẫn không thể đứng độc lập mà cần một hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ (hóa chất, vật liệu, khí công nghiệp, thiết bị chính xác). Hiện tại, tỷ lệ nội địa hóa của Việt Nam trong các lĩnh vực này còn rất thấp. Hầu hết nguyên phụ liệu đều phải nhập khẩu.
Từ phân tích trên, VBC đề xuất Việt Nam nên điều chỉnh trọng tâm chiến lược theo hướng thực dụng hơn:
- Ưu tiên tuyệt đối cho khâu ATP (Assembly, Testing, Packaging): GS nhận định rằng các lệnh cấm vận công nghệ đang thúc đẩy Trung Quốc tự chủ, nhưng cũng tạo ra nhu cầu dịch chuyển khâu đóng gói ra khỏi Trung Quốc. Việt Nam nên tận dụng xu hướng này để trở thành trung tâm ATP hàng đầu thế giới, đặc biệt là công nghệ đóng gói tiên tiến (Advanced Packaging/Chiplet) – nơi giá trị gia tăng cao hơn nhiều so với đóng gói truyền thống. Các dự án của Amkor, Intel, Hana Micron tại Việt Nam là những hạt nhân cần được nuôi dưỡng và mở rộng.
- Đào tạo nhân lực theo mô hình “Upskilling” cấp tốc: Thay vì chờ đợi 4-5 năm để đào tạo một lứa kỹ sư mới, cần tập trung vào các chương trình chuyển đổi (conversion) 6-12 tháng cho các kỹ sư điện tử, viễn thông, CNTT hiện có sang lĩnh vực bán dẫn. Hợp tác chặt chẽ với các “ông lớn” cung cấp công cụ thiết kế như Synopsys, Cadence để đưa bản quyền phần mềm vào các trường đại học.
- Thu hút FDI có chọn lọc: Không thu hút FDI bằng mọi giá. Cần ưu tiên các dự án có cam kết chuyển giao công nghệ, hợp tác R&D với các trường đại học trong nước và xây dựng chuỗi cung ứng nội địa.
Báo cáo của GS dành một phần quan trọng để phân tích về đất hiếm – nguyên liệu đầu vào không thể thiếu cho công nghệ cao và quốc phòng. Jack Lifton từ Critical Minerals Institute khẳng định rằng Trung Quốc đang nắm giữ “yết hầu” của thế giới không chỉ nhờ trữ lượng mỏ mà quan trọng hơn là nhờ năng lực chế biến và tinh chế (refining). Trung Quốc kiểm soát 92% năng lực tinh chế đất hiếm và 98% sản xuất nam châm vĩnh cửu toàn cầu.
Đáng chú ý, Lifton nhận định rằng các nỗ lực hiện tại của Mỹ nhằm xây dựng chuỗi cung ứng đất hiếm độc lập sẽ “không thành công trong ngắn hạn” do thiếu hụt nghiêm trọng về tri thức (institutional knowledge) và công nghệ. Mỹ có thể đào mỏ, nhưng quặng vẫn phải gửi sang Trung Quốc để chế biến. Điều này tạo ra một cơ hội chiến lược nhưng cũng là thách thức cực đại cho Việt Nam – quốc gia sở hữu trữ lượng đất hiếm lớn thứ hai thế giới (khoảng 22 triệu tấn).
Việt Nam đã có những bước đi chính sách mạnh mẽ để tận dụng lợi thế tài nguyên này. Vào ngày 11/12/2025, Quốc hội Việt Nam đã thông qua Luật Địa chất và Khoáng sản sửa đổi, trong đó quy định cấm xuất khẩu quặng đất hiếm thô bắt đầu từ ngày 01/01/2026. Đây là một động thái táo bạo, sao chép thành công của Indonesia trong ngành Nickel, nhằm ép buộc các nhà đầu tư nước ngoài phải mang công nghệ chế biến sâu vào Việt Nam thay vì chỉ khai thác và mang đi.
Mỏ Đông Pao (Lai Châu), mỏ đất hiếm lớn nhất Việt Nam, đang trở thành tâm điểm chú ý. Sau nhiều năm đình trệ, dự án này đang được tái khởi động với mục tiêu sản xuất 60.000 tấn oxit đất hiếm (REO) mỗi năm vào năm 2030. Các đối tác chiến lược từ Hàn Quốc (như LS Eco Energy), Úc (Blackstone Minerals) và Hoa Kỳ đang tích cực tham gia vào quá trình này.
Tuy nhiên, VBC cảnh báo rằng con đường từ “mỏ” đến “nam châm” là vô cùng gian nan.
Rào cản công nghệ: Công nghệ tách chiết và tinh chế đất hiếm, đặc biệt là đất hiếm nặng (HREE), là bí quyết công nghệ mà Trung Quốc bảo vệ rất kỹ. Việt Nam hiện gần như chưa có năng lực công nghiệp trong lĩnh vực này. Nếu không có sự chuyển giao công nghệ thực chất từ các đối tác phương Tây (vốn cũng đang chật vật tìm lại công nghệ này), Việt Nam có nguy cơ chỉ dừng lại ở khâu tuyển quặng (beneficiation) giá trị thấp.
Rủi ro môi trường: Quá trình tinh chế đất hiếm tạo ra lượng lớn chất thải phóng xạ và hóa chất độc hại. Với tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao, việc phát triển ngành này đòi hỏi chi phí xử lý môi trường khổng lồ, làm giảm biên lợi nhuận và tính cạnh tranh so với sản phẩm giá rẻ từ Trung Quốc.
Kiến nghị chiến lược cho ngành Khoáng sản
- Chiến lược “Đổi tài nguyên lấy công nghệ”: Việt Nam cần kiên quyết yêu cầu các đối tác khai thác phải cam kết đầu tư nhà máy chế biến sâu (từ tinh chế oxit đến luyện kim loại và sản xuất nam châm) tại Việt Nam. Không cấp phép cho các dự án chỉ dừng lại ở xuất khẩu tinh quặng.
- Hợp tác đa phương: Tận dụng các cam kết của Mỹ và các đồng minh trong khuôn khổ Đối tác An ninh Khoáng sản (MSP) để tiếp cận nguồn vốn và công nghệ xử lý môi trường tiên tiến. Hợp tác với các công ty Úc (như Lynas) vốn có kinh nghiệm vận hành nhà máy tinh chế ngoài Trung Quốc.
- Xây dựng kho dự trữ quốc gia: Thiết lập cơ chế dự trữ quốc gia về các sản phẩm đất hiếm đã qua chế biến để đảm bảo an ninh nguồn cung cho ngành công nghiệp điện tử và ô tô điện trong nước, đồng thời tạo công cụ điều tiết thị trường.
Daan Struyven từ GS Commodities Research đưa ra một nhận định mang tính cảnh tỉnh: “Trung Quốc có lợi thế vật lý trong cuộc đua công nghệ nhờ nguồn cung năng lượng dồi dào”. Sự bùng nổ của AI và các trung tâm dữ liệu (Data Centers) đang tạo ra cơn khát năng lượng chưa từng có. Một trung tâm dữ liệu AI có thể tiêu thụ điện năng gấp hàng chục lần so với trung tâm dữ liệu truyền thống. Mỹ đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt công suất dự phòng và lưới điện già cỗi, trong khi Trung Quốc đã tích cực xây dựng dư thừa công suất điện (bao gồm cả năng lượng tái tạo và hạt nhân) từ nhiều năm trước.
Đối với Việt Nam, đây là một điểm nghẽn chí tử. Nhu cầu điện cho các trung tâm dữ liệu tại Việt Nam dự kiến sẽ tăng vọt, đạt mức tiêu thụ hàng GW vào năm 2030. Nếu không giải quyết được bài toán năng lượng ổn định, tham vọng trở thành Digital Hub của Việt Nam sẽ phá sản ngay từ trong trứng nước. Các sự cố thiếu điện cục bộ tại miền Bắc năm 2023 là lời cảnh báo sớm cho các nhà đầu tư công nghệ cao.
Nhận thức được nguy cơ này, Chính phủ Việt Nam đã có những điều chỉnh chiến lược quan trọng trong Quy hoạch điện VIII (PDP8) và các văn bản hướng dẫn thực hiện năm 2025.
Tái khởi động Điện hạt nhân: Một bước ngoặt lịch sử là việc Quốc hội và Chính phủ Việt Nam đã chính thức thông qua chủ trương tái khởi động dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, với mục tiêu đưa vào vận hành trong giai đoạn 2030-2035. Điện hạt nhân được xác định là nguồn điện chạy nền (baseload) carbon thấp duy nhất có thể đảm bảo độ ổn định 24/7 cho các khu công nghệ cao và trung tâm dữ liệu, thay thế cho điện than đang dần bị loại bỏ.
Cơ chế DPPA (Direct Power Purchase Agreement): Nghị định 57/2025/NĐ-CP ban hành tháng 03/2025 đã chính thức cho phép cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn. Đây là chìa khóa để thu hút các tập đoàn Big Tech (Google, Meta, Amazon) vốn có cam kết mạnh mẽ về sử dụng 100% năng lượng xanh. Cơ chế này cho phép các Data Center ký hợp đồng mua điện trực tiếp từ các trang trại điện gió/mặt trời, giải quyết bài toán chứng chỉ xanh.
Lộ trình Năng lượng phục vụ Công nghệ cao tại Việt Nam (2025-2035)
- 2025-2027: Đảm bảo không thiếu điện cục bộ miền Bắc.
- Tối ưu hóa thủy điện và nhiệt điện than hiện có.
- Nhập khẩu điện từ Lào.
- Khuyến khích điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu cho KCN.
- 2028-2030: Đáp ứng nhu cầu tăng vọt của Data Centers.
- Vận hành các dự án điện khí LNG (Nhơn Trạch 3&4, Sơn Mỹ).
- Triển khai rộng rãi cơ chế DPPA.
- Phát triển điện gió trên bờ và gần bờ.
- 2030-2035: Ổn định nền tảng (Baseload) xanh.
- Điện hạt nhân Ninh Thuận (1 & 2) vận hành thương mại.
- Điện gió ngoài khơi quy mô lớn.
- Hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) quy mô lớn.
KKiến nghị chiến lược cho hạ tầng năng lượng
- Ưu tiên cấp điện cho Khu công nghệ cao: Cần có cơ chế đảm bảo cung cấp điện liên tục (độ tin cậy 99.99%) cho các khu công viên phần mềm, trung tâm dữ liệu và nhà máy bán dẫn. Xem xét xây dựng nguồn điện tại chỗ (on-site power generation) sử dụng khí LNG hoặc pin lưu trữ.
- Đẩy nhanh tiến độ Điện hạt nhân: Rút ngắn quy trình chuẩn bị đầu tư cho dự án Ninh Thuận, tận dụng lại các nghiên cứu khả thi trước đây và hợp tác với các đối tác có công nghệ tiên tiến (như Nga, Hàn Quốc, Pháp) để đảm bảo tiến độ vận hành vào đầu thập niên 2030.
- Hạ tầng truyền tải: Đầu tư mạnh mẽ vào lưới điện truyền tải thông minh (Smart Grid) để tích hợp hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo biến đổi và quản lý nhu cầu tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ TỔNG THỂ CỦA VBC
Phân tích tài liệu của Goldman Sachs đặt trong bối cảnh cụ thể của Việt Nam cho thấy một bức tranh vừa đầy thách thức vừa chứa đựng cơ hội lớn. Cuộc đua công nghệ Mỹ – Trung không chỉ là nguy cơ bị kẹt giữa hai làn đạn, mà còn tạo ra một “khoảng trống địa chính trị” để Việt Nam vươn lên.
Để tận dụng cơ hội này trong 5-10 năm tới, VBC đề xuất 5 bài học và hành động cốt lõi:
- Định vị lại vai trò: Chuyển từ “công xưởng giá rẻ” sang “trung tâm tích hợp công nghệ tin cậy”. Việt Nam không cần phát minh lại bánh xe (công nghệ lõi) mà cần trở thành nơi lắp ráp bánh xe tốt nhất và an toàn nhất thế giới.
- Tập trung nguồn lực (Focus): Không dàn trải. Tập trung vào khâu Đóng gói/Kiểm thử (ATP) trong bán dẫn; Chế biến sâu (Refining) trong khoáng sản; và Ứng dụng AI (Application) trong kinh tế số.
- Giải quyết điểm nghẽn nhân lực: Coi đào tạo kỹ sư bán dẫn và AI là nhiệm vụ khẩn cấp quốc gia. Sử dụng ngân sách nhà nước để mua bản quyền công cụ thiết kế và thuê chuyên gia quốc tế giảng dạy.
- An ninh năng lượng là nền tảng: Không có điện sạch và ổn định thì không có kinh tế số. Việc tái khởi động điện hạt nhân và thực thi DPPA là những bước đi đúng đắn cần được tăng tốc tối đa.
- Ngoại giao công nghệ khéo léo: Tận dụng vị thế đối tác chiến lược với cả Mỹ và Trung Quốc để tiếp nhận chuyển giao công nghệ từ cả hai phía, đồng thời giữ vững sự độc lập trong việc ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Giai đoạn 2025-2035 sẽ là thập kỷ quyết định vị thế của Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới. Sự thành công sẽ không phụ thuộc vào những tuyên bố tham vọng, mà nằm ở năng lực thực thi chi tiết, quyết liệt và kiên trì các chiến lược đã đề ra.