Tính đến ngày 07/06/2026, thị trường năng lượng thế giới đang ở trong một trạng thái mà các chuyên gia mô tả là “sự tĩnh lặng đầy bất trắc trước cơn bão”. Sau những biến động dữ dội vào đầu năm do cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran, giá dầu Brent hiện đang dao động quanh ngưỡng 90 USD/thùng, giảm đáng kể so với mức đỉnh gần 120 USD vào cuối tháng 4. Tuy nhiên, sự bình lặng này vô cùng mong manh khi các rủi ro cung ứng vẫn đang âm ỉ và có thể bùng phát bất cứ lúc nào.
Sự kiện đáng chú ý nhất trong 24 giờ qua (ngày 07/06) là chuỗi diễn biến quân sự dồn dập tại khu vực Vịnh Ba Tư. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận đã tiến hành các cuộc tập kích nhằm vào các trận địa radar của Iran tại hai đảo Goruk và Qeshm. Động thái này nhằm đáp trả việc Iran phóng UAV đe dọa giao thông hàng hải tại eo biển Hormuz.
Tình trạng đóng cửa eo biển Hormuz – nơi luân chuyển khoảng 25% thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu (tương đương 20,9 triệu thùng/ngày) – đã kéo dài sang tuần thứ 14. Lưu lượng vận tải qua đây đã sụt giảm nghiêm trọng, chỉ còn khoảng 5% so với mức bình thường. Việc đàm phán giữa Mỹ và Iran tiếp tục rơi vào bế tắc khi Iran đưa ra các yêu cầu mới về việc giải tỏa hàng chục tỷ USD tài sản bị phong tỏa. Sự tắc nghẽn tại “yết hầu” này không chỉ gây ra tình trạng thiếu hụt khối lượng mà còn đẩy chi phí vận chuyển và bảo hiểm tăng vọt, biến xung đột khu vực thành một sự kiện vĩ mô toàn cầu.
Thị trường dầu mỏ trong tháng 6/2026 phản ánh một sự phân kỳ hiếm thấy giữa các tổ chức dự báo lớn:
- OPEC: Duy trì góc nhìn lạc quan với dự báo nhu cầu toàn cầu đạt 106,5 mb/d, kỳ vọng vào sự thắt chặt để hỗ trợ giá.
- IEA: Đưa ra bức tranh bi quan hơn về giá khi dự báo thặng dư nguồn cung lên tới 3,7 mb/d trong năm 2026.
- EIA: Dự báo mức tiêu thụ trung bình đạt 104,8 mb/d, tập trung vào sự suy giảm tăng trưởng nhu cầu xăng dầu truyền thống.
Sự khác biệt này cho thấy tính bất định cực lớn của mô hình phục hồi kinh tế hậu lạm phát và các cú sốc địa chính trị liên tiếp.
Cú sốc giá năng lượng đang gây áp lực nặng nề lên triển vọng tăng trưởng toàn cầu. Fitch đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2026 xuống còn 2,4% (giảm 0,2 điểm phần trăm). Lạm phát năng lượng không chỉ ảnh hưởng đến chi phí tiêu dùng mà còn làm tăng chi phí đầu vào của doanh nghiệp, buộc các ngân hàng trung ương phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn dự kiến.
Trong khi các nền kinh tế tiên tiến như Mỹ có khả năng tự chủ phần nào về năng lượng, thì các khu vực phụ thuộc vào nhập khẩu như Châu Âu và Châu Á (bao gồm Việt Nam) đang phải đối mặt với rủi ro kép: giá cao và thiếu hụt nguồn cung vật lý. Đặc biệt tại Đông Nam Á, dù giá dầu thô ổn định nhưng giá nhiên liệu tinh chế như diesel lại tăng phi mã do đứt gãy chuỗi cung ứng.
Tháng tới (đến ngày 07/07/2026) sẽ là giai đoạn then chốt quyết định quỹ đạo của thị trường năng lượng. Hai kịch bản chính đang được các nhà phân tích cân nhắc:
- Kịch bản Leo thang (Xác suất trung bình – cao): Nếu các nỗ lực ngoại giao tiếp tục thất bại và eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa, kho dự trữ dầu toàn cầu sẽ chạm mức báo động vào giữa tháng 7. Giá dầu Brent có thể vọt lên ngưỡng 150 USD/thùng. Trong kịch bản cực đoan hơn, giá trung bình năm 2026 có thể duy trì ở mức 100 USD/thùng, đẩy tăng trưởng của Eurozone xuống còn 0,3% và Mỹ xuống 0,8%.
- Kịch bản Hạ nhiệt (Xác suất thấp – trung bình): Nếu một thỏa thuận đạt được để mở cửa lại eo biển Hormuz (kỳ vọng đạt 70-80% lưu lượng trước chiến tranh), giá dầu có thể nhanh chóng điều chỉnh về mức 80 USD/thùng vào cuối năm.
Một yếu tố mang tính cấu trúc đang thay đổi cuộc chơi trong năm 2026 là sự bùng nổ của hạ tầng Trí tuệ Nhân tạo (AI). Nhu cầu điện năng khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu AI đang trở thành một “cú sốc cầu” mới, giúp giảm bớt phần nào tác động tiêu cực của giá dầu lên hoạt động kinh tế, đặc biệt là tại châu Á.
Bên cạnh đó, các liên minh năng lượng mới đang hình thành để chống lại lệnh trừng phạt phương Tây. Trục Nga – Iran đã thiết lập cơ chế hoán đổi khí đốt và đồng bộ hóa hệ thống thanh toán để lách qua hệ thống tài chính quốc tế. Tại Nam Mỹ, việc Mỹ can thiệp vào Venezuela có thể mở ra nguồn cung lớn từ năm 2027, nhưng trước mắt lại gây ra sự gián đoạn nguồn cung khoảng 800.000 thùng/ngày.
Thị trường năng lượng ngày 07/06/2026 vẫn là vũ khí hóa năng lượng. Thế giới sẽ nín thở theo dõi mọi diễn biến tại eo biển Hormuz. Sự bền bỉ của hạ tầng lưới điện và khả năng thích ứng của chuỗi cung ứng sẽ là thước đo duy nhất cho sự sống còn của các hệ thống kinh tế quốc gia trong trạng thái “bình thường mới” đầy biến động này.