Tập đoàn Element và Glonass của Nga đã công bố phát triển nền tảng quốc gia dành cho việc định danh máy bay không người lái (UAV) dân sự. Giải pháp này được xây dựng hoàn toàn trên cơ sở linh kiện điện tử và các biện pháp bảo vệ mật mã nội địa. Mục tiêu cốt lõi của nền tảng là trở thành một phần của hệ thống nhận dạng từ xa các hệ thống hàng không không người lái, tích hợp vào hệ thống phản ứng khẩn cấp nhà nước ẺA-Glonass của Nga và nền tảng của Cơ quan Hàng không Liên bang Nga (Rosaviatsia). Sự hợp tác này nhằm đáp ứng các yêu cầu của chính phủ Nga về việc trang bị thiết bị nhận dạng từ xa cho máy bay có người lái và không người lái, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026.
Giải pháp này được đánh giá cao vì Nền tảng dựa trên một phức hợp phần mềm-phần cứng sử dụng vi mạch từ Viện Nghiên cứu Điện tử Phân tử (НИИМЭ), được sản xuất tại Mikron (thuộc Tập đoàn Element). Đại diện Elêmnt khẳng định đây là vi mạch đầu tiên và duy nhất có mức độ tin cậy cấp độ một, được phát triển và sản xuất hoàn toàn tại Nga.
Việc xây dựng môi trường đáng tin cậy dựa trên hệ thống thông tin nhà nước ERA-Glonass được kỳ vọng sẽ tăng tốc độ phát triển và ứng dụng công nghiệp hàng không không người lái dân sự. Nền tảng sẽ giúp đảm bảo tính minh bạch trong việc sử dụng UAV cho các cơ quan liên bang và khu vực, từ đó làm công cụ bổ sung để nới lỏng hoặc bãi bỏ các lệnh cấm bay không cần thiết. Công nghệ này sẽ không được bán dưới dạng sản phẩm độc lập mà được cung cấp bởi Glonass dưới dạng dịch vụ cho các chủ sở hữu UAV theo hợp đồng với nhà điều hành.
Sáng kiến của Nga phản ánh xu hướng toàn cầu về thắt chặt kiểm soát không phận và nhận dạng kỹ thuật số vì lý do an ninh. Các quốc gia như Mỹ (FAA) và EU (EASA) cũng đã triển khai tiêu chuẩn Remote ID, theo đó các máy bay không người lái phải truyền ID, vị trí và dữ liệu phi công bên ngoài theo thời gian thực để đảm bảo an toàn và giám sát. Trong khi đó, hệ thống của Nga tập trung vào việc tạo ra một kênh truyền dữ liệu ảo được bảo vệ giữa các thiết bị cuối và máy chủ quản lý.
LB Nga đã áp dụng các biện pháp kiểm soát số toàn diện, ví dụ, các sửa đổi luật viễn thông yêu cầu mọi thuê bao nước ngoài phải định danh qua sinh trắc học và liên kết với hệ thống quản lý nhà nước. Biện pháp này được áp dụng từ năm 2025 nhằm mục đích chống lại các mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV). Điều này cho thấy, định danh UAV là một phần của chiến lược Chủ quyền số rộng lớn hơn.
Mô hình định danh tập trung, đáng tin cậy của Nga mang lại nhiều bài học quý giá cho Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số và quản lý chặt chẽ không phận.
Việt Nam đã bắt đầu đặt nền móng pháp lý cho việc quản lý UAV. Cục Tiêu chuẩn – Đo lường – Chất lượng đã ban hành hướng dẫn về hồ sơ kỹ thuật nhằm đáp ứng điều kiện nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập đối với tàu bay không người lái và các thiết bị liên quan. Điều này chứng tỏ các cơ quan quản lý đã nhận thấy sự cần thiết của việc kiểm soát dòng chảy công nghệ này ngay từ khâu xuất nhập khẩu.
Việt Nam được đánh giá là quốc gia có tốc độ tiếp nhận và khao khát ứng dụng công nghệ Trí tuệ Nhân tạo (AI) thế hệ mới vượt trội. Với năng lực sẵn có trong chuyển đổi số (áp dụng mô hình Ngân hàng dưới dạng Dịch vụ (BaaS), tài chính nhúng), Việt Nam hoàn toàn có lợi thế kỹ thuật để xây dựng và triển khai một hệ thống định danh phức tạp, hiện đại, đảm bảo tính bảo mật và kiểm soát quốc gia tương tự như cách Nga đã làm.
Việc áp dụng một hệ thống định danh tập trung sẽ giúp Việt Nam cân bằng giữa việc thúc đẩy ứng dụng UAV (trong logistic, nông nghiệp, giám sát) và đảm bảo an ninh, quốc phòng. Giống như Nga, một hệ thống minh bạch sẽ giúp các cơ quan quản lý dễ dàng giám sát, từ đó tạo điều kiện để nới lỏng các quy định và giới hạn bay cho mục đích dân sự và thương mại, thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp này.