Liên minh châu Âu (EU) đang chuẩn bị công bố Gói trừng phạt thứ 21 nhằm vào Nga, một động thái được xem là nỗ lực siết chặt hơn nữa các biện pháp cấm vận kinh tế và buộc Moscow phải đồng ý với một thỏa thuận hòa bình cho cuộc xung đột tại Ukraine. Tuy nhiên, việc hoàn thiện gói trừng phạt này đang vấp phải một bài toán khó: làm thế nào để duy trì áp lực kinh tế lên Nga trong khi ứng phó với những biến động địa chính trị khó lường, đặc biệt là cuộc xung đột leo thang tại Iran đang đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của thị trường năng lượng toàn cầu.
Theo các báo cáo từ Bloomberg, một trong những điểm nóng của Gói 21 là cơ chế áp trần giá đối với dầu mỏ của Nga. EU đang cân nhắc khả năng tạm thời đình chỉ việc áp dụng giới hạn giá hoặc điều chỉnh linh hoạt cơ chế này. Đợt rà soát tiếp theo dự kiến diễn ra vào tháng 7, nơi mức trần giá có thể được điều chỉnh tăng lên ít nhất 65 USD/thùng, cao hơn ngưỡng 60 USD/thùng do khối G7 thiết lập trước đó. Các phương án khác bao gồm việc tạm dừng cơ chế tăng giá tự động và linh hoạt cho đến cuối năm, hoặc khống chế mọi mức tăng ở ngưỡng 60 USD để duy trì sự thống nhất với khối G7. Sự điều chỉnh này phản ánh nỗ lực ngăn chặn một cú sốc giá dầu toàn cầu có thể xảy ra do căng thẳng tại các khu vực nhạy cảm như eo biển Hormuz.
Gói trừng phạt 21 không chỉ dừng lại ở năng lượng, mà còn nhắm vào ba mục tiêu chiến lược: siết chặt nguồn thu năng lượng, gây sức ép lên lĩnh vực tài chính và cắt nguồn cung vật tư thiết yếu cho ngành công nghiệp quân sự Nga. EU đang siết chặt vòng vây đối với các tổ chức tài chính, các nhà giao dịch dầu mỏ, cơ sở lọc dầu, và đặc biệt là các nhà điều hành tiền điện tử ở các quốc gia thứ ba, vốn là những kênh thường sử dụng để lách các hạn chế. Về mặt hàng hải, khoảng 20 tàu chở dầu thuộc hạm đội M của Nga, chuyên vận chuyển khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG), sẽ chính thức bị đưa vào danh sách đen. Tuy nhiên, các đề xuất cấm hoàn toàn vận tải đường biển vẫn tiếp tục bị ngăn chặn bởi các quốc gia có thế mạnh hàng hải như Hy Lạp và Malta, những nước lo ngại biện pháp quá cứng rắn sẽ phản tác dụng trong bối cảnh địa chính trị bất ổn.
Một phần cốt lõi khác của gói trừng phạt là hạn chế thương mại đối với các mặt hàng lưỡng dụng. EU đề xuất hạn chế giao thương đối với một số khoáng sản, kim loại chiến lược và quặng mà Nga sử dụng trong ngành hàng không vũ trụ, sản xuất máy bay không người lái (UAV), và các công nghệ như chế áp điện tử. Đồng thời, khối này đang xem xét áp dụng kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt đối với khoảng hai mươi công ty, bao gồm các công ty từ Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Á, bị nghi ngờ tiếp tục cung cấp hàng hóa nhạy cảm cho Nga.
Ngoài ra, EU cũng đang đánh giá các cơ chế hỗ trợ cho trung tâm thanh toán Euroclear sau khi Ngân hàng Trung ương Nga có khả năng tịch thu tài sản của tổ chức này theo phán quyết của tòa án Moscow. Song song đó, các cuộc thảo luận về việc áp lệnh cấm thị thực đối với những người từng tham chiến cũng đang được đẩy mạnh.
Gói trừng phạt thứ 21 được cho rằng thể hiện sự nhất quán trong chiến lược của EU nhằm đóng các kẽ hở pháp lý và siết chặt kiểm soát đối với các cơ chế lách luật của Nga. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn là duy trì sự đồng thuận nội bộ. Việc các quốc gia hàng hải tiếp tục phản đối lệnh cấm vận tải đường biển và những cân nhắc điều chỉnh trần giá dầu do bất ổn Trung Đông cho thấy EU phải xây dựng một rào cản kinh tế vừa vững chắc, vừa đủ linh hoạt để không làm tổn thương chính mình trong một thế giới đầy biến động. Các biện pháp này được kỳ vọng sẽ tăng áp lực buộc Moscow phải nhượng bộ trong các cuộc đàm phán hòa bình sắp tới.
Phía Nga hiện chưa đưa ra phản ứng chính thức nào về kế hoạch chuẩn bị Gói trừng phạt thứ 21 của Liên minh châu Âu. Tuy nhiên, trước đó Nga đã nhiều lần khẳng định rằng các biện pháp trừng phạt của phương Tây là không hiệu quả và không thể tác động đến các quyết định chiến lược của nước này.