Điềm báo từ sự xuất hiện bất ngờ qua hiện tượng “Vừa nhắc đã tới” («Помянули — явился»)

Trong văn hóa và tín ngưỡng dân gian Nga, lời nói được xem là một thực thể chứa đựng sức mạnh siêu nhiên. Khái niệm này được thể hiện cực kỳ sinh động qua hiện tượng “vừa nhắc đã tới” («помянули — явился»). Chắc hẳn trong cuộc sống, không ít lần chúng ta vừa buông lời nhắc đến tên một người quen, hoặc thậm chí chỉ vừa thoáng nghĩ đến họ trong tâm trí, thì ngay lập tức người đó bước qua cánh cửa hoặc nhấc máy gọi đến. Trong nhịp sống của xã hội hiện đại, những sự kiện như vậy hoàn toàn có thể được lý giải bằng các nguyên lý khoa học, xác suất thống kê hoặc đơn giản được xem là một sự trùng hợp ngẫu nhiên («совпадение»). Tuy nhiên, đối với người Nga, khoảnh khắc ấy luôn mang lại một cảm giác rùng mình nhẹ nhàng, ẩn chứa một “giọt ma thuật” («капля магии») kỳ bí còn sót lại từ thời xa xưa.

Quay ngược thời gian về quá khứ, tổ tiên của người Nga từng duy trì một niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh vô hình của ngôn từ. Họ quan niệm rằng, mỗi khi bạn xướng tên một ai đó hay một thực thể nào đó, rung động từ lời nói của bạn sẽ tạo ra một lực hút tâm linh mạnh mẽ trong không gian. Sức mạnh này có khả năng “kéo” đối tượng được nhắc đến xuất hiện ngay lập tức trước mặt bạn. Đáng chú ý, niềm tin này không chỉ gói gọn trong thế giới của người sống. Người Nga cổ đại vô cùng kiêng kỵ việc gọi tên những thế lực hắc ám, ma quỷ hay các thực thể tà ác («нечисть»). Họ sợ hãi rằng việc vô tình buông lời nhắc đến chúng sẽ vô tình trở thành một nghi thức triệu hồi, mời gọi những rắc rối và tai ương bước vào nhà. Do đó, việc kiểm soát lời nói không chỉ là quy tắc lịch sự mà còn là bản năng sinh tồn.

Theo dòng thời gian, những nỗi sợ hãi về thế lực siêu nhiên đã phai nhạt dần, nhưng dấu ấn của nó vẫn bám rễ sâu vào ngôn ngữ thường nhật. Ngày nay, khi một người đột ngột xuất hiện ngay lúc mọi người đang bàn tán về họ, người Nga sẽ mỉm cười và sử dụng thành ngữ “nhẹ vía khi được nhắc tới” («легок на помине»). Câu nói này hiện tại đã trút bỏ lớp áo tâm linh nặng nề, trở thành một lời chào đón thân thiện, một cách nói đùa hóm hỉnh trong các cuộc hội thoại. Dẫu vậy, dù lý trí của con người thế kỷ 21 có kiên quyết khẳng định đó chỉ là một sự trùng hợp («совпадение»), thì tận sâu trong tiềm thức, cảm giác thích thú xen lẫn ngỡ ngàng khi chứng kiến “phép màu” của ngôn từ vẫn luôn là một trải nghiệm đầy mê hoặc, kết nối người hiện đại với những đức tin nguyên thủy của cha ông.

Người Việt có thể đồng cảm và thấu hiểu hiện tượng văn hóa này một cách vô cùng dễ dàng và tự nhiên. Tâm lý người Việt vốn dĩ đã có sự gắn kết mạnh mẽ với thế giới tâm linh và tín ngưỡng dân gian, nơi lời nói cũng được gán cho những sức mạnh tương đương.

Chúng ta hoàn toàn hiểu được cảm giác ngỡ ngàng, đôi khi là “sởn gai ốc”, khi một người bất thình lình xuất hiện ngay đúng lúc mình vừa gọi tên. Đối với người Việt, điều này đại diện cho sự “linh thiêng”, sự kết nối vô hình giữa những trường năng lượng của con người với nhau. Chúng ta dễ dàng chấp nhận và tận hưởng cái “giọt ma thuật” («капля магии») ấy như một phần gia vị thú vị của cuộc sống đời thường.

Sự tương đồng trong cách tư duy về “sức mạnh của ngôn từ triệu hồi” giữa văn hóa Nga và văn hóa Việt Nam là cực kỳ cao, được thể hiện rõ nét qua các thói quen ngôn ngữ và tín ngưỡng.

Ở Nga, khi một người xuất hiện lúc đang được nhắc đến, người Nga dùng câu «легок на помине» (nhẹ vía khi được nhắc tới). Người Việt có một câu thành ngữ cửa miệng cực kỳ phổ biến và chính xác cho tình huống này: “Vừa nhắc Tào Tháo, Tào Tháo tới”. Ngoài ra, chúng ta cũng thường thốt lên những câu cảm thán mang đậm tính tín ngưỡng như: “Thiêng thế!”, “Nhẹ vía thật!”, hoặc “Sống lâu trăm tuổi nhé, vừa mới nhắc xong!” để phản ứng lại sự trùng hợp («совпадение») này.

Thành ngữ của Việt Nam (nhắc Tào Tháo) mượn hình ảnh từ văn học, lịch sử phương Đông (Tam Quốc Diễn Nghĩa) để diễn tả tốc độ xuất hiện chớp nhoáng của một người. Trong khi đó, thành ngữ của Nga («легок на помине») lại bắt nguồn trực tiếp từ các nghi thức tín ngưỡng dân gian bản địa, liên quan trực tiếp đến việc tưởng nhớ, nhắc tên (“помин”) trong các truyền thống cổ xưa.


Khám phá thêm từ VOSTOK BUSINESS CONSULTING

Đăng ký để nhận các bài đăng mới nhất được gửi đến email của bạn.


Khám phá thêm từ VOSTOK BUSINESS CONSULTING

Đăng ký ngay để tiếp tục đọc và truy cập kho lưu trữ đầy đủ.

Tiếp tục đọc