Luật đầu tư 2025 mang số hiệu 143/2025/QH15 đã được Quốc hội Việt Nam chính thức thông qua vào ngày 11/12/2025 và bắt đầu có hiệu lực thi hành từ ngày 01/03/2026. Sự ra đời của khuôn khổ pháp lý mới này không chỉ đơn thuần là một nỗ lực cải cách thủ tục hành chính nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia mà còn là một tuyên ngôn rõ ràng về chính sách mở cửa sâu rộng, tạo ra một hành lang pháp lý linh hoạt, minh bạch và thân thiện hơn bao giờ hết đối với dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.
Tính khả thi pháp lý và tính hấp dẫn đối với các nhà đầu tư Nga tại thị trường Việt Nam được nâng cao rõ rệt thông qua một loạt các cơ chế quản lý mang tính đột phá. Điểm thay đổi mang tính cách mạng lớn nhất của Luật đầu tư 2025 nằm ở quy định tại khoản 2 điều 19, cho phép nhà đầu tư nước ngoài được quyền thành lập tổ chức kinh tế để thực hiện dự án đầu tư trước khi phải thực hiện các thủ tục xin cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Việc đảo ngược quy trình truyền thống vốn đã tồn tại nhiều thập kỷ này giúp các doanh nghiệp và tập đoàn Nga nhanh chóng có được tư cách pháp nhân hợp lệ tại Việt Nam. Nhờ đó, đối tác Nga có thể ngay lập tức tiến hành các công việc chuẩn bị thiết yếu để thâm nhập thị trường như ký kết các hợp đồng nguyên tắc về thuê cơ sở hạ tầng, tuyển dụng đội ngũ nhân sự chất lượng cao, thiết lập mạng lưới quan hệ đối tác ban đầu và khảo sát thực địa mà không phải chịu áp lực chờ đợi quá trình thẩm định dự án kéo dài hàng tháng trời. Đồng thời, sự dịch chuyển triết lý quản lý nhà nước từ tiền kiểm sang hậu kiểm đối với nhiều ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện giúp giảm thiểu đáng kể các rào cản gia nhập thị trường. Sự cắt giảm danh mục các ngành nghề kinh doanh có điều kiện tạo ra một môi trường đầu tư thông thoáng, giúp các luồng vốn từ Nga có thể chảy vào nền kinh tế Việt Nam một cách tự nhiên và hiệu quả nhất.
Bên cạnh những cải cách về thủ tục thành lập doanh nghiệp, khía cạnh pháp lý về chuẩn chất lượng và sự tương thích công nghệ cũng được củng cố vững chắc thông qua việc áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Cơ chế thử nghiệm này được tích hợp một cách có hệ thống không chỉ trong các quy định của Luật đầu tư 2025 áp dụng cho các khu công nghiệp và khu công nghệ cao mà còn được chi tiết hóa một cách chuyên sâu trong Luật trí tuệ nhân tạo 2025. Luật về trí tuệ nhân tạo mang số hiệu 134/2025/QH15 này cũng chính thức có hiệu lực từ ngày 01/03/2026, thiết lập một môi trường pháp lý bảo vệ sự đổi mới sáng tạo.
Việc áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho phép các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu của Nga tiến hành thử nghiệm các giải pháp tiên tiến nhất về an ninh mạng, phân tích dữ liệu lớn và tự động hóa công nghiệp trong một môi trường rủi ro được khoanh vùng và kiểm soát chặt chẽ bởi cơ quan quản lý nhà nước trước khi tiến hành thương mại hóa và triển khai rộng rãi trên toàn lãnh thổ. Điều này mang ý nghĩa chiến lược vô cùng to lớn khi Nga luôn được thế giới công nhận là cường quốc sở hữu thế mạnh truyền thống và nền tảng vững chắc về khoa học cơ bản, thuật toán và lập trình phức tạp, trong khi Việt Nam đang khao khát tiếp thu các công nghệ lõi để thúc đẩy nhanh chóng công cuộc chuyển đổi số quốc gia và xây dựng nền kinh tế tri thức.
Về phương diện thương mại đa phương và hội nhập kinh tế quốc tế, tính khả thi của việc hợp tác chiến lược được bảo đảm một cách vững chắc bởi mạng lưới các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam đã dày công đàm phán và tham gia. Việc Việt Nam là một trong số ít các quốc gia đồng thời là thành viên của cả Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương cùng Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực tạo ra một lợi thế cạnh tranh mang tính độc quyền và vô song trong khu vực Đông Nam Á. Các doanh nghiệp và tập đoàn sản xuất của Nga hoàn toàn có thể thiết lập các cơ sở sản xuất, nhà máy chế biến hoặc các liên doanh chiến lược tại lãnh thổ Việt Nam, tận dụng tối đa các ưu đãi đặc biệt về thuế quan để xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ sang các thị trường kinh tế đầu tàu khác ở khu vực châu Á Thái Bình Dương như Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và New Zealand.
Mặc dù vậy, để có thể hiện thực hóa thành công chiến lược thâm nhập thị trường gián tiếp này, các luồng hàng hóa và dịch vụ phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe về quy tắc xuất xứ, tỷ lệ nội địa hóa và các quy định về vệ sinh dịch tễ. Đây chính là không gian mở ra cơ hội hợp tác to lớn để các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các tập đoàn Nga, cung cấp các nguyên vật liệu phụ trợ và nhân công đóng gói nhằm đáp ứng các tiêu chí hàm lượng giá trị gia tăng nội địa.
Mặc dù có rất nhiều thuận lợi về mặt thể chế và pháp lý, tiến trình hợp tác thương mại và đầu tư giữa hai bên trong bối cảnh hiện nay vẫn phải đối mặt với hai rào cản mang tính cốt lõi và hệ trọng nhất là hình thức thanh toán quốc tế và hệ thống vận tải logistics. Các lệnh trừng phạt thứ cấp từ các quốc gia phương Tây đã làm suy yếu nghiêm trọng khả năng sử dụng hệ thống thanh toán quốc tế truyền thống và hạn chế phạm vi hoạt động của mạng lưới thẻ thanh toán nội địa của Nga. Để giải quyết tận gốc trở ngại này, chính phủ Liên bang Nga đã có những bước đi mang tính cách mạng khi chính thức triển khai sử dụng đồng rúp kỹ thuật số từ ngày 01/01/2026 cho các giao dịch thuộc hệ thống ngân sách nhà nước, và dự kiến sẽ bắt buộc áp dụng hình thức thanh toán này cho các ngân hàng lớn cùng các tập đoàn kinh tế có quy mô doanh thu trên 120 triệu rúp kể từ tháng 09/2026.
Sự kết hợp chiến lược giữa đồng rúp kỹ thuật số dựa trên công nghệ chuỗi khối và các cơ chế hoán đổi nội tệ song phương giữa ngân hàng trung ương hai nước sẽ tạo ra một kênh thanh toán và thanh toán bù trừ an toàn tuyệt đối, minh bạch và hoàn toàn không bị phụ thuộc hay chi phối bởi các hệ thống tài chính truyền thống của phương Tây. Về khía cạnh vận tải và logistics, tập đoàn FESCO của Nga đã đi tiên phong trong việc thiết lập tuyến hàng hải trực tiếp nối liền cảng Vladivostok ở vùng Viễn Đông với cảng Hải Phòng và hệ thống cảng tại thành phố Hồ Chí Minh, giúp rút ngắn kỷ lục thời gian giao nhận hàng hóa xuống chỉ còn từ bảy đến tám ngày so với mức hàng tuần lễ như trước đây. Tuyến đường vận tải biển huyết mạch này hiện đang duy trì tần suất ổn định một chuyến mỗi tuần và sử dụng các hệ thống container tiêu chuẩn, mở ra một hành lang logistics xuyên Á vững chắc, hiệu quả và có khả năng chống chịu cao trước các cú sốc đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong bối cảnh trật tự thế giới đơn cực đang dần nhường chỗ cho một trật tự đa cực phức tạp và khó đoán định, Việt Nam và các quốc gia thuộc ASEAN đang nổi lên và đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc an ninh, kinh tế của toàn bộ khu vực Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương.
Khả năng duy trì sự cân bằng chiến lược và tự chủ chiến lược của Việt Nam được định hình và hiện thực hóa một cách khéo léo thông qua trường phái ngoại giao cây tre, một triết lý ngoại giao mang đậm bản sắc dân tộc nhấn mạnh sự kiên định vững vàng về các nguyên tắc độc lập chủ quyền cốt lõi nhưng lại vô cùng linh hoạt, mềm dẻo và thực dụng trong các phương pháp tiếp cận và ứng xử quốc tế. Triết lý ngoại giao độc đáo này cho phép Việt Nam vừa có thể nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với các cường quốc hàng đầu phương Tây nhằm thu hút vốn và công nghệ, vừa có thể duy trì, trân trọng và làm sâu sắc thêm mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện truyền thống mang tính lịch sử với Liên bang Nga.
Đối với các nhà hoạch định chính sách tại Moscow, trong khuôn khổ bao trùm của chính sách đối ngoại hướng Đông, khu vực Đông Nam Á không chỉ đơn thuần là một thị trường tiêu thụ hàng hóa tiềm năng khổng lồ mà còn là một không gian địa chính trị mang tính chiến lược quyết định để Nga khẳng định vị thế cường quốc Âu Á của mình, đồng thời giúp nền kinh tế Nga giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực của các lệnh cô lập và cấm vận kinh tế khắt khe từ lục địa châu Âu.
Trong suốt chiều dài lịch sử hiện đại, Việt Nam từ lâu đã được giới quan sát quốc tế và các nhà phân tích chiến lược xem là cửa ngõ tự nhiên, thuận lợi và đáng tin cậy nhất để hàng hóa, công nghệ tiên tiến và dịch vụ của Nga tiến vào thâm nhập thị trường chung rộng lớn với hơn sáu trăm triệu dân của ASEAN. Tuy nhiên, vai trò cầu nối độc tôn và vị thế ưu tiên này của Việt Nam hiện đang vấp phải sự cạnh tranh quyết liệt và trỗi dậy mạnh mẽ chưa từng có từ phía Indonesia. Với tư cách là nền kinh tế có quy mô lớn nhất toàn khu vực, Indonesia đang ngày càng chứng tỏ tham vọng to lớn muốn trở thành một cường quốc tầm trung có sức ảnh hưởng trên phạm vi toàn cầu thông qua hàng loạt các động thái ngoại giao kinh tế mang tính chiến lược.
Việc Indonesia chính thức được kết nạp và tham gia vào khối các nền kinh tế mới nổi với tư cách là quốc gia đối tác chính thức, cùng với việc ký kết thành công hiệp định thương mại tự do mang tính bước ngoặt với liên minh kinh tế Á Âu vào tháng 12/2025 là những minh chứng rõ nét và thuyết phục nhất cho tham vọng vươn tầm này. Hiệp định thương mại tự do toàn diện giữa liên minh kinh tế Á Âu và Indonesia dự kiến sẽ giúp xóa bỏ ngay lập tức các rào cản thuế quan cho khoảng 94 phần trăm các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của khối, tạo ra một cú hích kinh tế khổng lồ cho dòng chảy thương mại song phương và thiết lập một hành lang mậu dịch tự do quy mô lớn. Lợi thế cạnh tranh vượt trội của Indonesia nằm ở quy mô thị trường nội địa khổng lồ với tầng lớp trung lưu đang tăng trưởng bùng nổ và nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng phong phú, những yếu tố cốt lõi khiến thủ đô Jakarta trở thành một thỏi nam châm thu hút sự chú ý của các tập đoàn năng lượng, công nghiệp khai khoáng và công nghệ của Nga.
Mặc dù phải đối mặt trực diện với sức ép cạnh tranh ngày càng gia tăng từ phía Indonesia, Việt Nam vẫn nắm giữ vững chắc những lợi thế mang tính cấu trúc thể chế không thể dễ dàng thay thế trong ngắn hạn. Khác biệt căn bản với Indonesia, quốc gia chủ yếu dựa vào quy mô thị trường nội địa, Việt Nam sở hữu một mạng lưới các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới có độ phủ sóng rộng khắp và sâu sắc nhất khu vực. Việc tận dụng một cách triệt để và thông minh các quy định của các hiệp định như Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương hay Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực giúp Việt Nam không chỉ đóng vai trò là một thị trường tiêu thụ cuối cùng mà còn vươn lên trở thành một mắt xích gia công, chế biến sâu và trung chuyển logistics quan trọng bậc nhất trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Hàng hóa cơ bản của Nga, từ nguyên vật liệu thô, khoáng sản, đến máy móc thiết bị bán thành phẩm, khi được nhập khẩu vào lãnh thổ Việt Nam và kết hợp với hàm lượng giá trị gia tăng nội địa thông qua quá trình gia công lắp ráp, sẽ có cơ hội tuyệt vời để vượt qua các hàng rào bảo hộ và tiếp cận các thị trường tiêu dùng khó tính và giàu có như Nhật Bản, Hàn Quốc và Úc với mức thuế suất ưu đãi tiệm cận mức không phần trăm. Sự hội nhập thể chế sâu rộng này biến Việt Nam thành một nền tảng sản xuất và xuất khẩu không thể thiếu trong chiến lược đa dạng hóa thị trường của các doanh nghiệp Nga.
Sự hợp tác song phương được thắt chặt này mang lại những cơ hội chiến lược vô cùng rõ ràng và mang tính tương hỗ cao độ cho cả hai phía. Đối với Việt Nam nói riêng và các quốc gia khu vực Đông Nam Á nói chung, Nga mang đến một cơ hội hiếm có để tiếp cận nguồn năng lượng hóa thạch dồi dào với chi phí cạnh tranh bậc nhất thế giới, bên cạnh đó là các công nghệ nền tảng tiên tiến về khoa học vật liệu mới, công nghệ hạt nhân dân sự an toàn và các giải pháp an ninh mạng toàn diện. Ở chiều ngược lại, đối với nền kinh tế Nga, Việt Nam và khối ASEAN mở ra một không gian sinh tồn kinh tế mới đầy sức sống, cung cấp nguồn cung dồi dào các sản phẩm tiêu dùng thiết yếu, hàng nông sản nhiệt đới, linh kiện điện tử tinh vi và quan trọng nhất là một bến đỗ an toàn, thân thiện để né tránh và phân tán các rủi ro địa chính trị ngày càng gia tăng từ phía phương Tây. Việc củng cố và giữ vững vai trò cầu nối chiến lược này đòi hỏi Việt Nam phải liên tục nâng cấp hệ thống cơ sở hạ tầng logistics hiện đại, đồng bộ hóa các tiêu chuẩn kỹ thuật số và tạo ra một môi trường thể chế pháp lý minh bạch, nơi các lợi ích kinh tế thiết thực được đặt lên hàng đầu và tách biệt hoàn toàn khỏi những biến động chính trị toàn cầu phức tạp.
Để có thể xây dựng một chiến lược hợp tác kinh tế mang tính khả thi và hiệu quả cao, việc nhìn nhận một cách khách quan, đa chiều và thực hiện so sánh đối chiếu mối quan hệ giữa Việt Nam cùng các quốc gia trong khu vực với các trung tâm quyền lực kinh tế lớn trên thế giới là một yêu cầu mang tính bắt buộc. Bức tranh toàn cảnh về các trụ cột quan hệ đối tác quốc tế cho thấy mỗi trục liên kết địa chính trị đều sở hữu những thế mạnh cốt lõi riêng biệt, song hành cùng những rào cản đặc thù khó vượt qua và mang một tính chất chiến lược hoàn toàn khác nhau.
Khi đi sâu phân tích mối quan hệ hữu nghị truyền thống giữa khu vực Đông Nam Á và Nga, thế mạnh chính nổi lên một cách rõ nét nhất là lĩnh vực năng lượng, công nghiệp quốc phòng và các nền tảng khoa học cơ bản vững chắc. Nga là một đối tác truyền thống đã cung cấp nền tảng kỹ thuật công nghiệp và nguồn năng lượng ổn định cho khu vực trong nhiều thập kỷ qua. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất ngăn cản sự bứt phá và mở rộng quy mô của mối quan hệ này trong bối cảnh hiện tại chính là hệ thống thanh toán quốc tế bị hạn chế do tác động của các lệnh trừng phạt tài chính, cùng với mạng lưới logistics vận tải chưa được phát triển đồng bộ và tương xứng với tiềm năng thực sự của hai bên. Tính chất của mối quan hệ đặc biệt này được định hình một cách sâu sắc bởi sự tin cậy chiến lược truyền thống, một tài sản vô giá mang tính phi vật thể được bồi đắp qua nhiều thế hệ lãnh đạo và hiếm khi bị lung lay hay tác động bởi các biến động lợi ích ngắn hạn.
Trong khi đó, trục quan hệ với phương Tây bao gồm các quốc gia công nghiệp phát triển thuộc nhóm G7 và liên minh châu Âu lại mang một sắc thái hoàn toàn khác biệt và mang tính thực dụng cao. Thế mạnh tuyệt đối không thể bàn cãi của trục quan hệ này nằm ở khả năng cung cấp nguồn vốn đầu tư trực tiếp khổng lồ, công nghệ cao mang tính dẫn dắt, các dịch vụ tài chính phái sinh hiện đại và một thị trường tiêu thụ rộng lớn với sức mua hàng đầu thế giới. Dù vậy, các rào cản lớn nhất trong tiến trình hợp tác lại xuất phát từ các hàng rào kỹ thuật vô cùng khắt khe do phương Tây tự đặt ra, đặc biệt là các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường xanh như cơ chế điều chỉnh biên giới carbon cùng với các điều khoản liên đới phức tạp về nhân quyền hay tiêu chuẩn lao động. Tính chất của quan hệ với phương Tây mang đậm dáng dấp của một đối tác chiến lược toàn diện kiểu mới, được xây dựng dựa trên sự đan xen về lợi ích kinh tế thực dụng, các nguyên tắc thị trường tự do và sự tôn trọng tính đa dạng về thể chế chính trị của nhau.
Đối với mối quan hệ láng giềng với Trung Quốc, thế mạnh chính không thể phủ nhận là sự gắn kết chặt chẽ và phụ thuộc lẫn nhau của các chuỗi cung ứng sản xuất khu vực, khả năng hỗ trợ phát triển các dự án hạ tầng quy mô lớn với chi phí thấp và hoạt động thương mại xuyên biên giới nhộn nhịp. Lợi thế tuyệt đối về khoảng cách địa lý khiến nền kinh tế lớn thứ hai thế giới trở thành đối tác thương mại lớn nhất không thể thay thế của hầu hết các quốc gia Đông Nam Á. Song, rào cản lớn nhất luôn chực chờ gây bất ổn lại nằm ở các tranh chấp địa chính trị và chủ quyền phức tạp trên biển, cùng với tình trạng nhập siêu hàng hóa kéo dài và ngày càng phình to của nhiều quốc gia trong khu vực đối với nền kinh tế khổng lồ này. Tính chất của mối quan hệ với Trung Quốc luôn là một sự đan xen vô cùng tinh tế và nhạy cảm giữa láng giềng hữu nghị, vừa hợp tác kinh tế sâu rộng vừa cạnh tranh chiến lược không ngừng nghỉ nhằm bảo vệ không gian sinh tồn.
Khi thực hiện phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức nhằm đối chiếu lợi thế tương đối của việc hợp tác với Nga so với các đối tác lớn khác, ta thấy rõ ràng Nga sở hữu một ưu thế cạnh tranh đặc biệt về tính ổn định chính trị và sự thiếu vắng các áp đặt chính trị vào các thỏa thuận kinh tế thương mại. Trong khi các đối tác phương Tây thường có xu hướng gắn kèm các khoản viện trợ phát triển và ưu đãi thương mại với các yêu cầu cải cách thể chế nội bộ, và Trung Quốc mang lại cảm giác bất an tiềm ẩn về an ninh lãnh thổ lâu dài, Liên bang Nga cung cấp một hình mẫu hợp tác thuần túy dựa trên nguyên tắc lợi ích song trùng và bình đẳng. Điểm yếu cơ bản của Nga trong cuộc đua này là sự thiếu hụt các nguồn vốn tài chính khổng lồ để trực tiếp tài trợ cho các đại dự án hạ tầng giao thông so với năng lực của Trung Quốc và thiếu các công nghệ tiêu dùng cá nhân tiên tiến so với các tập đoàn phương Tây.
Tuy nhiên, cơ hội lịch sử đang mở ra khi Nga đang bị cô lập một phần khỏi thị trường châu Âu, khiến họ sẵn sàng chia sẻ các công nghệ lõi quan trọng và đưa ra các nhượng bộ thương mại sâu sắc hơn nhiều cho các đối tác thân thiện ở châu Á. Thách thức lớn nhất vẫn luôn là rủi ro bị liên đới từ các lệnh trừng phạt thứ cấp, một vấn đề đòi hỏi các quốc gia khu vực phải sở hữu một nghệ thuật quản trị rủi ro pháp lý và tài chính hết sức khéo léo và tinh vi.
Để mối quan hệ kinh tế thực sự phát triển tương xứng với nền tảng quan hệ chính trị ngoại giao tốt đẹp, trọng tâm hợp tác trong những thập kỷ tới không thể chỉ mãi bó hẹp trong các lĩnh vực khai thác tài nguyên dầu khí truyền thống hay các hợp đồng mua bán vũ khí quân sự. Tầm nhìn chiến lược dài hạn hướng đến năm 2050 đòi hỏi cả hai bên phải thực hiện một sự chuyển trục mạnh mẽ và dứt khoát sang các lĩnh vực mang tính đột phá tương lai, tập trung cốt lõi vào nền kinh tế xanh, tiến trình chuyển đổi số toàn diện và khát vọng kiến tạo các chuỗi cung ứng bền vững có sức chống chịu cao.
Kinh tế xanh và quá trình chuyển đổi năng lượng công bằng đóng vai trò là nền tảng sống còn cho sự phát triển bền vững của toàn khu vực Đông Nam Á, nơi nhu cầu tiêu thụ điện năng phục vụ công nghiệp hóa và đô thị hóa được dự báo sẽ tăng gấp đôi vào năm 2050. Nga, với tư cách là một cường quốc năng lượng hàng đầu thế giới, hoàn toàn có thể đóng vai trò then chốt mang tính định hướng trong quá trình này. Sự tham gia của Nga không chỉ thông qua việc cung cấp nguồn khí tự nhiên hóa lỏng với các cơ chế giá linh hoạt tiệm cận mức cạnh tranh 1 USD/MMBTU ở các khâu bán buôn nền tảng nhằm thay thế than đá, mà còn thông qua việc trực tiếp chuyển giao công nghệ năng lượng tái tạo.
Hợp tác phát triển các siêu dự án điện gió ngoài khơi là một lĩnh vực chứa đựng tiềm năng đầy hứa hẹn. Đường bờ biển dài và sức gió ổn định của Việt Nam khi được kết hợp với năng lực kỹ thuật hàng hải xuất sắc, khoa học vật liệu siêu bền và kinh nghiệm xây dựng các công trình biển phức tạp trong điều kiện khắc nghiệt của Nga sẽ tạo ra những tổ hợp năng lượng sạch khổng lồ. Hơn thế nữa, hợp tác chiến lược trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân dân sự, ứng dụng các thế hệ lò phản ứng mô đun nhỏ mới nhất đảm bảo tính an toàn tuyệt đối, sẽ cung cấp nguồn điện chạy nền vô cùng ổn định, hỗ trợ đắc lực và lấp đầy các khoảng trống cung ứng cho mạng lưới điện thông minh của toàn khu vực.
Chuyển đổi số và kiến tạo nền kinh tế tri thức chính là không gian hợp tác vô tận tiếp theo cần được khai phá. Với việc Việt Nam chính thức áp dụng đạo luật trí tuệ nhân tạo tiên tiến từ tháng 03/2026, cơ sở pháp lý vững chắc cho các hoạt động nghiên cứu và triển khai công nghệ thông minh mang tính rủi ro cao đã được xác lập một cách minh bạch. Dựa trên nền tảng này, Nga và các quốc gia khu vực có thể đẩy mạnh hợp tác toàn diện về an ninh mạng, bảo vệ an toàn cho cơ sở hạ tầng trọng yếu quốc gia và hợp tác phát triển các trung tâm dữ liệu lớn siêu cấp. Việc ứng dụng linh hoạt các thuật toán trí tuệ nhân tạo của Nga trong công tác quy hoạch đô thị thông minh, phân tích dữ liệu y tế cộng đồng và tối ưu hóa hệ thống logistics giao thông sẽ giúp cải thiện đột phá năng suất lao động và nâng tầm năng lực cạnh tranh quốc gia của các nước Đông Nam Á trên bản đồ công nghệ toàn cầu.
Song song với việc nỗ lực phát triển công nghệ cao, việc kiến tạo một chuỗi cung ứng bền vững và có khả năng tự phục hồi trước các cú sốc toàn cầu là một nhiệm vụ mang tính quyết định đến sự thành bại của chiến lược. Khái niệm chiến lược về một hành lang kinh tế nối liền lục địa Á Âu bao la với khu vực Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương năng động cần được hiện thực hóa khẩn trương thông qua việc kết nối hạ tầng vật lý liền mạch.
Quá trình tái thiết này bắt đầu từ việc hiện đại hóa quy mô lớn các trung tâm logistics trung chuyển tại khu vực Viễn Đông của Nga, điển hình là siêu cảng Vladivostok, biến nơi đây thành một cửa ngõ xuất khẩu hàng hóa hiện đại bậc nhất. Đầu cầu tiếp nhận chiến lược tại khu vực Đông Nam Á sẽ là hệ thống các cảng nước sâu và khu thương mại tự do quy mô lớn tại Việt Nam như vùng kinh tế ven biển phía nam Hải Phòng và khu thương mại tự do Cái Mép Hạ thuộc khu vực phía nam đang được quy hoạch khẩn trương. Các khu vực trọng điểm này sẽ được trang bị hệ thống quản lý cảng biển thông minh ứng dụng công nghệ chuỗi khối, tự động hóa toàn trình khâu bốc dỡ, cho phép tiếp nhận các siêu tàu trọng tải khổng lồ và xử lý hàng hóa với tốc độ tối đa, từ đó thiết lập một chuỗi cung ứng miễn nhiễm hoàn toàn với các điểm nghẽn giao thông toàn cầu truyền thống.
Sự khác biệt rõ nét về mô hình quản lý công và tư duy điều hành kinh tế giữa Nga và các quốc gia khu vực Đông Nam Á đòi hỏi một sự đồng bộ hóa chính sách ở mức độ vĩ mô nhằm tạo ra tiếng nói chung. Liên bang Nga hiện đang vận hành nền kinh tế với sự can thiệp và định hướng mạnh mẽ từ nhà nước thông qua các tập đoàn quốc doanh khổng lồ nắm giữ các nguồn tài nguyên then chốt, trong khi Việt Nam và các nước trong khu vực lại đang nỗ lực đa dạng hóa các thành phần kinh tế, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và lấy khu vực tư nhân làm động lực tăng trưởng chính.
Để thu hẹp khoảng cách về mô hình này, hai bên cần khẩn trương thiết lập các ủy ban liên chính phủ hoạt động với tần suất thường xuyên hơn, đóng vai trò như các tổ chức điều phối tối cao giúp giải quyết nhanh chóng các vướng mắc hành chính, tháo gỡ rào cản pháp lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho các nhà đầu tư song phương.
Các khuyến nghị biện pháp song phương cấp bách dành cho chính phủ hai nước bao gồm việc xây dựng một cơ chế phòng vệ thương mại chung nhằm bảo vệ các doanh nghiệp vừa và nhỏ trước rủi ro của các lệnh trừng phạt tài chính phi lý. Các quốc gia liên quan cần thúc đẩy mạnh mẽ các thỏa thuận thanh toán bù trừ song phương, cho phép các doanh nghiệp xuất nhập khẩu giao dịch trực tiếp bằng hệ thống nội tệ hoặc sử dụng dòng tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành để giảm thiểu chi phí chuyển đổi ngoại tệ. Việc dỡ bỏ triệt để các rào cản hành chính phi thuế quan, đặc biệt là việc hài hòa hóa các tiêu chuẩn kiểm dịch động thực vật đối với hàng nông sản nhiệt đới, sẽ kích thích mạnh mẽ dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài hai chiều và mở rộng quy mô thương mại.
Lộ trình thực thi chiến lược hợp tác đầy tham vọng này cần được phân định rõ ràng thành ba giai đoạn phát triển để đảm bảo tính hiện thực, khả năng cung cấp nguồn lực và khả năng đo lường hiệu quả một cách chính xác.
Giai đoạn cấp bách trong khoảng một đến ba năm tới tập trung toàn lực vào việc khơi thông các điểm nghẽn hệ thống đang cản trở dòng chảy thương mại. Nhiệm vụ trọng tâm của chính phủ là ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết và hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp thích ứng ngay lập tức với các quy định tự do hóa của Luật đầu tư 2025. Các cơ quan quản lý tài chính cần thiết lập ngay các hành lang thanh toán an toàn, mở rộng việc thí điểm thanh toán bằng đồng rúp kỹ thuật số trong các giao dịch thương mại trọng điểm có giá trị lớn. Đồng thời, đây cũng là thời điểm vàng để các doanh nghiệp logistics tối ưu hóa sức chứa và tăng cường tần suất của tuyến vận tải hàng hải trực tiếp nối Vladivostok đến các cảng biển của Việt Nam, xây dựng nền móng hạ tầng vững chắc cho luồng lưu thông hàng hóa ổn định trong tương lai.
Giai đoạn trung hạn từ năm đến mười năm tới được định vị là thời kỳ tăng tốc bứt phá và mở rộng quy mô hợp tác trên mọi lĩnh vực. Đây là giai đoạn triển khai toàn diện và thực chất chương trình hợp tác thương mại và đầu tư chiến lược giữa ASEAN và Nga giai đoạn 2026 đến 2035, một văn kiện định hướng mang tính nền tảng. Trọng điểm đầu tư của giai đoạn này là hiện thực hóa các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn, đưa vào vận hành thương mại các trung tâm lưu trữ và xử lý dữ liệu chung của khu vực, đồng thời tích hợp sâu hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật số giữa các nước. Chính phủ các nước cần dũng cảm ban hành các chính sách ưu đãi thuế mang tính đột phá cho các doanh nghiệp công nghệ cao và năng lượng xanh dám tiên phong thiết lập cơ sở sản xuất tại các khu kinh tế đặc biệt.
Giai đoạn tầm nhìn chiến lược đến năm 2050 hướng tới việc hoàn thiện một hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn, tích hợp sâu rộng và hoàn toàn tự chủ. Mục tiêu vĩ mô cao nhất là đạt được sự trung hòa carbon trong toàn bộ các hoạt động sản xuất công nghiệp chung, kết nối hoàn chỉnh mạng lưới điện thông minh xuyên quốc gia và tự động hóa hoàn toàn chuỗi cung ứng logistics bằng trí tuệ nhân tạo. Quan hệ đối tác khi đó sẽ vượt qua ranh giới của các hiệp định thương mại hàng hóa đơn thuần để trở thành một liên minh kinh tế sâu rộng, cùng chia sẻ công nghệ lõi và tham gia định hình các tiêu chuẩn quản trị toàn cầu mới.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp tham gia vào quá trình này, giải pháp cốt lõi để giảm thiểu tối đa rủi ro pháp lý và tổn thất tài chính trong bối cảnh địa chính trị phân mảnh là áp dụng linh hoạt mô hình liên doanh hoặc thiết lập các liên minh chiến lược với đối tác bản địa. Thay vì theo đuổi hình thức đầu tư sở hữu hoàn toàn dễ vấp phải rào cản bảo hộ, các doanh nghiệp Nga nên chủ động hợp tác với các tập đoàn bản địa uy tín để thành lập các pháp nhân nội địa mới, sử dụng nền tảng pháp lý thân thuộc của nước sở tại nhằm vận hành dự án. Mô hình hợp tác chia sẻ này không chỉ giúp tận dụng triệt để sự am hiểu thị trường địa phương, chia sẻ gánh nặng tài chính đầu tư ban đầu mà còn tạo ra một lớp bảo vệ vững chắc về mặt pháp lý trước các biến động chính sách bất ngờ từ bên ngoài.
Để có thể chuyển hóa thành công những khuyến nghị chính sách vĩ mô thành các dự án thương mại thực tiễn mang lại lợi nhuận, sự tham gia đồng hành của các tổ chức tư vấn chuyên nghiệp đóng vai trò như một chất xúc tác nền tảng không thể thiếu. VBC tự hào là một đơn vị tư vấn chiến lược cấp cao, sở hữu sự am hiểu sâu sắc và tường tận về văn hóa kinh doanh phương Đông, hệ thống pháp luật phức tạp và các đặc thù địa chính trị nhạy cảm của cả thị trường Á Âu rộng lớn và khu vực Đông Nam Á năng động.
Khả năng đóng góp cốt lõi của tổ chức nằm ở việc cung cấp một hệ sinh thái các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp toàn diện và được cá nhân hóa cao độ theo từng nhu cầu cụ thể. Trước tiên, đối mặt với những thay đổi mang tính cách mạng nhưng cũng đầy phức tạp từ Luật đầu tư 2025 và cơ chế quản lý hậu kiểm, các chuyên gia pháp lý dày dặn kinh nghiệm của tổ chức sẽ đồng hành sát sao cùng nhà đầu tư trong việc hoạch định chiến lược gia nhập thị trường an toàn nhất. Quá trình này đảm bảo việc xin cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và quy trình thẩm định dự án đầu tư diễn ra thuận lợi, tiết kiệm thời gian và tuân thủ tuyệt đối các quy định pháp luật sở tại.
Thông qua các dịch vụ nghiên cứu thị trường chuyên sâu và xây dựng các mô hình dự báo rủi ro định lượng, tổ chức giúp các tập đoàn kinh tế đánh giá chính xác tính khả thi thương mại của dự án, từ đó đưa ra quyết định tối ưu về lựa chọn địa điểm đặt nhà máy sản xuất, trung tâm phân phối logistics hay thiết lập văn phòng đại diện tại các khu kinh tế chiến lược trọng điểm như dải ven biển Hải Phòng hay cụm cảng nước sâu Vũng Tàu.
Bên cạnh các yếu tố pháp lý, dịch vụ quản trị quá trình kinh doanh và hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực của tổ chức sẽ giải quyết triệt để bài toán thiếu hụt nhân sự quản lý chất lượng cao và giúp tối ưu hóa hệ thống vận hành nội bộ cho các liên doanh quốc tế mới thành lập. Đối với vấn đề nhạy cảm về rào cản bất đồng ngôn ngữ và khác biệt văn hóa doanh nghiệp, đội ngũ dịch thuật chuyên ngành và đại diện thương mại chuyên nghiệp sẽ đóng vai trò là chiếc cầu nối giao tiếp vững chắc. Đội ngũ này đảm bảo mọi bản hợp đồng thương mại, các tài liệu kỹ thuật phức tạp trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, trí tuệ nhân tạo đều được chuyển ngữ một cách chính xác tuyệt đối về mặt thuật ngữ, góp phần quan trọng vào việc xây dựng sự thấu hiểu sâu sắc và niềm tin cậy chiến lược lẫn nhau giữa các đối tác đến từ hai nền văn hóa.
Bằng việc kết hợp nhuần nhuyễn tầm nhìn chiến lược vĩ mô dài hạn với các công cụ thực thi vi mô sắc bén và linh hoạt, tổ chức cam kết sát cánh cùng các cơ quan chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp hai nước trong hành trình chung tay kiến tạo một kỷ nguyên hợp tác kinh tế thịnh vượng, mang tính bền vững cao và trường tồn đến năm 2050 và tiếp tục vươn xa hơn nữa trong tương lai.