Bối cảnh kinh tế và địa chính trị toàn cầu trong giai đoạn 2025–2026 đang hội tụ tạo nên một cơn bão hoàn hảo, thúc đẩy thị trường kim loại quý chuyển dịch mạnh mẽ từ vai trò hàng hóa thông thường sang tài sản an ninh quốc gia . Yếu tố địa chính trị hiện nay không còn là rủi ro bên lề mà đã trở thành động lực chính định hình giá cả, với sự phân cực sâu sắc giữa phương Đông và phương Tây buộc dòng vốn đầu tư phải tìm đến các tài sản phi chính trị để trú ẩn .
Chính quyền Hoa Kỳ với các chính sách ngoại giao cưỡng ép, bao gồm việc gây sức ép lên vấn đề lãnh thổ Greenland và đe dọa áp thuế từ 25% đến 100% lên các đối tác thương mại lâu năm như Canada, Mexico và Liên minh Châu Âu, đang làm xói mòn niềm tin vào sự ổn định của các liên minh phương Tây truyền thống . Bên cạnh đó, các điểm nóng xung đột lan rộng từ Ukraine sang Venezuela và Iran, cùng với việc tiết chế chuỗi cung ứng kim loại từ phía Nga và Nam Phi, đã buộc Hoa Kỳ và các đồng minh phải chạy đua ký kết các liên minh khoáng sản chiến lược nhằm giảm sự phụ thuộc nguồn cung . Xu hướng phi đô la hóa cũng đang diễn ra mạnh mẽ khi khối BRICS và các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Trung Quốc, tích cực gia tăng dự trữ vàng để tránh rủi ro bị đóng băng tài sản tương tự như trường hợp của Nga .
Về mặt kinh tế vĩ mô, thế giới đang mắc kẹt trong mô hình thống trị tài khóa, nơi các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc và các nước Châu Âu vận hành với thâm hụt ngân sách khổng lồ từ 6% đến 9% GDP . Nợ công của Hoa Kỳ đã vượt mức 114% GDP, dẫn đến lo ngại rằng khoản nợ này chỉ có thể được xử lý thông qua việc in tiền và lạm phát hóa, khiến lạm phát lõi tại nhiều quốc gia vẫn duy trì ở mức cao và khó kiểm soát . Mặc dù thị trường kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ sẽ cắt giảm lãi suất trong năm 2026, nhưng việc đề cử nhân sự có quan điểm diều hâu vào vị trí lãnh đạo cơ quan này đầu năm 2026 đã gây ra những cú sốc ngắn hạn và lo ngại về chính sách thắt chặt tiền tệ .
Sự kết hợp giữa rủi ro địa chính trị và mất niềm tin vào tiền pháp định đã kích hoạt làn sóng giao dịch chống mất giá tiền tệ, đẩy giá vàng phá vỡ mốc 5.000 USD/ounce vào đầu năm 2026 . Khi vàng trở nên đắt đỏ, dòng tiền đầu tư bắt đầu lan tỏa sang các tài sản thay thế bị định giá thấp hơn như bạc và bạch kim, đặc biệt tại thị trường Trung Quốc nơi người dân đang tìm kiếm kênh bảo toàn vốn thay thế cho bất động sản và chứng khoán .
Tác động của bối cảnh này lên từng loại kim loại là rất rõ rệt và phân hóa. Vàng tiếp tục khẳng định vị thế là tài sản trú ẩn tối thượng trước nguy cơ vỡ nợ công và chiến tranh, trong khi bạch kim được hưởng lợi kép từ vai trò tiền tệ thay thế và vai trò chiến lược trong an ninh năng lượng và kinh tế hydro . Việc Trung Quốc tái phân loại bạch kim thành khoáng sản chiến lược là minh chứng cho sự giao thoa giữa kinh tế và an ninh quốc gia . Ngược lại, palladium chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ các rủi ro trừng phạt nhắm vào Nga và các chính sách thuế quan ô tô, khiến giá cả biến động mạnh theo tin tức chính trị . Bạc, được ví như vàng trên steroid, đang hưởng lợi lớn từ nhu cầu của ngành công nghiệp quốc phòng và điện tử trong bối cảnh các cường quốc chạy đua vũ trang và công nghệ .
Đối với Việt Nam, sự biến động này đặt ra nhiều thách thức cho nền kinh tế vốn có độ mở lớn. Các ngành công nghiệp sản xuất và lắp ráp ô tô, điện tử sẽ phải đối mặt với áp lực chi phí đầu vào tăng cao do giá kim loại quý leo thang . Về mặt công nghệ, thế giới đang ứng dụng mạnh mẽ bạch kim và bạc trong các máy điện phân PEM để sản xuất hydro xanh và các bộ xúc tác hiệu suất cao cho xe lai hybrid, những công nghệ hiện được nắm giữ bởi các quốc gia tiên tiến như Đức, Nhật Bản và Trung Quốc . Khả năng tự phát triển các công nghệ lõi này tại Việt Nam hiện còn hạn chế và chủ yếu phụ thuộc vào hoạt động chuyển giao công nghệ thông qua các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài . Để không bị tụt hậu, Việt Nam cần có chiến lược tiếp cận công nghệ chủ động hơn thông qua hợp tác quốc tế, đặc biệt là trong lĩnh vực tái chế và chế biến sâu để giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu đang ngày càng khan hiếm .
VBC, với vị thế là đơn vị tư vấn chiến lược kinh doanh hàng đầu, đóng vai trò cầu nối quan trọng giúp các doanh nghiệp Việt Nam thích ứng với trật tự kinh tế mới đầy biến động này . Chúng tôi cung cấp các dịch vụ phân tích thị trường chuyên sâu và cảnh báo rủi ro chuỗi cung ứng, giúp doanh nghiệp định vị lại chiến lược mua hàng và quản lý tồn kho hiệu quả . VBC hỗ trợ kết nối và xúc tiến chuyển giao công nghệ tiên tiến từ các đối tác toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng sạch và vật liệu mới, nhằm nâng cao năng lực sản xuất nội địa . Bên cạnh đó, dịch vụ tư vấn tài chính doanh nghiệp của chúng tôi sẽ giúp các công ty tiếp cận các nguồn vốn xanh và xây dựng cơ chế phòng ngừa rủi ro tỷ giá và giá cả hàng hóa . Thông qua mạng lưới đối tác rộng khắp tại các trung tâm tài chính lớn, VBC cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp tối ưu hóa hoạt động và nắm bắt cơ hội trong kỷ nguyên biến động .