Việc Sàn giao dịch Tương lai Quảng Châu hay còn gọi là GFEX chính thức ra mắt các hợp đồng tương lai bạch kim và palladium vào tháng 12/2025 đã đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong cán cân quyền lực tài chính toàn cầu. Từ góc độ của VBC, đây không đơn thuần là sự mở rộng công cụ tài chính mà là một nước cờ chiến lược nhằm thiết lập cơ chế phát hiện giá độc lập, tước bỏ quyền định đoạt vốn dĩ thuộc về các trung tâm phương Tây như London hay New York. Động thái này cho phép Bắc Kinh kiểm soát chuỗi cung ứng kim loại quý chiến lược giai đoạn 2025–2026 thông qua việc định danh bằng đồng Nhân dân tệ và áp dụng các tiêu chuẩn giao hàng phục vụ trực tiếp cho nhu cầu công nghiệp.
Sự chuyển dịch trọng tâm từ phương Tây sang phương Đông đang diễn ra mạnh mẽ khi Trung Quốc tận dụng vị thế là thị trường tiêu thụ bạch kim lớn nhất thế giới để định hình lại luật chơi. Thay vì chấp nhận mức giá được quyết định bởi giới đầu cơ tài chính tại LBMA hay NYMEX, cơ chế mới tại GFEX phản ánh chính xác các yếu tố cung cầu thực tế trong nội địa Trung Quốc. Điểm đột phá nằm ở việc chấp nhận bạch kim dạng xốp hay sponge làm tiêu chuẩn giao hàng bên cạnh dạng thỏi truyền thống. Điều này cho thấy ưu tiên tuyệt đối của Bắc Kinh đối với nhu cầu sản xuất thực tế, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp mũi nhọn như sản xuất ô tô, hóa chất và nền kinh tế hydro, thay vì chỉ phục vụ mục đích tích trữ tài sản.
Cơ chế này đã tạo ra một hiện tượng thị trường đặc biệt là sự tách biệt về giá hay price premium, khi giá giao dịch tại Thượng Hải và Quảng Châu thường xuyên cao hơn so với giá thế giới tại London hay COMEX. Mức chênh lệch này hoạt động như một lực hút nam châm khổng lồ, thu gom dòng chảy vật chất kim loại từ khắp nơi trên thế giới đổ về các kho dự trữ của Trung Quốc. Đối với Hoa Kỳ và EU, điều này tạo ra rủi ro an ninh nguồn cung nghiêm trọng khi lượng kim loại quý cần thiết cho chuyển đổi xanh bị hút về phía Đông. Trong khi đó, Liên bang Nga với tư cách là nhà sản xuất lớn có thể hưởng lợi bằng cách chuyển hướng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc để tận dụng mức giá cao hơn và tránh các rào cản từ phương Tây.
Tác động của chiến lược này lan tỏa rộng khắp khu vực Châu Á và ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam. Với nền kinh tế đang hội nhập sâu rộng, Việt Nam chịu tác động kép từ biến động giá nguyên liệu đầu vào cho ngành công nghiệp lắp ráp ô tô và điện tử. Việc Trung Quốc kiểm soát giá có thể dẫn đến chi phí sản xuất tăng cao hoặc khan hiếm nguồn cung cục bộ. Về mặt công nghệ, thế giới đang ứng dụng bạch kim trong công nghệ pin nhiên liệu hydro và xúc tác khí thải, những công nghệ mà các nước phát triển như Đức, Nhật Bản đã làm chủ. Tại Việt Nam, khả năng tự phát triển các công nghệ lõi này còn hạn chế và phụ thuộc nhiều vào chuyển giao công nghệ từ nước ngoài.
Việt Nam hiện chưa đủ tiềm lực để tự thiết lập một cơ chế định giá tương tự hay tự chủ hoàn toàn về công nghệ chế biến sâu kim loại quý ở trình độ cao. Con đường khả thi nhất là tham gia vào chuỗi cung ứng với vai trò đối tác chiến lược và phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ liên quan. Để đạt được điều này, các doanh nghiệp Việt cần chủ động đa dạng hóa nguồn cung và sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro giá cả. Chính phủ và doanh nghiệp cần hợp tác để tiếp nhận chuyển giao công nghệ xử lý và tái chế kim loại quý từ các đối tác tiên tiến, từ đó giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu đang ngày càng đắt đỏ.
Để ngăn chặn tình trạng đầu cơ quá nóng đe dọa ổn định công nghiệp, nhà chức trách Trung Quốc đã áp dụng các giới hạn giao dịch nghiêm ngặt từ ngày 29/12/2025 sau khi giá bạch kim tăng vọt. Động thái này khẳng định mục tiêu kiên định của họ là an ninh tài nguyên chứ không biến sàn giao dịch thành sòng bạc tài chính. Trong bối cảnh biến động phức tạp này, các doanh nghiệp cần một chiến lược quản trị chuỗi cung ứng và rủi ro giá cả bài bản.
VBC với kinh nghiệm tư vấn chiến lược chuyên sâu sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam và quốc tế thích ứng với trật tự mới này. Chúng tôi cung cấp các giải pháp phân tích thị trường, tư vấn quản trị rủi ro chuỗi cung ứng và chiến lược mua hàng chiến lược giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí đầu vào. Ngoài ra, dịch vụ tư vấn chuyển giao công nghệ và kết nối đầu tư của VBC sẽ là cầu nối giúp các đơn vị trong nước tiếp cận với các tiến bộ kỹ thuật toàn cầu, đảm bảo vị thế vững chắc trong chuỗi giá trị mới.