Thị trường kim loại quý toàn cầu trong giai đoạn 2025–2026 đang bước vào một siêu chu kỳ tăng giá chưa từng có tiền lệ nhưng đồng thời cũng đối mặt với những thách thức cấu trúc và rủi ro địa chính trị nghiêm trọng. Theo nhận định của VBC, đây là thời điểm mà cơ hội lợi nhuận đi kèm với nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng, đòi hỏi các doanh nghiệp và nhà đầu tư phải có chiến lược quản trị rủi ro tinh vi để tồn tại trước những biến động cực đoan của thị trường tài chính và hàng hóa.
Yếu tố địa chính trị hiện nay không chỉ đóng vai trò là động lực thúc đẩy giá tài sản trú ẩn mà còn là nguyên nhân chính gây ra sự đứt gãy của chuỗi cung ứng toàn cầu. Chính quyền Hoa Kỳ với các đe dọa áp thuế quan từ 25% đến 100% lên các đối tác thương mại chiến lược như Canada hay Mexico và Liên minh Châu Âu đang đặt ngành công nghiệp ô tô vào tình trạng báo động đỏ. Sự gián đoạn trong sản xuất ô tô sẽ tác động trực tiếp đến nhu cầu tiêu thụ nhóm kim loại bạch kim vốn phụ thuộc lớn vào bộ xúc tác khí thải. Bên cạnh đó nguy cơ Hoa Kỳ áp đặt các biện pháp trừng phạt mới hoặc thuế chống bán phá giá lên palladium của Nga, quốc gia chiếm khoảng 40% sản lượng toàn cầu, có thể dẫn đến tình trạng tê liệt nguồn cung cho các nhà sản xuất ô tô phương Tây. Những căng thẳng quốc tế như vấn đề ngoại giao tại Greenland hay bất ổn tại Iran và Venezuela càng làm gia tăng tâm lý lo ngại rủi ro và thúc đẩy dòng vốn tìm đến vàng nhưng lại gây ra những biến động khó lường cho các kim loại công nghiệp thiết yếu.
Bối cảnh kinh tế vĩ mô và chính sách tiền tệ cũng đang tạo ra những cơn sóng gió lớn cho thị trường khi sự kỳ vọng vào việc cắt giảm lãi suất va phải thực tế chính trị phức tạp. Việc đề cử nhân sự có quan điểm diều hâu vào vị trí lãnh đạo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đầu năm 2026 đã gây ra cú sốc tâm lý mạnh mẽ khiến giá vàng và bạc sụt giảm sâu vào cuối tháng 01/2026. Rủi ro thanh khoản trở nên hiện hữu khi biến động giá quá nhanh buộc các sàn giao dịch lớn như CME và GFEX phải tăng yêu cầu ký quỹ, dẫn đến tình trạng thanh lý hàng loạt các vị thế đầu tư sử dụng đòn bẩy cao. Điều này tạo ra các đợt sụt giảm giá đột ngột và làm xói mòn niềm tin của các nhà đầu tư ngắn hạn, đồng thời đặt ra bài toán khó về quản lý dòng tiền cho các doanh nghiệp sản xuất cần bảo hiểm giá nguyên liệu.
Sự mất cân đối cung cầu tuy tạo đà tăng giá nhưng cũng chứa đựng rủi ro phá hủy nhu cầu trong dài hạn khi chi phí nguyên liệu vượt quá ngưỡng chịu đựng của nền công nghiệp. Với giá bạc vượt mức 100 USD mỗi ounce, ngành năng lượng mặt trời đang chịu áp lực lớn buộc phải tìm kiếm các công nghệ thay thế sử dụng đồng hoặc giảm hàm lượng bạc trong tấm pin quang điện. Tại các thị trường nhạy cảm về giá như Ấn Độ và Trung Quốc, nhu cầu trang sức vàng và bạch kim đang suy giảm rõ rệt. Một nút thắt công nghệ nghiêm trọng khác là sự phụ thuộc của công nghệ điện phân PEM vào iridium, một kim loại cực hiếm không đủ nguồn cung để đáp ứng mục tiêu hydro xanh toàn cầu. Nếu không có giải pháp thay thế, sự phát triển của nền kinh tế hydro và nhu cầu bạch kim đi kèm sẽ bị kìm hãm đáng kể. Thêm vào đó nguồn cung từ hoạt động tái chế ô tô cũ không phục hồi như kỳ vọng do người tiêu dùng có xu hướng giữ xe lâu hơn trong bối cảnh kinh tế khó khăn.
Rủi ro cấu trúc khai thác tập trung quá mức vào Nam Phi và Nga đang đe dọa an ninh nguồn cung toàn cầu khi các mỏ tại Nam Phi đối mặt với chi phí vận hành tăng cao và tình trạng thiếu điện triền miên. Việc thiếu vắng các dự án khai thác mới trong thập kỷ qua đồng nghĩa với việc nguồn cung sẽ không thể phản ứng kịp thời với đà tăng giá hiện tại. Về dài hạn sự chuyển dịch sang xe điện vẫn là mối đe dọa lớn nhất đối với nhu cầu bạch kim và palladium khi công nghệ động cơ đốt trong dần bị thay thế. Mặc dù tốc độ tăng trưởng xe điện có phần chậm lại nhưng xu hướng loại bỏ dần xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch là không thể đảo ngược, buộc ngành công nghiệp khai khoáng phải tìm kiếm các ứng dụng mới để duy trì đà tăng trưởng.
Tại Việt Nam tác động của làn sóng tăng giá này là rất rõ rệt khi chi phí nhập khẩu nguyên liệu cho ngành lắp ráp ô tô và điện tử gia tăng làm giảm biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Về mặt công nghệ thế giới đang tập trung phát triển các giải pháp tái chế hiệu suất cao và công nghệ xúc tác nano giảm thiểu lượng kim loại quý cần sử dụng, với sự dẫn đầu của Đức và Nhật Bản. Việt Nam hiện chưa có khả năng tự phát triển các công nghệ lõi này và chủ yếu phụ thuộc vào chuyển giao từ nước ngoài. Để đảm bảo an ninh nguyên liệu Việt Nam cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế để tiếp nhận công nghệ tái chế rác thải điện tử và xúc tác ô tô thải bỏ, biến đây thành nguồn cung thứ cấp quan trọng giảm bớt sự phụ thuộc vào nhập khẩu.
VBC với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam điều hướng qua giai đoạn đầy biến động này thông qua các giải pháp tư vấn chiến lược toàn diện. Chúng tôi cung cấp dịch vụ phân tích rủi ro chuỗi cung ứng và tư vấn các công cụ phòng ngừa rủi ro giá cả giúp doanh nghiệp chủ động trong kế hoạch sản xuất kinh doanh. Bên cạnh đó VBC hỗ trợ kết nối chuyển giao công nghệ tái chế tiên tiến từ các đối tác toàn cầu và tư vấn tái cấu trúc tài chính để doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn vốn trong môi trường lãi suất biến động. Quý đối tác có thể tham khảo thêm các giải pháp chuyên sâu của chúng tôi tại trang web chính thức vbc.com.