VOSTOK BUSINESS CONSULTING

Khi đi sâu vào phân tích lộ trình hiện thực hóa kỷ nguyên số tại Liên bang Nga, có thể thấy việc triển khai mạng di động thế hệ thứ năm không chỉ dừng lại ở các mốc thời gian mà được định hình cụ thể thông qua năng lực công nghiệp nội địa và các mô hình kinh doanh thích ứng cao.

Xét về bản đồ phủ sóng chiến lược, mặc dù tài liệu từ Ủy ban Nhà nước về Tần số Vô tuyến (GKRCH) đặt tầm nhìn dài hạn đến 84 thành phố lớn vào năm 2035, nhưng trong giai đoạn khởi động ngay cuối tháng 6 này, nguồn lực hạ tầng sẽ được tập trung tối đa vào bốn trung tâm khu vực hạt nhân bao gồm Thành phố Moscow, St. Petersburg, Kazan và Nizhny Novgorod.

Việc lựa chọn các đô thị này mang tính toán thực tế rất rõ ràng. Trong khi Moscow và St. Petersburg đóng vai trò là hai siêu đô thị tiêu thụ dữ liệu lớn nhất nước, thì Kazan từ lâu đã là “thung lũng Silicon” thử nghiệm công nghệ của Nga, còn Nizhny Novgorod chính là nơi ghi nhận cột mốc thực địa quan trọng khi vận hành thành công trạm gốc nội địa đầu tiên vào tháng 5 vừa qua. Sau khi hoàn thiện thử nghiệm tại bốn lõi kinh tế này, mạng 5G sẽ nhanh chóng mở rộng quy mô sang 16 thành phố có mật độ trên một triệu dân, tạo đà bùng nổ cho mục tiêu 40 đô thị vào năm 2030.

Sự dịch chuyển về mặt địa lý này được hỗ trợ trực tiếp bởi cuộc chạy đua nội địa hóa phần cứng viễn thông. Quy định bắt buộc của Bộ Phát triển Kỹ thuật số Nga về việc sử dụng thiết bị sản xuất 100% trong nước – vốn từng bị hoài nghi là rào cản bất khả thi sau khi Ericsson và Nokia rút lui – nay đã hình thành thế chân kiềng vững chắc giữa ba tập đoàn công nghệ lớn là Yadro, Irteya (thuộc nhà mạng MTS) và Bulat (thuộc Rostelecom).

Minh chứng rõ nét nhất là việc tập đoàn Yadro đã bắt đầu sản xuất hàng loạt tháp thu phát sóng tại tổ hợp nhà máy công nghệ cao ở Dubna. Mới đây, nhà mạng Megafon phối hợp cùng Yadro đã chính thức đưa trạm gốc nội địa đầu tiên vào khai thác thương mại tại trung tâm lịch sử của Nizhny Novgorod, chạy trên dải tần trung bình 1800 MHz và đạt tốc độ ổn định 110 Mbit/s. Song song đó, công ty Irteya cũng đã hoàn thiện các giải pháp phần mềm SingleRAN cho phép tích hợp đồng thời các chuẩn GSM/LTE/5G trên cùng một khối phần cứng. Lộ trình của Chính phủ Nga quy định tỷ lệ nội địa hóa thiết bị viễn thông trong các mạng 5G mới sẽ tăng dần theo từng năm và phải đạt ít nhất 50% vào năm 2030.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất trong chuỗi nghiên cứu này lại nằm ở bài toán kinh tế vi mô. Việc Nga phải triển khai 5G trên băng tần đặc thù 4,4–4,9 GHz khiến chi phí xây dựng trạm phát sóng cao hơn khoảng 30% đến 40% so với băng tần vàng 3,5 GHz toàn cầu, do yêu cầu mật độ trạm dày hơn để bù đắp cho sự suy hao khoảng cách tín hiệu.

Để giải quyết mâu thuẫn giữa chi phí đầu tư khổng lồ và sức mua của thị trường, các nhà mạng Nga đang áp dụng một chiến lược thương mại rất linh hoạt. Thay vì bán các gói cước 5G độc lập với giá đắt đỏ như mô hình của các nhà mạng phương Tây, nhà mạng Megafon đã tiên phong triển khai giải pháp tích hợp mang tên “Chế độ 5G” (5G Mode). Người dùng chỉ cần trả thêm một khoản phí nhỏ vào gói cước 4G hiện tại. Khi thiết bị di chuyển vào vùng có sóng 5G, hệ thống sẽ tự động mở băng thông tối đa; ở những vùng chưa có sóng, thuật toán phần mềm sẽ tự động tối ưu hóa cấu hình mạng LTE để tăng tốc độ truyền tải thêm 60%.

Nhờ cơ chế trợ giá hạ tầng từ chính phủ và lợi thế cạnh tranh của khối bốn nhà mạng lớn, chi phí sử dụng dữ liệu 5G thực tế trên mỗi Gigabyte tại Nga được dự báo vẫn sẽ nằm trong nhóm rẻ nhất thế giới, đi theo hướng tiếp cận đại chúng của thị trường Trung Quốc nhằm lấy số lượng thuê bao bù đắp chi phí cố định.