Sự chú ý của thế giới đang bị hút chặt vào những diễn biến leo thang từng ngày tại vùng Vịnh. Khi các cường quốc phương Tây đang phải gồng mình xử lý một cuộc khủng hoảng đa mặt trận, một xu hướng âm thầm nhưng rõ nét đang diễn ra: sự “ấm dần lên” trong các mối quan hệ ngoại giao với Moscow và cánh cửa để Nga đường hoàng bước trở lại trung tâm của bàn cờ chính trị quốc tế đang dần hé mở.

Kể từ năm 2022, Nga đã phải đối mặt với các lệnh trừng phạt chưa từng có và sự cô lập từ phương Tây do cuộc xung đột tại Ukraine. Tuy nhiên, bàn cờ địa chính trị không bao giờ đứng yên. Khi xung đột vùng Vịnh đạt đến cao trào, đe dọa trực tiếp đến an ninh năng lượng và sự ổn định kinh tế toàn cầu, các quốc gia—kể cả những đối thủ cứng rắn nhất của Nga—buộc phải đánh giá lại các ưu tiên chiến lược của mình dựa trên nguyên tắc Realpolitik (Chính trị thực dụng).

Sự leo thang ở Trung Đông, đặc biệt là tại vùng Vịnh, là nút thắt cổ chai của nền kinh tế toàn cầu. Khi rủi ro an ninh tại đây lên đến đỉnh điểm, phương Tây (đặc biệt là Mỹ và Châu Âu) buộc phải tái phân bổ nguồn lực quân sự, tài chính và ngoại giao. Sự dàn trải này tạo ra một hệ quả tất yếu: sự chú ý và nguồn lực dành cho mặt trận Đông Âu bị suy giảm. Các cử tri và giới tinh hoa chính trị tại Mỹ và Châu Âu ngày càng tỏ ra mệt mỏi với việc duy trì nguồn viện trợ khổng lồ vô thời hạn cho Ukraine trong khi nền kinh tế nội địa đối mặt với lạm phát và nguy cơ suy thoái do giá năng lượng tăng cao. Việc Washington phải tập trung bảo vệ các đồng minh Trung Đông và duy trì tự do hàng hải tạo ra một khoảng trống, cho phép Moscow giảm bớt áp lực quân sự và ngoại giao ở sườn phía Tây.

Nga luôn là một siêu cường năng lượng. Khi vùng Vịnh—trái tim của ngành công nghiệp dầu mỏ thế giới—chìm trong lửa đạn, nguồn cung năng lượng toàn cầu đối mặt với cú sốc tồi tệ nhất kể từ thập niên 1970. Đây chính là lúc lá bài năng lượng của Nga phát huy tối đa sức mạnh. Mặc dù Châu Âu đã nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung kể từ năm 2022, nhưng họ vẫn phụ thuộc lớn vào khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và dầu mỏ mua qua các nước trung gian (như Ấn Độ). Nếu nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn nặng nề, thế giới không thể bù đắp nổi khoảng trống đó nếu tiếp tục loại trừ hoàn toàn năng lượng của Nga.

Sự hợp tác chặt chẽ giữa Nga và Saudi Arabia trong khuôn khổ OPEC+ mang lại cho Moscow quyền lực định giá to lớn. Trong một cuộc khủng hoảng vùng Vịnh, Nga có thể đóng vai trò cứu tinh giải quyết nhu cầu năng lượng, hoặc ngược lại, dùng nó làm vũ khí đàm phán để buộc phương Tây phải dỡ bỏ dần các lệnh trừng phạt. Sự “ấm lên” trong quan hệ lúc này không xuất phát từ sự đồng thuận về hệ tư tưởng, mà là sự thỏa hiệp sinh tồn của các nền kinh tế đang thiếu năng lượng.

Trái ngược với sự đổ vỡ quan hệ với phương Tây, Nga đã dành nhiều thập kỷ để xây dựng mạng lưới quan hệ phức tạp và sâu rộng tại Trung Đông. Moscow là một trong số ít các cường quốc toàn cầu có thể ngồi chung bàn với tất cả các bên tham chiến: từ Iran, Syria đến Saudi Arabia, UAE và Israel.

Khi xung đột vùng Vịnh đạt đỉnh điểm, Mỹ thường bị coi là thiên vị (do mối quan hệ đồng minh chiến lược với Israel và mâu thuẫn sâu sắc với Iran). Trái lại. Moscow là đường dây liên lạc thiết yếu với Tehran. Phương Tây, dù muốn hay không, sẽ phải nhờ đến sự trung gian của Nga để ngăn chặn một cuộc chiến tranh toàn diện có thể sử dụng vũ khí hủy diệt hàng loạt hoặc đóng cửa eo biển Hormuz. Các quốc gia Arab vùng Vịnh, dù là đối tác an ninh của Mỹ, đang ngày càng thể hiện sự độc lập chiến lược. Việc họ thắt chặt quan hệ với Nga (và cả Trung Quốc) là cách để đa dạng hóa rủi ro và buộc Washington phải nhượng bộ.

Sự xuất hiện của các nhà ngoại giao Nga trong vai trò trung gian hòa giải tại Trung Đông sẽ là minh chứng rõ ràng nhất cho sự trở lại của Moscow trên chính trường quốc tế. Phương Tây không thể cô lập một quốc gia đang nắm giữ chìa khóa giải quyết cuộc khủng hoảng lớn nhất toàn cầu.

Sự trở lại chính trường quốc tế của Nga không có nghĩa là Nga sẽ quay về cấu trúc quan hệ G8 như trước năm 2014. Sự “ấm lên” này mang một hình hài mới: Sự dịch chuyển trọng tâm về phía Nam Bán Cầu (Global South). Cùng với Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil và các thành viên mới từ Trung Đông (như UAE, Ai Cập, Ethiopia, Iran), Nga đang định hình một cấu trúc tài chính và chính trị song song, giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng USD (phi đô la hóa) và hệ thống SWIFT. Nhiều quốc gia ở Châu Phi, Châu Mỹ Latinh và Châu Á không nhìn nhận cuộc xung đột Ukraine qua lăng kính của phương Tây. Họ coi Nga là một đối tác chống lại chủ nghĩa bá quyền và là nhà cung cấp lương thực, năng lượng, vũ khí giá rẻ.

Khi xung đột vùng Vịnh làm suy yếu trật tự thế giới do Mỹ dẫn dắt, các quốc gia Nam Bán Cầu càng có động lực để đoàn kết. Nga, với tư cách là một thành viên cốt cán của khối này, tự nhiên sẽ được nâng tầm ảnh hưởng.

Vậy sự “ấm lên” với phương Tây sẽ diễn ra như thế nào? Việc này sẽ không bắt đầu bằng những cái ôm ngoại giao hay các tuyên bố xin lỗi. Nó sẽ bắt đầu bằng những nhượng bộ thầm lặng mang tính kỹ thuật. Các ngân hàng châu Âu có thể dần được phép nối lại các giao dịch liên quan đến năng lượng và lương thực với Nga dưới vỏ bọc “nhân đạo” hoặc “ổn định thị trường”. Để tập trung vào vùng Vịnh, phương Tây có thể gây áp lực buộc Kiev phải chấp nhận một giải pháp ngừng bắn theo kịch bản đóng băng xung đột (tương tự như vĩ tuyến 38 ở Triều Tiên), qua đó tạo cớ để phương Tây giảm dần cường độ trừng phạt Nga.

Nga sẽ dần được mời trở lại tham gia các hội nghị thượng đỉnh về an ninh toàn cầu, biến đổi khí hậu, và kiểm soát vũ khí, bởi đơn giản là thế giới không thể giải quyết các vấn đề này nếu thiếu một quốc gia chiếm 1/8 diện tích lục địa Trái Đất.

Xung đột vùng Vịnh leo thang không phải là nguyên nhân trực tiếp làm thay đổi bản chất của nước Nga, nhưng nó là chất xúc tác mạnh mẽ làm thay đổi nhận thức và hành vi của cộng đồng quốc tế đối với Moscow. Thế giới đang bước vào một kỷ nguyên đa cực tàn khốc, nơi lợi ích quốc gia đè bẹp các giá trị lý tưởng. Trong bối cảnh phương Tây bị kéo căng, năng lượng bị đe dọa, và tiếng nói của Nam Bán Cầu trỗi dậy, sự cô lập Nga trở thành một chính sách quá đắt đỏ và phi thực tế. Dù muốn hay không, thế giới sẽ phải học cách chung sống và chấp nhận sự trở lại của LB Nga trên bàn cờ lớn – không phải với tư cách là một đối tác dễ chịu, mà là một cực quyền lực không thể bỏ qua.