Thời gian gần đây, hệ thống ngân hàng Nga đã có một bước tiến đáng chú ý trong việc bảo vệ người dùng khỏi các bẫy lừa đảo tài chính bằng cách tích hợp trực tiếp nút “Hoàn tiền” (Вернуть деньги) vào Hệ thống thanh toán nhanh (СБП – SBP).
Chiêu trò lừa đảo này không mới nhưng luôn biến tướng và rất hiệu quả. Bước đầu, nạn nhân bất ngờ nhận được một khoản tiền từ người lạ. Kẻ gian gọi điện, đóng giả là người chuyển nhầm, dùng lời lẽ khẩn thiết (hoặc đe dọa) yêu cầu nạn nhân chuyển trả lại số tiền đó, nhưng vào một số tài khoản hoặc số điện thoại khác. Nếu đồng ý, nạn nhân vô tình biến thành một Drop (Дроп) – một mắt xích trung chuyển trong đường dây rửa tiền do kẻ gian ăn cắp từ người khác. Hậu quả pháp lý rất nặng nề như bị ngân hàng đưa vào danh sách đen, đóng băng toàn bộ tài khoản, cho đến việc phải đối mặt với trách nhiệm hình sự từ cơ quan chức năng.
Để cắt đứt chuỗi rửa tiền này, các ngân hàng lớn đã có những động thái giúp khách hàng bớt đi những rủi ro này. Nút “Hoàn tiền” cho phép người dùng chỉ với một click trả lại tiền chính xác cho người gửi ban đầu (cùng số tài khoản/số điện thoại gốc). Điều này triệt tiêu hoàn toàn khả năng tiền bị tuồn sang một tài khoản thứ ba của tổ chức lừa đảo. Chỉ tính riêng tại T-Bank (áp dụng từ tháng 12/2025), trong hơn 3 tháng, tính năng này đã được sử dụng 183.000 lần, cứu vãn 672 triệu RUB khỏi tay những kẻ lừa đảo. Con số này minh chứng cho sự cần thiết và tính cấp bách của công cụ này.
Cộng đồng người Việt tại Nga thường có tâm lý e ngại rắc rối, đôi khi hạn chế về tiếng Nga và có bản tính hay giúp đỡ người khác. Đây là những điểm yếu mà kẻ gian rất dễ lợi dụng. Dưới đây là 5 Quy Tắc Vàng tự bảo vệ mình khi nhận được khoản tiền lạ:
- KHÔNG BAO GIỜ chuyển khoản thủ công sang tài khoản khác. Nếu có người gọi điện xin lại tiền, tuyệt đối không tự tay thực hiện lệnh chuyển khoản (perevod) sang một số thẻ hay số điện thoại mà họ đọc cho bạn. Dù họ có năn nỉ, khóc lóc hay dọa dẫm báo cảnh sát. Hãy nhớ: Việc bạn chuyển tiền đi nơi khác chính là lúc bạn phạm tội.
- Sử dụng nút “Hoàn tiền” (Вернуть деньги) của hệ thống: Mở ứng dụng ngân hàng, tìm đến giao dịch nhận tiền lạ đó. Nếu thấy nút “Hoàn tiền/Вернуть”, hãy bấm vào đó. Hệ thống sẽ tự động trả về đúng nơi nó xuất phát. Bạn hoàn toàn vô can.
- Cắt đứt liên lạc với kẻ lạ: Không đôi co, không giải thích. Nếu có số lạ gọi đến đòi tiền, hãy nói ngắn gọn: “Tôi sẽ báo ngân hàng xử lý” (Я сообщу в банк для разбирательства), sau đó cúp máy và chặn số.
- Chủ động liên hệ Ngân hàng: Nếu ứng dụng của bạn chưa cập nhật nút “Hoàn tiền”, hoặc đã quá hạn 10-30 ngày, hãy lập tức nhắn tin cho bộ phận hỗ trợ (Чат с поддержкой) trên app. Nội dung nhắn có thể là: “Мне пришел неизвестный перевод. Я не знаю отправителя. Пожалуйста, верните деньги обратно” (Tôi nhận được khoản chuyển tiền lạ. Tôi không biết người gửi. Vui lòng hoàn lại tiền).
- Không tiêu xài số tiền đó: Việc sử dụng số tiền không phải của mình cũng cấu thành tội chiếm đoạt tài sản. Hãy cứ để số tiền đó trong tài khoản cho đến khi ngân hàng giải quyết xong.
Hãy chia sẻ thông tin này đến người thân, bạn bè, đặc biệt là những cô chú lớn tuổi hoặc các du học sinh mới sang Nga, những người chưa rành về các chiêu trò lừa đảo qua ứng dụng ngân hàng (ứng dụng Sberbank, T-Bank, VTB…).