Việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào ngành dầu khí và năng lượng không chỉ là một bước tiến về hiệu suất mà còn tạo ra một cục diện mới trong lĩnh vực an ninh mạng. Theo đánh giá từ góc độ chuyên gia của VBC, chúng ta đang đứng trước một “thanh gươm hai lưỡi”: một mặt, AI là lá chắn phòng thủ tối tân; mặt khác, nó lại mở rộng bề mặt tấn công cho các mối đe dọa kỹ thuật số.
Trong vai trò là công cụ bảo vệ, AI đang chuyển đổi cách thức giám sát an ninh từ thụ động sang chủ động. Tại các thị trường lớn như Trung Quốc, các hệ thống tự động phát hiện mối đe dọa đã trở thành tiêu chuẩn trong quy hoạch phát triển ngành hóa dầu. Tại LB Nga, các diễn đàn chiến lược như “Lãnh thổ đối thoại năng lượng” đã khẳng định rằng an ninh mạng cho tổ hợp nhiên liệu – năng lượng (TЭК) phải được phát triển song hành với AI và bản sao số. Việc tích hợp các hệ thống bảo vệ thông tin (СЗИ) trực tiếp vào kiến trúc của bản sao số (Digital Twins) tại các tập đoàn như Rosneft hay Gazprom Neft là minh chứng cho thấy bảo mật hiện nay là một thành phần hữu cơ của công nghệ vận hành, không còn là một lớp bổ sung tách biệt.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra là vô cùng lớn khi quá trình số hóa làm gia tăng các điểm yếu của hệ thống theo cấp số nhân. Việc kết nối hàng triệu thiết bị IoT, cảm biến giếng khoan và các giải pháp đám mây đã vô tình tạo ra vô số điểm truy cập mới cho các hành vi tấn công độc hại. Rủi ro về quy định và rào cản chia sẻ dữ liệu cũng là một trở ngại lớn. Các công ty dầu khí thường áp dụng những tiêu chuẩn an ninh nghiêm ngặt và riêng biệt, khiến việc triển khai AI trên diện rộng hoặc dựa trên dữ liệu dùng chung trở nên khó khăn.
Đối với Việt Nam, đây là vấn đề mang tính thời sự cấp bách. Khi PVN và các doanh nghiệp năng lượng đẩy mạnh lộ trình mỏ kỹ thuật số và nhà máy thông minh, nguy cơ về các cuộc tấn công mạng vào hạ tầng trọng yếu quốc gia sẽ tăng cao. Kinh nghiệm từ LB Nga trong giai đoạn 2024-2025 cho thấy việc tuân thủ quy định và đảm bảo an toàn thông tin phải là ưu tiên hàng đầu trong mọi dự án AI công nghiệp. Sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài cũng đặt ra bài toán về chủ quyền số và khả năng tự chủ trong việc ứng phó với các lỗ hổng bảo mật xuyên biên giới.
Về mặt kinh tế và thương mại, an ninh mạng trong ngành năng lượng đang trở thành một lĩnh vực hợp tác đầy tiềm năng giữa Việt Nam và LB Nga. Việc chia sẻ các giải pháp bảo mật nội sinh, cùng phát triển các tiêu chuẩn chung cho an ninh mạng dầu khí sẽ giúp cả hai quốc gia củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, đồng thời giảm thiểu các rủi ro chính trị phát sinh từ việc gián đoạn nguồn cung do tấn công mạng.
VBC với vị thế là đơn vị tư vấn kinh doanh hàng đầu, nhận diện rằng an ninh mạng không chỉ là kỹ thuật mà còn là quản trị rủi ro chiến lược. Chúng tôi giúp doanh nghiệp cân bằng giữa khát vọng tối ưu hóa bằng AI và nhiệm vụ bảo vệ tài sản số cốt lõi.
Các dịch vụ mà VBC có thể thực hiện nhằm hiện thực hóa các khuyến cáo về an ninh mạng bao gồm:
- Tư vấn thiết lập khung quản trị an ninh mạng cho các dự án chuyển đổi số và ứng dụng AI.
- Đánh giá lỗ hổng bảo mật và kiểm tra tính an toàn cho hệ thống bản sao số và hạ tầng IoT trong dầu khí.
- Xây dựng quy trình vận hành tiêu chuẩn (SOP) về bảo mật dữ liệu, phù hợp với cả quy định của Việt Nam và các chuẩn mực quốc tế.
- Tư vấn lựa chọn và triển khai các giải pháp AI phòng thủ tự động, giúp phát hiện sớm và ngăn chặn các cuộc tấn công vào hệ thống điều khiển công nghiệp (ICS/SCADA).
- Đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ quản lý và kỹ thuật về nhận thức rủi ro an ninh mạng trong kỷ nguyên AI.
- Hỗ trợ kết nối các nhà cung cấp giải pháp an ninh mạng hàng đầu từ LB Nga để triển khai tại thị trường Việt Nam.
Việc đầu tư vào an ninh mạng ngay từ giai đoạn thiết kế AI sẽ giúp các doanh nghiệp dầu khí Việt Nam tránh được những tổn thất kinh tế khổng lồ và đảm bảo an ninh năng lượng bền vững. VBC cam kết cung cấp những giải pháp tư vấn thực tế nhất để bảo vệ thành quả của quá trình số hóa.