Sự trỗi dậy của Agentic AI (AI tác nhân) được dự báo sẽ tạo ra những gián đoạn đáng kể đối với mô hình kinh doanh phần mềm truyền thống, đặc biệt là các mô hình Phần mềm dạng dịch vụ (SaaS). Dưới đây là các tác động cụ thể đến cách tính phí phần mềm:
Đe dọa mô hình tính phí theo đầu người
Mô hình kinh doanh SaaS truyền thống thường dựa vào việc bán giấy phép sử dụng cho từng nhân viên. Tuy nhiên, Agentic AI đang làm thay đổi cơ bản nhu cầu này. Agentic AI có khả năng tự động hóa các quy trình phức tạp và thực hiện các tác vụ thay cho con người, dẫn đến việc các doanh nghiệp có thể cần ít nhân viên văn phòng hơn. Ít nhân viên hơn đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ mua ít giấy phép phần mềm (subscriptions/licenses) hơn.
UBS cảnh báo về sự gián đoạn đối với các mô hình kinh doanh phần mềm dựa trên số lượng “ghế” lao động trí óc. Khi AI làm giảm nhu cầu nhân lực trong các lĩnh vực dịch vụ, doanh thu từ việc bán giấy phép theo đầu người sẽ bị đe dọa.
Chuyển dịch sang mô hình “Phần mềm theo yêu cầu”
Agentic AI không chỉ sử dụng phần mềm mà còn có khả năng tạo ra phần mềm hoặc quy trình làm việc ngay lập tức. Sam Altman (OpenAI) được trích dẫn trong báo cáo của UBS nhận định rằng “ý tưởng về phần mềm theo yêu cầu sẽ là một phần định hình của kỷ nguyên GPT-5”. Điều này ngụ ý rằng thay vì mua các gói phần mềm cố định dài hạn, doanh nghiệp có thể sử dụng AI để tạo ra các giải pháp tức thời khi cần thiết.
Các mô hình của OpenAI được xem là mối đe dọa đối với các doanh nghiệp như HubSpot (marketing) và DocuSign (hợp đồng), vì AI có thể tự động hóa các chức năng này mà không cần phần mềm trung gian truyền thống.
Áp lực chuyển đổi sang mô hình dựa trên kết quả hoặc tiêu dùng
Do rủi ro từ việc giảm số lượng người dùng, các công ty phần mềm buộc phải thay đổi cách họ kiếm tiền. Thay vì tính phí cố định hàng tháng, các công ty có thể chuyển sang tính phí dựa trên mức độ sử dụng tài nguyên hoặc API của AI. Mô hình tính phí có thể chuyển sang dựa trên kết quả hoặc giá trị mà AI tạo ra cho doanh nghiệp, thay vì công cụ được cung cấp.
Áp lực giảm phát lên giá dịch vụ phần mềm
Sự hiệu quả của Agentic AI tạo ra áp lực giảm giá (deflationary) đối với ngành phần mềm và dịch vụ IT. UBS ghi nhận rằng một số hợp đồng thuê ngoài quy trình kinh doanh (BPO) và dịch vụ IT đang được định giá với mức giảm chi phí lên tới 35% trong 5 năm tới nhờ GenAI, so với mức giảm chỉ 10% trước đây. AI làm giảm rào cản gia nhập đối với việc tạo ra phần mềm (thông qua AI coding), dẫn đến nhiều cạnh tranh hơn và áp lực giảm giá đối với các nhà cung cấp phần mềm hiện hữu.
Cơ hội cho các công ty tích hợp sâu (“AI 2.0”)
Mặc dù có rủi ro, nhưng cũng có cơ hội cho các công ty phần mềm biết cách thích ứng:
- Từ cơ sở hạ tầng sang ứng dụng: Thị trường đang chuyển từ giai đoạn xây dựng cơ sở hạ tầng sang giai đoạn “AI 2.0” – nơi các ứng dụng doanh nghiệp sử dụng AI để giải quyết vấn đề thực tế (như SAP hay ServiceNow) có thể tạo ra lợi nhuận mới.
- Tự động hóa quy trình: Các công ty như Microsoft (với Copilot) hay các nền tảng tích hợp Agentic AI vào hệ điều hành có thể bù đắp sự sụt giảm số lượng người dùng bằng cách tăng giá trị trên mỗi người dùng còn lại thông qua năng suất cao hơn.
Agentic AI buộc ngành phần mềm phải tách rời doanh thu khỏi số lượng nhân viên của khách hàng. Các nhà cung cấp phần mềm sẽ phải chuyển từ việc bán công cụ cho con người sang bán kết quả tự động hóa do AI thực hiện.