- Tập đoàn đóng tàu Trung Quốc (HGC) vừa bàn giao 4 tàu kéo trạm phá băng lớp Arc4 cho hạm đội Nga để vận hành trên Tuyến đường biển Phương Bắc (NSR).
- Sự kiện đánh dấu bước tiến trong hợp tác chiến lược Nga – Trung nhằm phát triển cơ sở hạ tầng hàng hải tại Bắc Cực, phục vụ kế hoạch mở rộng NSR đến năm 2035.
- Việc thương mại hóa hành lang vận tải Á – Âu qua Bắc Cực sẽ tái định hình bản đồ logistics toàn cầu, mở ra dư địa tối ưu hóa chi phí vận tải và năng lượng cho doanh nghiệp Việt Nam.
Sự kiện Trung Quốc đóng mới và chuyển giao tàu chuyên dụng cho Nga khẳng định nỗ lực dỡ bỏ rào cản kỹ thuật để khai thác tối đa Tuyến đường biển Phương Bắc. Tuyến vận tải này rút ngắn đáng kể khoảng cách từ châu Á sang châu Âu so với ngả kênh đào Suez. Việc liên tục bổ sung các trạm cứu hộ, tàu phá băng chuyên dụng kéo giảm tỷ lệ rủi ro an toàn hàng hải, trực tiếp biến vùng biển băng giá thành hành lang lưu thông chiến lược cho hàng hóa và năng lượng toàn cầu.
Lịch sử thương mại đường biển luôn phụ thuộc vào các huyết mạch truyền thống như eo biển Malacca hay kênh đào Suez, vốn cực kỳ nhạy cảm với xung đột địa chính trị. Những đứt gãy chuỗi cung ứng tại Biển Đỏ thời gian qua bộc lộ rõ điểm yếu của mô hình logistics đơn cực. Việc Nga vận hành 42 tàu phá băng và tiếp tục đặt hàng phương tiện mới cho thấy lộ trình quyết liệt nhằm phá thế độc quyền hàng hải, tạo ra trục lưu thông dự phòng đủ sức san sẻ áp lực cho các tuyến đường phía Nam.
Sự hình thành trục logistics Phương Bắc tạo ra tác động kép đến cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Ở khía cạnh năng lượng, chi phí khai thác và vận chuyển dầu mỏ, khí tự nhiên từ Nga sang Bắc Á được tối ưu hóa, giúp bình ổn giá nhiên liệu và vật tư hóa dầu cho các ngành sản xuất trong nước. Về mặt vận tải, khi một lượng lớn hàng hóa của Trung Quốc và Đông Bắc Á chuyển hướng đi Bắc Âu qua ngả Bắc Cực, sức ép cạnh tranh chỗ trống trên các tàu container tuyến Suez sẽ hạ nhiệt. Điều này giúp các doanh nghiệp xuất khẩu dệt may, da giày, nông sản của Việt Nam dễ dàng đàm phán cước phí, tránh rủi ro thiếu hụt container rỗng và các khoản phụ phí mùa cao điểm do ách tắc cục bộ gây ra.
Các doanh nghiệp logistics nội địa cần bám sát tiến độ mở cửa thương mại tuyến NSR để tư vấn khách hàng tái cấu trúc lộ trình vận chuyển hàng đi châu Âu. Bộ phận xuất nhập khẩu tại các nhà máy nên đưa kịch bản lưu thông thay thế này vào bàn đàm phán giá CIF/FOB với đối tác quốc tế nhằm đạt được mức chiết khấu tốt nhất. Các hiệp hội ngành hàng phải tăng cường chia sẻ thông tin về xu hướng dịch chuyển trọng tâm của đội tàu quốc tế, hỗ trợ hội viên thiết lập hợp đồng thuê tàu trung hạn để khóa chi phí logistics ở mức có lợi.
Hành lang hàng hải Á – Âu qua Bắc Cực đang chuyển từ dự án chiến lược sang giai đoạn khai thác thực tế nhờ sự cộng hưởng tài chính và kỹ thuật giữa Nga – Trung. Doanh nghiệp Việt Nam cần tích hợp biến số logistics này vào bài toán quản trị chuỗi cung ứng. Việc chủ động thích ứng với bản đồ thương mại đa cực giúp triệt tiêu rủi ro đứt gãy do xung đột tại Trung Đông, đồng thời bảo vệ vững chắc biên lợi nhuận thông qua khả năng kiểm soát chi phí vận tải và giá nguyên liệu đầu vào.

