Thị trường năng lượng 24/10/2021

Bloomberg cho biết, các quan chức G20 đang không thể đi đến thống nhất về quan điểm liên quan đến loại bỏ nhiệt điện than ngay trước thềm hội nghị thượng đỉnh khí hậu COP 26. Cuộc họp trù bị dự kiến diễn ra ngày 31/10 tại Rome. Cuộc khủng hoảng năng lượng châu Âu, châu Á ảnh hưởng đến an ninh năng lượng hầu hết các nền kinh tế lớn đã khiến các nhà lãnh đạo xem xét lại quan điểm loại bỏ than đá tức thời, đến nay, mục tiêu loại bỏ hoàn toàn điện than được chuyển đổi thành dừng tài trợ các dự án nhiệt điện than nước ngoài

Thời gian qua, các nền kinh tế lớn nhất như Mỹ, Trung Quốc, EU, Nhật Bản, Ấn Độ đều đã phải tăng tỷ trọng than trong cán cân năng lượng, đặc biệt trong bối cảnh sản lượng từ các nguồn NLTT giảm sút, giá khí đốt thế giới tăng mạnh một lần nữa chứng minh vai trò nhiên liệu hóa thạch khi các nguồn NLTT thay thế chưa sẵn sàng. Quốc gia đi đầu về tham vọng năng lượng xanh như Anh cũng phải tái khởi động các nhà máy điện than. Như vậy, ít nhất trong trung hạn, các quốc G20 sẽ có động thái thay đổi kế hoạch đầu tư chuyển đổi năng lượng, giãn tiến độ loại bỏ nhiên liệu hóa thạch đồng nghĩa với việc tăng đầu tư vào dầu khí. Ở chiều ngược lại, 9 quốc gia bao gồm Đan Mạch, Bỉ, Thụy Điển, Ireland kêu gọi lãnh đạo G20 nâng cao tham vọng khí hậu tại cuộc họp tại Rome sắp tới, đồng thời thực hiện cam kết tài trợ 100 tỷ USD giúp các nước phát triển đối phó với biến đổi khí hậu.

Phát biểu tại diễn đàn Valdai, Tổng thống LB Nga V. Putin cho biết, thiếu hụt khí đốt châu Âu năm nay có thể lên tới 70 tỷ m3, đây là kết quả của thời tiết lạnh (mùa đông 2020-2021), mùa hè nóng và sụt giảm nguồn cung từ phía Mỹ, Trung Đông (khoảng 9 tỷ m3), cũng như sản lượng khai thác nội khối đã giảm 22,5 tỷ m3 trong 6 tháng đầu năm 2021. Kết hợp cùng chính sách tẩy chay hợp đồng dài hạn, chuyển sang cân đối theo giá thị trường (sàn giao dịch) đã đẩy giá khí đốt có lúc lên 2.000 USD/1000m3. Đến nay, về phần mình, LB Nga đã tăng xuất khẩu 11 tỷ m3 và sẵn sàng tiếp tục tăng nguồn cung, khẳng định vai trò nhà cung cấp tin cậy, ngay sau khi cơ quan quản lý Đức cấp phép hoạt động, Gazprom có thể xuất khẩu bổ sung 17,5 tỷ  m3 qua đường ống Nord Stream 2. Ngoài ra, ông Putin cảnh báo tình trạng khủng hoảng tương tự có thể xảy ra với dầu mỏ, nếu thế giới tiếp tục hạn chế đầu tư vào lĩnh vực E&P và Phương Tây duy trì chính sách can thiệp chính trị, cản trở LB Nga phát triển cơ sở tài nguyên Bắc Cực.

Trung Quốc và EU là hai nền kinh tế lớn nhất thế giới bị thiệt hại nặng nề bởi khủng hoảng năng lượng – chỉ số giá năng lượng đã tăng 2,75 lần so với thời điểm tháng 11/20, Mỹ cũng bị ảnh hưởng, nhưng ở mức nhẹ hơn (175%). Ngoài yếu tố các nguồn năng lượng sơ cấp, giá kim loại màu, nguyên vật liệu xây dựng tăng cũng đang đẩy giá sản xuất điện NLTT (mặt trời, gió) nhiều nơi trên thế giới tăng theo 25-45%.

Không chỉ thiếu khí đốt, than, bộ vi mạch điện tử (chip), ngành công nghiệp châu Âu đang phải đối mặt với nguy cơ dừng sản xuất vào cuối tháng 11 khi dự trữ magiê (Mg – sử dụng rộng rãi trong sản xuất hợp kim nhôm) cạn kiệt. Giá kim loại này đã tăng từ 2.000 USD/tấn lên 10.000-14.000 USD/tấn sau khi Trung Quốc đóng cửa 35/50 lò luyện kim do khủng hoảng điện. 12 hiệp hội các nhà sản xuất châu Âu bao gồm nhiều lĩnh vực như ô tô, luyện kim, bao bì đã yêu cầu Ủy ban châu Âu can thiệp khẩn cấp, tránh tình trạng dừng sản xuất dẫn đến gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu do thiếu magiê, Trung Quốc là quốc gia cung cấp chính cho cả thế giới, chiếm thị phần 87%, tại châu Âu lên tới 95%.

Chịu áp lực từ phía cổ đông, ExxonMobil có thể từ bỏ các dự án lớn tại Mozambique (Mozambique LNG) và Việt Nam (CVX) do lượng phát thải hàng năm tại 2 khu vực này dự kiến ở mức cao nhất trong danh mục đầu tư, công ty có kế hoạch tăng cường đầu tư vào lĩnh vực năng lượng carbon thấp. Exxon Mobil năm 2021 nằm trong danh sách các công ty bán tài sản khai thác dầu khí nhiều nhất tại khu vực ĐNÁ, đứng thứ 2 sau Shell với quy mô thoái vốn khoảng 700 triệu boe. Ở chiều ngược lại, các công ty dầu khí quốc doanh (NOC) châu Á đang tích cực mua lại, dẫn đầu bởi PTTEP với trên 400 triệu boe, bao gồm cả tài sản khai thác nước sâu, thềm lục địa, tiếp đến Petronas – trên 300 triệu boe (chủ yếu tài sản trên bờ), vị trí thứ 6 thuộc về Zarubezhneft – gần 75 triệu boe.